IV CZ 81/11
PostanowienieIzba Cywilna2011-11-17
Skład orzekający: Iwona Koper, Krzysztof Pietrzykowski, Agnieszka Piotrowska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy sąd drugiej instancji może odstąpić od obciążenia powoda kosztami procesu w instancji odwoławczej, mimo że apelacja powoda została oddalona w całości, na podstawie art. 102 k.p.c. w związku z trudną sytuacją materialną i osobistą powoda?Ratio decidendi
Sąd Najwyższy uznał, że kwestia trafności i zasadności skorzystania z uprawnienia do nieobciążania strony przegrywającej kosztami procesu na podstawie art. 102 k.p.c. podlega kontroli sądu odwoławczego. Jednakże, ewentualna zmiana zaskarżonego orzeczenia o kosztach powinna mieć charakter wyjątkowy, a w niniejszej sprawie brak było podstaw do takiej zmiany, biorąc pod uwagę motywy zaskarżonego postanowienia i uzasadnienie zażalenia.Stan faktyczny
Powód dochodził zapłaty i ustalenia. Sąd Apelacyjny zmienił wyrok Sądu Okręgowego w części dotyczącej odsetek, oddalił apelację pozwanego w pozostałej części i apelację powoda w całości. Sąd Apelacyjny odstąpił od obciążania powoda kosztami procesu w instancji odwoławczej, uzasadniając to trudną sytuacją materialną i osobistą powoda. Pozwany zaskarżył to postanowienie o kosztach zażaleniem, zarzucając niedopuszczalność zastosowania art. 102 k.p.c. i wnosząc o zmianę orzeczenia.Rozstrzygnięcie
Sąd Najwyższy oddalił zażalenie pozwanego na postanowienie o kosztach procesu zawarte w punkcie III wyroku Sądu Apelacyjnego.Pełny tekst orzeczenia
Sygn. akt IV CZ 81/11 POSTANOWIENIE Dnia 17 listopada 2011 r. Sąd Najwyższy w składzie : SSN Iwona Koper (przewodniczący, sprawozdawca) SSN Krzysztof Pietrzykowski SSA Agnieszka Piotrowska w sprawie z powództwa T. M. przeciwko Polskiemu Towarzystwu Ubezpieczeń Spółce Akcyjnej w W. o zapłatę i ustalenie, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej w dniu 17 listopada 2011 r., zażalenia strony pozwanej na postanowienie o kosztach procesu zawarte w punkcie III wyroku Sądu Apelacyjnego z dnia 29 kwietnia 2011 r., oddala zażalenie.
2 Uzasadnienie Wyrokiem z dnia 29 kwietnia 2011 r. Sąd Apelacyjny zmienił zaskarżony wyrok Sądu Okręgowego o tyle, że ustalił początkowy termin biegu odsetek ustawowych od dnia 20 kwietnia 2007 r., oddalił apelację pozwanego w pozostałej części i apelację powoda w całości, a także odstąpił od obciążania powoda na rzecz pozwanego kosztami procesu w instancji odwoławczej. Orzeczenie o kosztach postępowania uzasadnił trudną sytuacją materialną i osobistą powoda spowodowaną wypadkiem, w związku z którym powód domagał się zadośćuczynienia. O kosztach procesu w instancji odwoławczej postanowiono zgodnie z art. 102 w związku z art. 108 § 1 k.p.c. Przytoczone rozstrzygnięcie o kosztach postępowania zaskarżył zażaleniem pozwany zarzucając, że jest ono niedopuszczalne, ponieważ zastosowanie art. 102 k.p.c. jest możliwe jedynie w sytuacjach zupełnie wyjątkowych. Zdaniem skarżącego niedopuszczalne jest przerzucanie kosztów postępowania na pozwanego, który wygrywa postępowanie w instancji odwoławczej wywołane niezasadną apelacją powoda tylko dlatego, że pozwanym jest przedsiębiorca, a powodem osoba fizyczna. Skarżący wniósł o zmianę zaskarżonego orzeczenia o kosztach i zasądzenie od powoda na rzecz pozwanego kosztów procesu w instancji odwoławczej w kwocie 5.417 zł, a także zasądzenie od powoda na rzecz pozwanego kosztów postępowania zażaleniowego według norm przepisanych. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Zgodnie z art. 102 k.p.c., w wypadkach szczególnie uzasadnionych sąd może w ogóle nie obciążyć kosztami strony przegrywającej. W orzecznictwie Sądu Najwyższego podkreśla się, że o nieobciążeniu strony przegrywającej kosztami procesu sąd orzeka na podstawie okoliczności konkretnej sprawy uzasadniających ocenę, że chodzi o „wypadek szczególnie uzasadniony". Skorzystanie z możliwości zastosowania tego przepisu, ustawodawca pozostawia swobodnej ocenie sądu. Jak wskazał Sąd Najwyższy (m. in. postanowienia SN z dnia 3 grudnia 2007 r., I CZ 110/07 i z dnia 1 października 2010, I CZ 142/10 nie publikowane) kwestia
3 trafności i zasadności skorzystania z tego uprawnienia, co do zasady podlega kontroli sądu odwoławczego, jednak ewentualna zmiana zaskarżonego orzeczenia o kosztach powinna mieć w takim wypadku charakter wyjątkowy, do czego - na tle motywów zaskarżonego postanowienia oraz uzasadnienia wniesionego zażalenia - brak jest podstaw. Z tych względów na podstawie art. 39814 k.p.c. w zw. art. 3941 § 3 k.p.c. orzeczono jak w sentencji.
Powiązane orzeczenia
- III CZ 25/12 2012-05-23Czy sąd drugiej instancji, oddalając apelację powoda i zasądzając od niego zwrot kosztów postępowania apelacyjnego na rzecz strony pozwanej, naruszył art. 102 k.p.c. poprzez niezastosowanie zasady słuszności w sytuacji w…
- I PZ 16/11 2011-09-06Czy sąd drugiej instancji, oddalając apelację, może nie obciążyć strony przegrywającej kosztami procesu na podstawie art. 102 k.p.c., jeśli strona ta nie wykazała istnienia szczególnie uzasadnionych wypadków w postępowan…
- I PZ 2/10 2010-06-02Czy sąd drugiej instancji prawidłowo zastosował art. 102 k.p.c. odstępując od obciążenia powoda całością kosztów procesu, mimo że powód przegrał sprawę, biorąc pod uwagę jego trudną sytuację materialną i osobistą?
- II CZ 43/10 2010-06-23Czy sąd drugiej instancji może zastosować art. 102 k.p.c. i nie obciążyć strony przegrywającej kosztami postępowania apelacyjnego, jeśli jej sytuacja materialna nie jest wyjątkowo ciężka, a argumentacja opiera się na oce…
- I CZ 155/12 2012-12-05Czy sąd drugiej instancji może odstąpić od obciążenia strony przegrywającej kosztami postępowania apelacyjnego na podstawie art. 102 k.p.c., biorąc pod uwagę charakter sprawy, subiektywne przekonanie strony o zasadności…
Powołane przepisy
art. 102art. 108 § 1 KPCart. 102 KPCart. 39814 KPCart. 3941 § 3 KPC§ 1§ 3
Źródło: Baza Orzeczeń Sądu Najwyższego (sn.pl), pozyskano 21.07.2026. · PDF źródłowy