IV CSK 706/16

Sygn. akt IV CSK 706/16 POSTANOWIENIE Dnia 9 czerwca 2017 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Barbara Myszka w sprawie z powództwa K. A. D. przeciwko R. B. i M. B. o zapłatę, na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej w dniu 9 czerwca 2017 r., na skutek skargi kasacyjnej powoda od wyroku Sądu Okręgowego w B. z dnia 22 lipca 2016 r., sygn. akt VII Ga (…), 1. odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania, 2. zasądza od powoda na rzecz pozwanych kwotę 3600 zł (trzy tysiące sześćset złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. UZASADNIENIE Zgodnie z art. 3989 § 1 k.p.c., Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do rozpoznania, jeżeli: 1. w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, 2. istnieje potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, 3. zachodzi nieważność postępowania lub 4. skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona. 2 Przytoczony przepis pozwala Sądowi Najwyższemu na wstępną, merytoryczną ocenę wniesionej skargi kasacyjnej i zbadanie, czy za jej rozpoznaniem przemawia interes społeczny, skarga kasacyjna bowiem jest środkiem prawnym funkcjonującym przede wszystkim w interesie publicznym, który z kolei przemawia za skoncentrowaniem się Sądu Najwyższego na sprawach najpoważniejszych i precedensowych. Powód złożył skargę kasacyjną od wyroku Sądu Okręgowego w B. z dnia 22 lipca 2016 r., którym Sąd Okręgowy, po rozpoznaniu sprawy na skutek apelacji obu stron od wyroku Sądu Rejonowego w Ł. z dnia 24 września 2015 r., zmienił zaskarżony wyrok w ten sposób, że oddalił powództwo w zakresie żądania kwoty 21 420,49 zł z odsetkami i zmienił zawarte w tym wyroku postanowienie o kosztach procesu, natomiast apelację powoda oddalił i orzekł o kosztach postępowania apelacyjnego. Powołując się na obie podstawy określone w art. 3983 § 1 k.p.c., wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. Uzasadniając wniosek o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania skarżący wskazał na przesłanki określone w art. 3989 § 1 pkt 1 i 4 k.p.c. Twierdził, że w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, sprowadzające się do rozstrzygnięcia kwestii, „…czy Sąd może przy oddaleniu powództwa w oparciu o przepis art. 677 k.c. uwzględnić je, (przy jednoczesnym uwzględnieniu, okoliczności faktycznych przytoczonych dla uzasadnienia zgłoszonego w pozwie żądania) na podstawie art. 405 k.c. (…)”. Poza tym skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona, ponieważ Sąd Okręgowy „…nie uznał powództwa w oparciu o przepis art. 405 k.c. pomimo uwzględnienia okoliczności faktycznych przytoczonych dla uzasadnienia żądania zgłoszonego w pozwie (…)”. Niemożność uwzględnienia żądania na podstawie prawnej wskazanej w pozwie nie wyklucza natomiast uwzględnienia tego żądania na innej podstawie prawnej. Analiza wywodów zawartych w skardze kasacyjnej prowadzi do wniosku, że skarżący nie przytoczył przekonujących argumentów świadczących o występowaniu w niniejszej sprawie wskazanych przez niego przesłanek uzasadniających przyjęcie skargi do rozpoznania. 3 Odnosząc się do przesłanki określonej w art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c., trzeba przypomnieć, że w przepisie tym chodzi o zagadnienie prawne obejmujące poważną wątpliwość prawną, nierozwiązane dotąd w orzecznictwie sądowym, którego wyjaśnienie jest potrzebne do rozstrzygnięcia sprawy. Skarżący wnosząc o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania ze względu na występujące w sprawie istotne zagadnienie prawne powinien sformułować to zagadnienie, wskazać na wyłaniające się poważne wątpliwości interpretacyjne, przytoczyć argumenty prowadzące do rozbieżnych ocen i wykazać, że wyjaśnienie przedstawionego zagadnienia będzie miało znaczenie zarówno dla praktyki sądowej, jak i dla rozstrzygnięcia skargi kasacyjnej. Chodzi przy tym wyłącznie o poważne