K 783/50

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia T. Cyprian; Sędziowie: J. Haber (sprawozdawca), H. Chmielewski; Prokurator: H. Rajzman.SentencjaSąd Najwyższy w sprawie Władysława K. i in., oskarżonych z art. 1 pkt 1 dekretu z dn. 31.VIII 1944 r. (Dz. U. R. P. z 1946 r. Nr 69, poz. 377), po rozpoznaniu rewizji oskarżonych od wyroku Sądu Apelacyjnego w Kielcach z dnia 25 lutego 1950 r., na podstawie art. 395, 408, 461 k.p.k. 1) uchylił zaskarżony wyrok: a) w części dotyczącej skazania oskarżonego Jana S. za udział w ujęciu około 50 Żydów w lipcu 1944 r. w lesie siekierzyńskim oraz za udział w zabójstwie lekarza - pseudonim "Miś" w maju 1944 r., Stanisława G. za udział w zabójstwie czterech członków A.L. i rozstrzelaniu jedenastu jeńców w styczniu 1944 r. w Wólce Bodzechowskiej i wymienionych oskarżonych z zarzutu dokonania wyżej opisanych czynów uniewinnił, b) w części orzekającej karę łączną w stosunku do oskarżonego Stanisława G. i temuż oskarżonemu wymierzył jako karę łączną - karę śmierci, utratę praw publicznych i obywatelskich praw honorowych na zawsze i utratę całego mienia; 2) w pozostałych częściach utrzymał w mocy zaskarżony wyrok.Uzasadnienie faktyczneW swych rewizjach oskarżeni powoływali się, celem ekskulpacji, na rozkaz swych przełożonych w organizacji zbrojnej, do której należeli.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy wyraził, między innymi, następujący pogląd prawny:Na wstępie należy zauważyć, że wedle obowiązującego wówczas kodeksu karnego wojskowego z roku 1932 (Dz. U. R. P. Nr 91, poz. 765) żołnierz, nawet gdy wykonywał rozkaz swego przełożonego wojskowego, popełniał przestępstwo, jeśli dopuścił się czynu stanowiącego zbrodnię lub występek (art. 9 k.k.w.). W przypadkach takich sąd mógł jedynie zastosować nadzwyczajne złagodzenie kary.Wedle obowiązującego obecnie kodeksu karnego Wojska Polskiego z roku 1944 (Dz. U. R. P. Nr 6, poz. 27) żołnierz, wykonujący rozkaz swego przełożonego, byłby, mimo że popełnił w wykonaniu rozkazu przestępstwo, wolny od odpowiedzialności karnej (art. 21 k.k.W.P.), natomiast odpowiadałby jedynie rozkazodawca (art. 22 k.k.W.P.). Kodeks karny Wojska Polskiego z roku 1944 stosuje się jednak tylko do Wojska Polskiego w rozumieniu przepisów ustawy z dn. 21.VII 1944 r. (Dz. U. R. P. Nr 1, poz. 2) nie zaś do organizacyj tego rodzaju, członkami których byli oskarżeni.Wobec powyższego należy rozstrzygnąć kwestię, czy przepisy ówcześnie obowiązującego k.k.w. z roku 1932 mogą znaleźć zastosowanie do czynów oskarżonych, w szczególności przepis art. 9 k.k.w., dotyczący nadzwyczajnego złagodzenia kary, gdyż kwestię winy oskarżonych i ich odpowiedzialności karnej, wymieniony kodeks przesądza w sensie pozytywnym, skoro czyny przypisane im stanowiły niewątpliwie zbrodnię.Biorąc pod uwagę ustalenia wyroku Sądu Apelacyjnego co do ówczesnego charakteru organizacyj konspiracyjnych "Grażyna", "Mruk" i "Zawisza", do których oskarżeni należeli, bądź im podlegali, otrzymując od dowództwa tych organizacyj odpowiednie rozkazy, a mianowicie, że "na przełomie 1943 r. i 1944 r. poszczególne oddziały A.K. terenu opatowskiego pod wpływem swych dowódców nastawiały się wyłącznie na zbrojne zwalczanie nie tylko poszczególnych ugrupowań lewicowych, komunistycznych i Żydów przez likwidowanie ich i mordowanie, lecz także przez likwidowanie całych oddziałów lewicowych w bratobójczej walce orężnej - "należy w tych warunkach wymienionym organizacjom odmówić charakteru wojska polskiego, wojska, które w owej chwili toczyło na różnych frontach ciężkie i krwawe boje z okupantem hitlerowskim. Wymienione organizacje, dokonując w tym okresie zabójstw własnych braci li tylko z powodu ich przynależności do lewicowych ugrupowań polskich, zabójstw bezbronnych Żydów, nie wyłączając kobiet i dzieci, zabójstw jeńców radzieckich, szły w ustalonym wyrokiem zakresie i miejscu takim postępowaniem wyraźnie na rękę hitlerowskiej władzy okupacyjnej, która tak samo koncentrowała swe wysiłki, szczególnie wówczas w okresie załamywania się niemieckiego frontu wschodniego, - na niszczeniu w pierwszym rzędzie polskich lewicowych organizacyj, reszty ukrywających się Żydów, jeńców radzieckich itp.Zabijając w akcjach zbrojnych własnych braci, walczących z okupantem, zabijając jeńców radzieckich, każdy z uczestniczących w tych akcjach oskarżonych zdawał sobie, jak to trafnie ustalił Sąd Apelacyjny, sprawę z tego, że popełnia pospolitą zbrodnię, czego najlepszym dowodem, m. in., była odmowa wręcz wykonania takich rozkazów przez oskarżonych Ś. i S. (...)