IV PRN 4/83

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia M. Rafacz-Krzyżanowska (sprawozdawca). Sędziowie: W. Dębicka, Z. Stypułkowska.SentencjaSąd Najwyższy z udziałem Prokuratora Prokuratury Generalnej PRL E. Wiśniewskiej po rozpoznaniu sprawy z powództwa Wojewódzkiego Związku Spółdzielni Rolniczych "Samopomoc Chłopska" - Zakład Zaopatrzenia Rolnictwa w P., przeciwko Stanisławowi K., Józefie K. i Marianowi R. o zapłatę na skutek rewizji nadzwyczajnej Prokuratora Generalnego PRL od postanowienia Sądu Wojewódzkiego w Przemyślu z dnia 29 września 1982 r.uchylił zaskarżone postanowienie, jak również postanowienie Sądu Rejonowego w Przemyślu z dnia 11.VI.1982 r. i przekazał sprawę Sądowi Rejonowemu w Przemyślu do merytorycznego rozpoznania.Uzasadnienie faktycznePaństwowe Biuro Notarialne w dniu 19.X.1977 r. wydało nakaz zapłaty, w którym zobowiązało pozwanych Stanisława K., Józefę K. i Mariana R. do solidarnego zapłacenia na rzecz powodowego Związku kwoty 50.000 zł.Od postanowienia tego pozwani wnieśli zarzuty.W protokole rozprawy z dnia 18.IV.1978 r. znajduje się wzmianka: "w związku z treścią pisma powoda z dnia 15.IV.1978 r. strony wnoszą o zawieszenie postępowania".Sąd Rejonowy postanowieniem z dnia 18.IV.1978 r. zawiesił postępowanie na zasadzie art. 178 k.p.c. W uzasadnieniu postanowienia podniesiono, że strony wnosiły zgodnie o zawieszenie postępowania.W dniu 13.V.1982 r. strona powodowa zgłosiła wniosek o podjęcie zawieszonego postępowania. W uzasadnieniu wniosku podniesiono, że sprawa została zawieszona w związku z toczącym się postępowaniem karnym przeciwko Stanisławowi K. i że sąd karny uznał pozwanego winnym spowodowania niedoboru, przy czym wyrok ten nie jest prawomocny.Postanowieniem z dnia 11.VI.1982 r. Sąd Rejonowy odmówił podjęcia zawieszonego postępowania, umarzając postępowanie w sprawie. Sąd przyjął, że postępowanie zostało zawieszone na zgodny wniosek stron. Skoro wniosek o podjęcie zawieszonego postępowania nie został zgłoszony w 3-letnim terminie wskazanym w art. 182 § 1 k.p.c., to zachodzą podstawy do umorzenia postępowania.Na skutek zażalenia powoda Sąd Wojewódzki oddalił zażalenie, podnosząc, że z treści pism procesowych (z wyjątkiem pisma o podjęcie zawieszonego postępowania) nie wynika, aby postępowanie zostało zawieszone w związku z toczącą się sprawą karną.Postępowanie to zaskarżył rewizją nadzwyczajną Prokurator Generalny PRL, wnosząc o jego uchylenie, jak również o uchylenie poprzedzającego postanowienia Sądu Rejonowego i przekazanie sprawy Sądowi Rejonowemu do merytorycznego rozpoznania.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:W sprawie jest niesporne, że postanowieniem z dnia 18.IV.1978 r. postępowanie zostało zawieszone na podstawie art. 178 k.p.c., tj. na zgodny wniosek stron, jak również, że wniosek o podjęcie zawieszonego postępowania wpłynął do sądu dnia 13.V.1982 r., a więc po upływie lat 3 od daty postanowienia w przedmiocie zawieszenia postępowania. Stosownie do art. 182 § 1 k.p.c. sąd umarza postępowanie zawieszone na zgodny wniosek stron, jeżeli wniosek o jego podjęcie został zgłoszony po upływie lat 3 od daty postanowienia o zawieszeniu postępowania.Na tle cytowanego art. 182 § 1 k.p.c. powstaje problem, czy sąd jest związany powołaniem