IV CSK 731/14

Sygn. akt IV CSK 731/14 POSTANOWIENIE Dnia 18 grudnia 2014 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Krzysztof Strzelczyk w sprawie z wniosku M. G. przy uczestnictwie P. G. przy udziale Prokuratora Prokuratury Okręgowej w G. o ubezwłasnowolnienie, na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej w dniu 18 grudnia 2014 r., na skutek skargi kasacyjnej uczestnika postępowania od postanowienia Sądu Apelacyjnego w […] z dnia 27 września 2013 r., sygn. akt I ACa […], 1) odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania, 2) przyznaje adwokatowi K. J. od Skarbu Państwa - Sądu Apelacyjnego w […] kwotę 180 (sto osiemdziesiąt) złotych powiększoną o należny podatek od towarów i usług tytułem zwrotu kosztów pomocy prawnej udzielonej z urzędu uczestnikowi w postępowaniu kasacyjnym. 2 UZASADNIENIE Sąd Najwyższy jako sąd kasacyjny nie jest sądem powszechnym zwykłej, trzeciej instancji, a skarga kasacyjna (podobnie jak uprzednio - kasacja) nie jest środkiem zaskarżenia przysługującym od każdego rozstrzygnięcia sądu drugiej instancji kończącego postępowanie w sprawie z uwagi na przeważający w charakterze skargi kasacyjnej element interesu publicznego. Skarga kasacyjna jest środkiem zaskarżenia o charakterze nadzwyczajnym. Ma przede wszystkim na celu – w interesie publicznym – ujednolicenie orzecznictwa sądów powszechnych, rozstrzyganie sporów precedensowych oraz o istotnym znaczeniu dla rozwoju prawa i judykatury sądowej. W związku z tym jednym z koniecznych elementów skargi kasacyjnej jest wniosek o przyjęcie skargi do rozpoznania oraz jego uzasadnienie, w którym skarżący powinien wskazać, że zachodzi przynajmniej jedna z okoliczności wymienionych w art. 3989 § 1 k.p.c. i związku z tym istnieje potrzeba rozpoznania skargi przez Sąd Najwyższy. Określone w art. 3984 § 2 k.p.c. wymaganie uzasadnienia w skardze kasacyjnej wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania zostaje spełnione, jeśli skarżący w odrębnym wywodzie wykaże, że w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność postępowania lub skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona. Cel wymagania przewidzianego w art. 3984 § 2 k.p.c. być zatem osiągnięty jedynie przez powołanie i uzasadnienie istnienia przesłanek o charakterze publicznoprawnym, które będą mogły stanowić podstawę oceny skargi kasacyjnej pod kątem przyjęcia jej do rozpoznania. Na tych jedynie przesłankach Sąd Najwyższy może oprzeć rozstrzygnięcie w kwestii przyjęcia bądź odmowy przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania. Uczestnik oparł wniosek o przyjęcie jej do rozpoznania na przesłankach określonych w art. 3989 § 1 pkt 1 i 3 k.p.c. Jego zdaniem za przyjęciem skargi kasacyjnej do rozpoznania przemawia nieważność postępowania ze względu na naruszenie art. 379 pkt 5 w zw. z art. 5601 (oznaczonego w skardze omyłkowo jako 3 art. 5061 k.p.c.), 214 § 1 i 556 § 1 k.p.c. Ponadto w ocenie uczestnika w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne polegające na konieczności rozważenia w jakich sytuacjach należy stosować art. 5601 k.p.c. