Ł. C. 1128/1950

Skład orzekającyPrzewodniczący: Sędzia J. Oleksy; Sędziowie: dr B. Dobrzański (sprawozdawca), S. Juński.SentencjaSąd Najwyższy w sprawie z powództwa Bronisława W. przeciwko (...) Zakładom (...) S. A., po rozpoznaniu skargi kasacyjnej interwenienta ubocznego Skarbu Państwa na wyrok Sądu Okręgowego w Katowicach z dnia 16 stycznia 1950 r., zaskarżony wyrok uchylił i sprawę Sądowi Okręgowemu w Katowicach do ponownego rozpoznania odesłał.Uzasadnienie faktycznePowód domaga się zasadzenia mu od pozwanej spółki kwoty 90.000 zł z tym uzasadnieniem, że zatrudniony jako kierownik administracyjny został przez pozwaną w dniu 5.III.1949 r. zwolniony bez dotrzymania ustawowego czasokresu wypowiedzenia. Wobec tego powód dochodzi wynagrodzenia za miesiąc marzec i za następne trzy miesiące, co przy wynagrodzeniu 15.000 zł miesięcznie wynosi 60.000 zł. Nadto dochodzi wynagrodzenia za urlop niewykorzystany w roku 1949 w wysokości 15.000 zł. Dalszych 15.000 zł domaga się powód tytułem ekwiwalentu za wyżywienie w wysokości 3.000 zł miesięcznie, które otrzymywał prócz pensji.Pozwana wniosła o oddalenie powództwa twierdząc, że powodowi nie przysługuje wynagrodzenie za urlop oraz wynagrodzenie za cały miesiąc marzec 1949 r., gdyż otrzymał on wynagrodzenie za 2 dni marca.Odnośnie dalszych roszczeń powoda podnosi, że nie jest zobowiązana do zapłacenia powodowi za czasokres wypowiedzenia, skoro odebranie jej przez Zarząd Miejski w Katowicach nieruchomości, w której mieściło się przedsiębiorstwo pozwanej, i przydzielenie tejże Powszechnej Organizacji "Służba Polsce" oraz wyeksmitowanie w dniu 1.III.1949 r. uniemożliwiło pozwanej dotrzymania należytego wypowiedzenia pracownikom umów o pracę.Na skutek przypozwania przez pozwaną przystąpili do sprawy Skarb Państwa i Powszechna Organizacja "Służba Polsce" jako interwenienci uboczni i wnieśli również o oddalenie powództwa, podnosząc, że eksmisja pozwanej przez Zarząd Miejski w Katowicach stanowi w myśl art. 12 rozp. o umowie o pracę prac. umysłowych ważną przyczynę do niezwłocznego rozwiązania umowy o pracę. Również powodowi nie przysługuje dochodzone wynagrodzenie w myśl art. 33 cyt. rozp., skoro zwolnienie powoda nastąpiło bez winy pozwanej.Sąd I instancji orzekł w myśl wniosku z pozwu przyjmując, że w danym przypadku nie znajduje zastosowania art. 33 cyt. rozp. Eksmisji dokonanej przez władze samorządowe nie można bowiem według zdania Sądu I instancji zakwalifikować jako przypadku siły wyższej. Nadto Sąd I instancji wyraża pogląd, że pracowników nie można obciążać ciężarami przeobrażeń gospodarczych, ponieważ gdyby powód roszczeń swych dochodził przeciwko Skarbowi Państwa lub "Służbie Polsce", zostałby z powództwem z powodu braku legitymacji biernej oddalony, wobec tego Sąd zasądził od pozwanej poszukiwaną należność w myśl wniosku pozwu.Od powyższego wyroku wniosła Prokuratoria Generalna R. P. w imieniu Skarbu Państwa (...) jako interwenienta ubocznego skargę apelacyjną.Sąd Okręgowy zatwierdził wyrok Sądu Grodzkiego.Uzasadnienie prawneSkarga kasacyjna Prokuratorii Generalnej R. P., założona w imieniu Skarbu Państwa jako interwenienta ubocznego, jest uzasadniona; w szczególności uzasadniony jest zarzut obrazy art. 33 rozp. o umowie o pracę pracowników umysłowych.Przypadki, w których w myśl tego przepisu pracodawca ma prawo rozwiązać umowę z pracownikiem bezzwłocznie z powodu "siły wyższej", są wyliczone w powyższym przepisie przykładowo. Okoliczność więc, że wśród przytoczonych w art. 33 przykładów nie ma "zamknięcia zakładu pracy lub jego części, w której był zatrudniony robotnik, wskutek zarządzenia władzy państwowej", wymienionego w art. 13 rozp. Prez. R. P. z dnia 16 marca 1928 r. o umowie o pracę robotników, nie przemawia za tym, by w stosunku do pracowników umysłowych takiego zamknięcia zakładu pracy, o ile oczywiście nie jest zawinione przez pracodawcę, nie należało traktować, jako przypadek siły wyższej. Nie można bowiem byłoby się dopatrzyć racji prawnej, dla której ustawodawca mógłby celowo traktować tę samą sytuację raz jako przypadek siły wyższej, gdy chodzi o robotników, to znów jako przypadek nie wykazujący znamion siły wyższej, gdy chodzi o pracowników umysłowych zatrudnionych ewentualnie u tego samego nawet pracodawcy.Tak samo należy traktować przypadek niezawinionego odebrania koncesji, bez której zakładu pracy nie wolno prowadzić, przy czym wbrew poglądowi Sądu Okręgowego obojętne byłoby, kiedy decyzja władzy administracyjnej urosła w moc prawa, o ile tylko decyzja ta była natychmiast wykonalna i uniemożliwiała prowadzenie zakładu, a również niezawinione przez pracodawcę wyeksmitowanie go przez władze państwowe z budynku, zajmowanego na zakład pracy, o ile otrzymanie lokalu zastępczego było niemożliwe. Na te okoliczności, a mianowicie wyeksmitowanie z lokalu, w którym mieścił się zakład pracy, jako też odebranie koncesji decyzją natychmiast wykonalną, powoływała się strona pozwana w sprawie. Gdy Sąd Okręgowy, wychodząc z nietrafnych założeń, uważał, że tego rodzaju okoliczności nie mogą być uważane za przypadek siły wyższej i nie poczynił należytych ustaleń, to już z tego powodu zaskarżony wyrok nie może być utrzymany w mocy, a sprawa - w myśl art. 437 k.p.c. - musi być odesłana do ponownego rozpoznania, co czyni zbędnym rozpoznawanie pozostałych zarzutów skargi kasacyjnej.