N 5/76

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia płk A. Porzecki. Sędziowie. płk C. Bakalarski, płk W. Sieracki (sprawozdawca). Prokurator Naczelnej Prokuratury Wojskowej: ppłk J. Pezowicz.SentencjaSąd Najwyższy w sprawie Zygmunta B., skazanego prawomocnie wyrokiem Wojskowego Sądu Okręgowego w N. z dnia 12 maja 1975 r. za przestępstwo określone w art. 188 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 21 listopada 1967 r. o powszechnym obowiązku obrony PRL na karę 1 roku pozbawienia wolności oraz wyrokiem Sądu Rejonowego dla m.st. Warszawy z dnia 13 grudnia 1975 r. za przestępstwo określone w art. 203 § 1 k.k. na karę 6 miesięcy pozbawienia wolności i 3.000 zł grzywny, po rozpoznaniu w dniu 24 maja 1976 r. rewizji nadzwyczajnej wniesionej przez Prezesa Izby Wojskowej Sądu Najwyższego od prawomocnego postanowienia Wojskowego Sądu Okręgowego w N. z dnia 10 marca 1976 r. i po wysłuchaniu prokuratora Naczelnej Prokuratury Wojskowej wnoszącej o uwzględnienie wniesionego rewizji nadzwyczajnej, uwzględniając rewizję nadzwyczajną Prezesa Izby Wojskowej Sądu Najwyższego, uchylił postanowienie Wojskowego Sądu Okręgowego w N. z dnia 10 marca 1976 r. i sprawę Zygmunta B. co do wydania wyroku łącznego przekazał Wojskowemu Sądowi Okręgowemu w N. do ponownego rozpoznania. Uzasadnienie faktyczneZygmunt B. skazany został: 1) wyrokiem Wojskowego Sądu Okręgowego w N. z dnia 12 maja 1975 r. za przestępstwo określone w art. 188 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 21 listopada 1967 r. o powszechnym obowiązku obrony PRL (Dz. U. Nr 44, poz. 220 z późn. zm.) na karę 1 roku pozbawienia wolności (...); 2) wyrokiem Sądu Rejonowego dla m.st. Warszawy z dnia 13 grudnia 1975 r. za przestępstwo określone w art. 203 § 1 k.k. na karę 6 miesięcy pozbawienia wolności i 3.000 zł grzywny (...). Pierwszy z wyroków Izba Wojskowa Sądu Najwyższego utrzymała w mocy, drugi zaś uprawomocnił się w pierwszej instancji. W dniu 22 grudnia 1975 r. skazany Zygmunt B złożył adresowany do Sądu Rejonowego dla m.st. Warszawy wniosek o wydanie wyroku łącznego. Wniosek ten przekazany został Wojskowemu Sądowi Okręgowemu w N. według właściwości. Postanowieniem z dnia 10 marca 1976 r. Wojskowy Sąd Okręgowy w N. odmówił wszczęcia postępowania o wydanie wyroku łącznego ze względu na bezpodstawność wniosku skazanego. W uzasadnieniu tego postanowienia sąd pierwszej instancji stwierdził, że: "(...) skazany Zygmunt B. odbył karę z wyroku Wojskowego Sądu Okręgowego w N., a w chwili składania wniosku miał do odbycia z powołanego wyżej wyroku Sądu Rejonowego dla m.st Warszawy 3 miesiące kary pozbawienia wolności". Zdaniem sądu pierwszej instancji brak możliwości łączenia kar podlegających efektywnemu wykonaniu sprzeciwia się wydaniu wyroku łącznego. To stanowisko sądu pierwszej instancji jest merytorycznie błędne. Podkreślić bowiem należy, że o tym, czy w konkretnej sytuacji istnieją materialnoprawne warunki (przesłanki) do wymierzenia kary łącznej w wyroku łącznym, decydują przede wszystkim przepisy art. 66-72 k.k., a zwłaszcza podstawowy w tym zakresie