IV CZ 28/18

Sygn. akt IV CZ 28/18 POSTANOWIENIE Dnia 13 czerwca 2018 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Agnieszka Piotrowska (przewodniczący, sprawozdawca) SSN Wojciech Katner SSN Marian Kocon w sprawie z wniosku A. M., K. M., M. G. i B. G. przy uczestnictwie ,,P.” Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w W. i Miejskiego Przedsiębiorstwa Wodociągów i Kanalizacji w L. Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w L. o ustanowienie służebności przesyłu, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej w dniu 13 czerwca 2018 r., dwóch zażaleń uczestników postępowania - ,,P.” Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w W. i Miejskiego Przedsiębiorstwa Wodociągów i Kanalizacji w L. Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w L. na postanowienie Sądu Okręgowego w L. z dnia 30 sierpnia 2017 r., sygn. akt II Ca (…), oddala oba zażalenia, pozostawiając rozstrzygnięcie o kosztach postępowania zażaleniowego w orzeczeniu kończącym postępowanie w sprawie. UZASADNIENIE Postanowieniem z dnia 15 grudnia 2016 roku Sąd Rejonowy w L. oddalił wniosek A. i K. małżonków M. oraz wniosek K. G. i B. G. o ustanowienie na 2 nieruchomościach wnioskodawców, bliżej opisanych służebności przesyłu na rzecz uczestników postępowania: ,,P.” sp. z o.o. w W. oraz Miejskiego Przedsiębiorstwa Wodociągów i Kanalizacji sp. z o.o. w L., związanych z przebiegającymi przez nieruchomości wnioskodawców urządzeniami przesyłowymi - gazociągiem i wodociągiem. Na podstawie poczynionych ustaleń faktycznych, Sąd uznał bowiem, że doszło do nabycia tych służebności w drodze zasiedzenia w dobrej wierze przez poprzednika prawnego uczestnika ,,P.” sp. z o.o. -w dniu 1 lutego 1989 r. oraz przez ,,M.” sp. z o.o. - w dniu 18 listopada 2012 r. Po rozpoznaniu apelacji wnioskodawców, Sąd Okręgowy doszedł do przekonania, że w związku z posiadaniem przez uczestników nieruchomości wnioskodawców w zakresie niezbędnym do korzystania z urządzeń przesyłowych w złej, nie zaś, jak to przyjął Sąd Rejonowy- w dobrej wierze, nie upłynęły jeszcze okresy prowadzące do zasiedzenia służebności, stąd oddalając wnioski właścicieli nieruchomości o ustanowienie służebności, Sąd pierwszej instancji nie rozpoznał istoty sprawy. W konsekwencji Sąd Okręgowy uchylił zaskarżone postanowienie na podstawie art. 386 § 4 k.p.c. i przekazał sprawę Sądowi Rejonowemu do ponownego rozpoznania. W złożonych odrębnie zażaleniach na to orzeczenie, uczestnicy zarzucili naruszenie art. 386 § 1, 4 i 6 k.p.c. i wnieśli o uchylenie zaskarżonego postanowienia. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Rozpoznając unormowany art. 3941 § 11 k.p.c. środek odwoławczy Sąd Najwyższy bada, czy istniały wskazane przez Sąd drugiej instancji, unormowane w art. 386 § 4 k.p.c., przyczyny uzasadniające wydanie orzeczenia kasatoryjnego. Oceny, czy sąd pierwszej instancji rozpoznał istotę sprawy, dokonuje się przy tym na podstawie analizy żądań pozwu (wniosku) i norm prawa materialnego stanowiących podstawę rozstrzygnięcia, nie zaś na podstawie ewentualnych wad postępowania lub błędów w związku z subsumpcją ustalonych faktów pod normę materialnoprawną. W orzecznictwie Sądu Najwyższego przyjmuje się jednolicie, że do nierozpoznania istoty sprawy dochodzi w szczególności wówczas, gdy rozstrzygnięcie sądu pierwszej instancji nie odnosi się do tego, co było 3 przedmiotem sprawy, gdy zaniechał on zbadania materialnej podstawy żądania albo merytorycznych zarzutów strony przeciwnej, bezpodstawnie przyjmując, że istnieje przesłanka materialnoprawna lub procesowa unicestwiająca roszczenie (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 5 listopada 2015 r., V CSK 122/15, niepubl., z dnia 17 stycznia 2013 r., III CSK 74/12, niepubl., oraz postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 7 października 2015 r., I CZ 68/15, niepubl.). Tego rodzaju sytuacja ma miejsce w rozpoznawanej sprawie, skoro w wyniku uwzględnienia prawoniweczącego zarzutu zasiedzenia służebności zgłoszonego przez uczestników postępowania, Sąd Rejonowy zaniechał przeprowadzenia czynności mających na celu merytoryczne rozpoznanie wniosku o ustanowienie służebności przesyłu. Wbrew wywodom żalących istniała więc podstawa do uchylenia zaskarżonego apelacją postanowienia Sądu pierwszej instancji i przekazanie sprawy temu Sądowi do ponownego rozpoznania. W tym stanie rzeczy orzeczono jak w sentencji (art. 3941 § 3 w zw. z art. 39815 § 1 k.p.c.). jw