w postanowieniu o zawieszeniu postępowania przepisu prawnego określającego przyczynę zawieszenia postępowania, czy też do kompetencji sądu rozpoznającego sprawę w ramach art. 182 § 1 k.p.c. należy - pomimo wskazania w postanowieniu o zawieszeniu postępowania art. 178 k.p.c. (na zgodny wniosek stron) - dokonanie oceny rzeczywistej przyczyny tego zawieszenia oraz wynikający stąd brak związania sądu przyczyną zawieszenia wskazaną w postanowieniu o zawieszeniu.Wskazanie w postanowieniu zawieszającym postępowanie art. 178 k.p.c. jest wynikiem stanowiska stron, które jako przyczynę tego zawieszenia wskazują zgodny wniosek stron. W procesie cywilnym oświadczenia procesowe stron nie wiążą sądu, jeśli z materiału dowodowego wynika odmienny od tych świadczeń stan faktyczny i prawny. Dlatego też sąd rozpoznający sprawę w ramach art. 182 § 1 k.p.c. nie jest związany podstawą prawną wskazaną w postanowieniu o zawieszeniu postępowania (na zgodny wniosek stron), będącą konsekwencją procesowych oświadczeń stron, jeśli z materiału dowodowego wynika, że inna była rzeczywista przyczyna zawieszenia postępowania, a sąd opierając się na oświadczeniach procesowych - sprzecznie z materiałem dowodowym w sprawie - powołał zgodny wniosek stron jako podstawę prawną zawieszenia postępowania.Przechodząc po tych uwagach natury ogólnej do konkretnej sprawy, stwierdzić trzeba, że - jak wynika z protokołu rozprawy z dnia 18.IV.1978 r. - strony wnosiły o zawieszenie postępowania w związku z treścią pisma procesowego z dnia 15.IV.1978 r. W piśmie tym zawarta jest informacja o toczącym się postępowaniu w sprawie karnej, które dotyczą odpowiedzialności za ten sam okres drugiego magazyniera, złączonego z pozwanym umową o współodpowiedzialności materialnej. W aktach sprawy cywilnej drugiego magazyniera znajduje się pismo Komendy MO informujące, że strona powodowa złożyła doniesienie w sprawie niedoboru w magazynie za okres, w którym współodpowiedzialnym materialnie był również pozwany i że wszczęcie postępowania przygotowawczego zostało uzależnione od wyników rozliczenia księgowego.Mając powyższe na uwadze, należy przyjąć, że rzeczywistą przyczyną zawieszenia postępowania był fakt złożenia doniesienia do organów ścigania co do niedoboru w magazynie za okres, w którym pozwany był również współodpowiedzialnym materialnie, skoro strona powodowa we wniosku o zawieszenie postępowania powołała się na akta w sprawie cywilnej dotyczącej drugiego magazyniera, z których - jak zaznaczono - wynikał fakt złożenia doniesienia do organów ścigania, przy czym ustalenia w sprawie karnej mogły mieć wpływ na wynik postępowania w sprawie cywilnej również w stosunku do pozwanego.Zaznaczyć przy tym trzeba, że w wyżej powołanej sprawie Sąd Wojewódzki uznał, iż postępowanie zostało zawieszone w związku z toczącym się postępowaniem karnym, jakkolwiek w tej sprawie - podobnie jak w sprawie niniejszej - postanowienie sądu zawieszające postępowanie powołało jako podstawę prawną zgodny wniosek stron.Uznając przeto zarzuty rewizji nadzwyczajnej za uzasadnione, Sąd Najwyższy uchylił zaskarżone postanowienie, jak również postanowienie Sądu Rejonowego w przedmiocie odmowy podjęcia zawieszonego postanowienia i sprawę przekazał Sądowi Rejonowemu do merytorycznego rozpoznania.