przepis art. 66 k.k. - z tym tylko zastrzeżeniem, że wydanie wyroku łącznego w myśl art. 503 § 1 k.p.k. możliwe jest dopiero po uprawomocnieniu się wszystkich wyroków skazujących za zbiegające się przestępstwa. Następnie w nawiązaniu do treści błędnego w swej istocie postanowienia sądu pierwszej instancji należy wyrazić pogląd, że wydanie wyroku łącznego jest obligatoryjne w każdym wypadku, gdy chociażby tylko część kary, spośród którejkolwiek z kary wymierzonych poszczególnymi prawomocnymi wyrokami, a podlegających ze względu na swój rodzaj łączenia w myśl zasad określonych w art. 69-71 k.k, powinna być efektywnie wykonana. Natomiast bezprzedmiotowe i nie znajdujące uzasadnienia w założeniach kary łącznej byłoby wydanie wyroku łącznego w takiej sytuacji, gdy każde spośród zbiegających się prawomocnych skazań w zakresie każdej z kar, mogących w ogóle podlegać połączeniu, uległo już całkowitemu wykonaniu albo darowaniu (np. w drodze łaski lub zastosowaniu amnestii). W sprawie Zygmunta B. istniały warunki do wydania wyroku łącznego. Zygmunt B. przed wydaniem pierwszego wyroku, tj. wyroku Wojskowego Sądu Okręgowego w N. z dnia 12 maja 1975 r., dopuścił się przestępstwa określonego w art. 203 § 1 k.k., za które skazany został drugim wyrokiem, tj. wyrokiem Sądu Rejonowego dla m. st. Warszawy z dnia 13 grudnia 1975 r. Wbrew stanowisku, które zajął sąd pierwszej instancji w powołanym postanowieniu z dnia 22 grudnia 1975 r., skazany Zygmunt B. nie odbył kary 1 roku pozbawienia wolności wymierzonej pierwszym wyrokiem z dnia 12 maja 1975 r. Skazany bowiem na mocy postanowienia tegoż Sądu z dnia 22 grudnia 1975 r. został warunkowo przedterminowo zwolniony z odbycia reszty kary pozbawienia wolności wymierzonej powołanym wyrokiem, przy czym wyznaczono skazanemu okres próby wynoszący 1 rok. Tak więc sąd pierwszej instancji, wydając postanowienie z dnia 10 marca 1976 r., nie był władny stwierdzić, że skazany odbył już karę pozbawienia wolności wymierzoną wyrokiem Wojskowego Sądu Okręgowego w N. z dnia 12 maja 1975 r., skoro w dniu wydania tego postanowienia trwał jeszcze okres próby, a w myśl przepisu art. 97 k.k. uważa się, że warunkowo przedterminowo zwolniony odbył karę (z chwilą warunkowego zwolnienia), jeżeli w okresie próby i w ciągu dalszych 6 miesięcy nie odwołano warunkowego zwolnienia. Również kara wymierzona wyrokiem Sądu Rejonowego dla m. st. Warszawy z dnia 13 grudnia 1975 r. za przestępstwo określone w art. 203 § 1 k.k. nie została w całości przez skazanego wykonana, skoro sąd pierwszej instancji w powołanym postanowieniu z dnia 10 marca 1976 r. stwierdził, że: "(...) skazany w chwili składania wniosku o wydanie wyroku łącznego miał do odbycia z wyroku Sądu Rejonowego dla m. st. Warszawy 3 miesiące kary pozbawienia wolności."Jeżeli zatem w myśl przedstawionego uprzednio poglądu istniały w sprawie warunki do wydania wyroku łącznego, to brak podstaw do umorzenia postępowania w tym zakresie, i dlatego uwzględniając w pełni zasadną rewizję nadzwyczajną Prezesa Izby Wojskowej Sądu Najwyższego należało postanowić jak na wstępie.