wątpliwości, wykraczające poza poziom zwykłych wątpliwości prawnych, które powstają niemal w każdym procesie decyzyjnym. Skarżący nie sprostał tym wymaganiom. Sformułowane przez niego zagadnienie prawne sprowadza się wyłącznie do postawienia pytania. Problem ujęty w tym pytaniu został już w orzecznictwie Sądu Najwyższego wyjaśniony m.in. w wyrokach z dnia 4 listopada 1980 r., II CR 394/80 (OSNCP 1981, nr 7, poz. 134) i z dnia 7 kwietnia 2005 r., II CK 431/04 (Izba Cywilna 2006, nr 3, s. 49). W powołanych orzeczeniach Sąd Najwyższy wskazał, że najemca, który dokonał nakładów na wynajmowaną rzecz, nie może dochodzić ich zwrotu od wynajmującego na podstawie przepisów o bezpodstawnym wzbogaceniu, lecz wyłącznie na podstawie przepisów normujących stosunki najmu; roszczenia jego z tego tytułu przedawniają się z upływem roku od dnia zwrotu rzeczy (art. 677 k.c.), niezależnie od tego, czy chodzi o nakłady konieczne, czy też użyteczne (ulepszenie rzeczy). Uszło uwagi skarżącego, że w orzecznictwie i w doktrynie wyklucza się możliwość konstruowania roszczeń z tytułu bezpodstawnego wzbogacenia wewnątrz umownych stosunków zobowiązaniowych (zob. np. uchwałę Sądu Najwyższego z dnia 27 kwietnia 1995 r., III CZP 46/95, OSNC 1995, nr 7 - 8, poz. 114, wyroki Sądu Najwyższego z dnia 31 stycznia 1969 r. II CR 530/68, OSNCP 1969, nr 12, poz. 224, z dnia 12 marca 1998 r., I CKN 522/97, OSNC 1998, nr 176, z dnia 24 lutego 1999 r., III CKN 179/98, nie publ. i z dnia 24 lutego 2005 r., III CK 454/04, nie publ.). 4 Oczywista zasadność skargi kasacyjnej, o której mowa w art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c., zachodzi tylko wtedy, gdy dla przeciętnego prawnika z samej treści skargi – bez pogłębionej analizy i jurydycznych dociekań – w sposób jednoznaczny wynika, że wskazane w niej podstawy zasługują na uwzględnienie. Skarżący, powołując się na przesłankę przewidzianą w art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c. powinien wykazać oczywistą zasadność skargi kasacyjnej przejawiającą się kwalifikowanym charakterem naruszenia przepisów prawa (zob. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 10 stycznia 2003 r., V CZ 187/02, OSNC 2004, nr 3, poz. 49). Nie może powtarzać uzasadnienia podstaw kasacyjnych; powinien wykazać, że zasadność skargi kasacyjnej jest oczywista, a więc dostrzegalna prima vista oraz że każdy prawnik bez przeprowadzania wnikliwej analizy powinien dojść do wniosku, że zaskarżone orzeczenie jest jaskrawo nieprawidłowe. Skarżący nie przytoczył argumentów świadczących o tak rozumianej oczywistości. Orzeczenia Sądu Najwyższego, które – jego zdaniem – mają świadczyć o oczywistej zasadności wniesionej skargi kasacyjnej, dotyczą zupełnie innej kwestii. W powołanych wyrokach Sądu Najwyższego z dnia 2 grudnia 2005 r., II CK 277/05 (nie publ.), z dnia 29 października 2008 r., IV CSK 260/08 (nie publ.), z dnia 12 grudnia 2008 r., II CSK 367/08 (nie publ.) i z dnia 16 września 2009 r., II CSK 189/09 (nie publ.) zostały wyjaśnione zagadnienia proceduralne, które w niczym nie zmieniają stanowiska wykluczającego konstruowanie roszczeń z bezpodstawnego wzbogacenia w ramach stosunków umownych. Konkludując trzeba stwierdzić, że w sprawie nie zachodzą wskazane przez skarżącego przesłanki z art. 3989 § 1 pkt 1 i 4 k.p.c. ani brana pod rozwagę z urzędu nieważność postępowania. Z tych względów Sąd Najwyższy na podstawie art. 3989 § 2 k.p.c. odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania i orzekł o kosztach postępowania kasacyjnego zgodnie z art. 98 § 1 i 3 oraz art. 99 w związku z art. 391 § 1 i art. 39821 k.p.c. oraz z § 2 pkt 6 i § 10 ust. 4 pkt 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz.U. z 2015 r., poz. 1804) w związku z § 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r. zmieniającego 5 rozporządzenie w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz.U. z 2016 r., poz. 1667). aj