RAD 4/77

SentencjaSąd Najwyższy po rozpoznaniu w dniu 10 grudnia 1977 r. sprawy dyscyplinarnej adw. X z powodu rewizji nadzwyczajnej Prokuratora Generalnego PRL od orzeczenia Wojewódzkiej Komisji Dyscyplinarnej w Y:zmienił zaskarżone orzeczenie w ten sposób, że wymierzył obwinionemu obok orzeczonej kary dyscyplinarnej nagany karę pieniężną w kwocie zł 3.000.Uzasadnienie faktyczneWojewódzka Komisja Dyscyplinarna Izby Adwokackiej w Y uznała adwokata X za winnego przewinienia z art. 93 ust. 1 ustawy o ustroju adwokatury, popełnionego w ten sposób, że w dniu 27 lutego 1976 r. i 27 marca 1976 r. w Y w Państwowym Biurze Notarialnym złożył przed notariuszem - przy zawieraniu umowy kupna - sprzedaży nieruchomości położonej w Z. - niezgodne z prawdą oświadczenie tej treści, iż nieruchomość ta stanowi jego i obecnej jego żony wspólny majątek dorobkowy, mimo że nieruchomość ta została przez niego nabyta w czasie trwania pierwszego jego związku małżeńskiego i stanowiła majątek dorobkowy jego oraz zmarłej żony, której spadkobiercami są jej dwie siostry oraz obwiniony adwokat X, i na mocy art. 94 ust. 1 pkt 2 cyt. ustawy wymierzyła obwinionemu karę dyscyplinarną nagany.Wojewódzka Komisja Dyscyplinarna przytoczyła następujące ustalenia i wnioski:W czasie trwania pierwszego małżeństwa obwinionego nabył on w 1950 r. połowę nieruchomości położonej w Z. składającej się z działki o powierzchni 798 m2 i budynku. Prawo własności wymienionej części powyższej nieruchomości ujawnione zostało w księdze wieczystej Kw nr 341 Państwowego Biura Notarialnego w Z. Nabyty przez obwinionego udział w nieruchomości wszedł w skład majątku dorobkowego obwinionego i jego żony. Żona zmarła w 1960 r., a z braku wstępnych do spadku po niej powołani zostali z ustawy obwiniony oraz jego dwie siostry.Obwiniony zawarł w roku 1960 ponownie związek małżeński.Aktem notarialnym z dnia 27 lutego 1976 r. małżonkowie XX przenieśli na rzecz S i Z małżonków N własność 3/8 części całości wymienionej nieruchomości, przy czym w akcie tym złożyli oświadczenie, że 1/2 części tej nieruchomości stanowi ich majątek dorobkowy. Zatajenie ułamkowego udziału zmarłej żony adwokata X we współwłasności nieruchomości, a w dalszej kolejności zatajenie udziałów spadkobierców zmarłej żony umożliwiało obwinionemu doprowadzenie do zawarcia wymienionego aktu notarialnego.Gdyby notariusz nie został wprowadzony w błąd oraz gdyby ujawniony został rzeczywisty stan prawny nieruchomości, to odmówiłby on sporządzenia aktu notarialnego, którego sfinalizowanie mogło nastąpić dopiero po złożeniu przez obwinionego postanowienia stwierdzającego prawa spadkowe po zmarłej żonie obwinionego. Przez niezgodne z prawdą oświadczenie obwiniony uniknął potrzeby: przeprowadzenia postępowania spadkowego po zmarłej żonie, ujawnienia w księdze wieczystej praw własności innych osób, oraz sporządzenia aktu notarialnego obejmującego umowę o włączeniu nieruchomości do majątku wspólnego obwinionego i obecnej jego żony.Obwiniony, jako adwokat, nie mógł nie zdawać sobie sprawy, że składa fałszywe oświadczenie, które doprowadziło w konsekwencji do zatarcia rzeczywistego stanu prawnego nieruchomości. Wojewódzka Komisja Dyscyplinarna uznała więc, że wina obwinionego w świetle powyższych okoliczności sprawy nie budzi wątpliwości o dlatego wymierzyła obwinionemu karę dyscyplinarną nagany mając m.in. na uwadze, że od adwokata należy szczególnie wymagać działania zgodnego z prawem. Z powyższych względów nie może być zastosowana do niego najłagodniejsza kara dyscyplinarna upomnienia, gdyż nie zawierałaby ona koniecznego elementu nagany.Prokurator Generalny PRL wniósł w rewizji nadzwyczajnej o zmianę prawomocnego orzeczenia Wojewódzkiej Komisji Dyscyplinarnej w części dotyczącej wymiaru kary oraz wysokości kosztów, postępowania i o wymierzenie obwinionemu za popełnione przewinienia kary zasadniczej zawieszenia w czynnościach zawodowych na okres sześciu miesięcy oraz kary dodatkowej pieniężnej w wysokości trzech tysięcy złotych i zarazem o obciążenie obwinionego odpowiednio wyższymi kosztami postępowania.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:Wojewódzka Komisja Dyscyplinarna przy wymiarze kary miała na uwadze - jak to wynika z uzasadnienia zaskarżonego orzeczenia - nie tylko fakt wprowadzenia w błąd pełniącego funkcję publiczną notariusza przez złożenie niezgodnego z prawdą oświadczenia, ale również związane z tym trwałe skutki w postaci zatarcia rzeczywistego stanu prawnego nieruchomości oraz uzyskanie korzyści materialnej przez zaoszczędzenie kosztów postępowania spadkowego po zmarłej żonie i związanych z tym kosztów ujawnienia w księdze wieczystej praw własności łącznie z uiszczeniem podatku od nabycia praw majątkowych, a ponadto wydatków związanych ze sporządzeniem aktu notarialnego obejmującego umowę o włączeniu nieruchomości do majątku wspólnego obwinionego i jego obecnej żony. W tych okolicznościach należało uznać, że wymierzona obwinionemu kara nagany jest rażąco niska, gdyż nie zawiera dolegliwości majątkowej, która w związku z charakterem popełnionego przewinienia powinna znaleźć wyraz w wymierzonej karze. Z tych przeto względów, mając także na uwadze wiek obwinionego (68 lat) oraz jego dotychczasową nienaganną pracę w zawodzie adwokackim, a ponadto fakt, że obwiniony jest już emerytem zatrudnionym w zespole adwokackim na pół etatu, Sąd Najwyższy uznał, że za przypisane mu przewinienie karą odpowiednią i współmierną do wagi oraz stopnia szkodliwości tegoż przewinienia będzie - obok wymierzonej już kary dyscyplinarnej nagany - dodatkowa kara pieniężna w wysokości wymienionej w rewizji nadzwyczajnej, i w tym zakresie dokonał stosownej zmiany zaskarżonego orzeczenia.