RAD 9/70

SentencjaSąd Najwyższy po rozpoznaniu sprawy dyscyplinarnej adwokata J.G., z powodu rewizji nadzwyczajnej wniesionej przez Ministra Sprawiedliwości od orzeczenia Wyższej Komisji Dyscyplinarnej do Spraw adwokatów z dnia 8 listopada 1969 r., oddalił rewizję nadzwyczajną, a kosztami związanymi z jej wniesieniem obciążył Skarb Państwa.Uzasadnienie faktyczneWojewódzka Komisja Dyscyplinarna Izby Adwokackiej w X orzeczeniem z dnia 17 maja 1969 r. uznała obwinionego adwokata J.G. za winnego przewinienia dyscyplinarnego polegającego na tym, że w dniu 2 stycznia 1969 r. w X, w piśmie własnym z tej daty skierowanym do Feliksa K. jako pełnomocnik Krystyny K. użył sformułowań zawierających pogróżki o odpowiedzialności karnej z tytułu zniesławienia w rozumieniu art. 255 § 1 k.k. z 1932 r. w razie niezastosowania się do jego żądań zawartych w tymże piśmie z dnia 2 stycznia 1969 r., przez co naruszył przepis art. 69 ust. 1 i 3 ustawy o ustroju adwokatury z dnia 19 grudnia 1963 r. (Dz. U. z 1963 r. Nr 57, poz. 309) i na podstawie art. 93 ust. 1 i 94 ust. 1 cytowanej ustawy wymierzyła karę dyscyplinarną upomnienia.Wyższa Komisja Dyscyplinarna, w wyniku odwołania obwinionego, orzeczeniem z dnia 8 listopada 1969 r. uniewinniła adwokata J.G. od przypisanego mu czynu przyjmując, że treść wymienionego wyżej listu nie zawiera cech przypisanego przewinienia dyscyplinarnego i stanowi prawnie dozwoloną korespondencję zawodową adwokata.W dniu 8 kwietnia 1970 r. wpłynęła rewizja nadzwyczajna Ministra Sprawiedliwości na niekorzyść obwinionego adwokata, zarzucająca orzeczeniu Wyższej Komisji Dyscyplinarnej obrazę art. 69 ust. 1-3 ustawy o ustroju adwokatury w związku z § 17 Zbioru zasad etyki adwokackiej i godności zawodu, uchwalonego przez Naczelną Radę Adwokacką w dniach 6 i 7 maja 1961 r. (odpowiednio: § 15 Zbioru zasad etyki adwokackiej i godności zawodu "Palestra" 1970/1), i domagająca się zmiany zaskarżonego orzeczenia oraz utrzymania w mocy orzeczenia Wojewódzkiej Komisji Dyscyplinarnej.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:Adwokatowi J.G. zarzuca się użycie w piśmie skierowanym do Feliksa K. sformułowań zawierających pogróżki o odpowiedzialności karnej z tytułu zniesławienia w rozumieniu art. 255 § 1 k.k. z 1932 r. w razie niezastosowania się do jego żądań zawartych w tym piśmie. Treść inkryminowanych słów brzmi: "Imieniem p. Krystyny K. proszę o zaprzestanie rozpowszechniania o niej wiadomości, że jest psychicznie chora. Jeżeli Pan nie zaprzestanie rozpowszechniania o p. Krystynie K. tych wiadomości, p. K będzie zmuszona wnieść przeciwko Panu akt oskarżenia o zniesławienie. Poza tym imieniem p. Krystyny K. proszę o niezmuszanie jej do opuszczania wspólnego mieszkania przez wyzwiska, wywoływanie awantur i czynne napaści, np. jak ostatnio miało miejsce w dniu 20 grudnia 1968 r. O ile Pan swego postępowania nie zmieni, p. K. będzie musiała w drodze sądowej zmusić Pana do odpowiedniego zachowania się".Rewizja nadzwyczajna podniosła, że obwiniony używając tej formy korespondencji naruszył § 17 Zbioru zasad etyki adwokackiej i godności zawodu. Według treści tegoż paragrafu adwokatowi nie wolno używać w korespondencji wyrażeń czy zwrotów obraźliwych lub niestosownych, jak również grozić ściganiem karnym lub dyscyplinarnym w razie niezastosowania się wzywanej osoby do żądań.Należy rozważyć, czy wezwanie obwinionego do zaprzestania rozpowszechniania, że jego klientka jest chora psychiczna, pod rygorem wniesienia sprawy karnej o zniesławienie, wyczerpuje znamiona § 17 Zbioru zasad i etyki adwokackiej. Zarzut bowiem aktu oskarżenia co do zmuszania do żądań, wynikających jakoby ze zdania drugiego cytowanego pisma obwinionego, nie został podtrzymany ani przez Wojewódzką Komisję Dyscyplinarną, ani też w rewizji nadzwyczajnej.Logiczna wykładnia cytowanego § 17 wskazuje na to, że zakaz groźby ścigania karnego dotyczy niestosowania się wzywanej osoby do żądań innych niż mających jedynie na celu ochronę prawa naruszonego przestępstwem. Nie można bowiem uznać za nieetyczne żądania zaniechania przestępstwa pod rygorem spowodowania postępowania karnego i traktować takiego zachowania jako pogróżki.Paragraf 17 cytowany wyżej zabrania więc jedynie - podobnie jak przy groźbie bezprawnej - wykorzystywania grożenia sprawą karną dla uzyskania innych celów niż ochrona prawa naruszonego przestępstwem.Niezależnie od tego należy z naciskiem podkreślić, że oskarżenie obwinionego dotyczyło nie tylko konsekwencji wypływających z popełnionych już zniesławień, ile z mogących dopiero nastąpić w przyszłości, a więc nie istniejących jeszcze.Dodać zaś trzeba, że obwiniony uzyskał od swej klientki informacje, iż jej mąż Feliks K. rozpowszechnia o niej wiadomości, że jest psychicznie chora, i to na terenie szkoły muzycznej, gdzie jest nauczycielką, mogąc przez to narazić ją na utratę zaufania potrzebnego do wykonywania zawodu. Zgodnie z treścią § 16 cytowanych zasad etyki (zdanie drugie) adwokat nie ponosi odpowiedzialności za zgodność z prawdą faktów podanych mu przez klienta. Zresztą w toczącej się następnie sprawie z oskarżenia prywatnego Feliks K. odwołał w ugodzie sądowej wypowiedzi co do zniesławienia swej żony.W tej sytuacji należy przyjąć, że Wyższa Komisja Dyscyplinarna zasadnie uniewinniła obwinionego i dlatego z mocy art. 473 k.p.k. oraz § 45 rozporządzenia o postępowaniu dyscyplinarnym przeciwko adwokatom i aplikantom adwokackim (Dz. U. z 1965 r. Nr 2, poz. 7) orzeczono jak w sentencji.