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Nieważność postępowania jako przesłanka przyjęcia skargi kasacyjne, brana pod rozwagę z urzędu przez Sąd Najwyższy przy rozpoznaniu skargi kasacyjnej przed sądem drugiej instancji, wiąże się z wadliwością postępowania przed sądem drugiej. Wbrew stanowisku skarżącego okoliczności wskazane w skardze kasacyjnej nie dają podstaw do przyjęcia, że postępowanie przed Sądem Apelacyjnym w […] było nieważne. Do odmiennego wniosku nie prowadzą także inne okoliczności sprawy, które o ile prowadziły by do nieważności postępowania Sąd Najwyższy powinien wziąć pod uwagę z urzędu (art. 39813 § 1 k.p.c.). Spełnienie przesłanek ustanawiania adwokata lub radcy prawnego z urzędu dla osoby, której dotyczy wniosek o ubezwłasnowolnienie zależy każdorazowo od konkretnych okoliczności faktycznych. Takie stanowisko zajął Sąd Najwyższy w postanowieniu z dnia 9 października 2014 r. (sygn. akt IV CSK 296/14, niepubl.). Nie wystarczy sam fakt choroby osoby, która ma być ubezwłasnowolniona, a w skardze kasacyjnej nie wskazano jakie inne szczególne względy nakazywałyby ustanowienie z urzędu profesjonalnego pełnomocnika. Ponadto, w związku z przytoczeniem w skardze art. 556 § 1 k.p.c., należy wskazać, iż w sprawie został ustanowiony kurator dla uczestnika. W orzecznictwie Sądu Najwyższego utrwalony jest pogląd, że jeżeli skarżący, jako okoliczność uzasadniającą wniosek o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania wskazuje występowanie w sprawie istotnego zagadnienia prawnego, to powinien to zagadnienie przedstawić przez jego sformułowanie z przytoczeniem przepisów prawa, na tle których ono powstało, a także w oddzielnym wywodzie prawnym przytoczyć argumenty prowadzące do rozbieżnych ocen prawnych, a ponadto wykazać, że jest to zagadnienie, którego rozwiązanie jest istotne nie tylko dla rozstrzygnięcia rozpoznawanej sprawy, lecz także dla praktyki sądowej 4 (postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 10 maja 2001 r., II CZ 35/01, OSNC 2002, nr 1, poz. 11; z dnia 3 października 2002 r., II CKN 447/01, niepubl; z dnia 14 grudnia 2004 r., III CK 585/04, niepubl; z dnia 4 sierpnia 2006 r., III CZ 47/06, niepubl; z dnia 22 listopada 2007 r., I CSK 326/07, niepubl; z dnia 26 czerwca 2008 r., I CSK 108/08, niepubl.; z dnia 2 grudnia 2011 r., III SK 29/11, niepubl.). Tych wymagań nie spełnia przedstawione zagadnienie, które bez żadnego wywodu prawnego ma charakter pytania otwartego, do uzupełnienia. Ponadto należy podnieść, iż w uzasadnieniu wymienionego postanowienia z dnia 9 października 2014 r. Sąd Najwyższy wyjaśnił zarówno sposób rozumienia jak i zakres zastosowania art. 5601 k.p.c. W końcu trzeba podnieść, iż oczywista zasadność skargi kasacyjnej zachodzi wówczas, gdy z treści skargi, bez potrzeby jej głębszej analizy oraz szczegółowych rozważań prawnych wynika, że przytoczone w niej podstawy uzasadniają uwzględnienie skargi (tak np. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 5 października 2007 r., III CSK 216/07, niepubl; postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 20 czerwca 2007 r. II CSK 184/07, niepubl.). Tymczasem skarżący, bez żadnych wyjaśnień, ograniczył się do stwierdzenia niezastosowania art. 48 ustawy o ochronie zdrowia psychicznego, który ma zastosowanie do postępowań objętych zakresem tej ustawy. Z tych względów uznając, że nie zostały spełnione przesłanki przejęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania Sąd Najwyższy na podstawie art. 3989 § 1 i 2 k.p.c. postanowił jak wyżej. O kosztach pomocy prawnej udzielonej z urzędu uczestnikowi w postępowaniu kasacyjnym Sąd \Najwyższy orzekł na podstawie § 19 w zw. z § 7 ust. 1pkt 6, 13 ust. 4 pkt 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (jedn. tekst Dz. U. z 2013 r. poz. 461). aw 5