Rw 152/74

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia płk A. Kaszycki. Sędziowie: płk Z. Furtak, ppłk E. Zawiłowski (del. sędzia Sądu Wojsk. - sprawozdawca).Wiceprokurator Naczelnej Prokuratury Wojskowej: kpt. S. Przyjemski.SentencjaSąd Najwyższy po rozpoznaniu w dniu 28 marca 1974 r. na rozprawie sprawy Józefa Z., nieprawomocnie skazanego za przestępstwo określone w art. 156 § 1 k.k. na karę 10 miesięcy pozbawienia wolności z warunkowym zawieszeniem jej wykonania na okres próby przez 2 lata, z powodu rewizji wniesionych przez prokuratora i obrońcę od wyroku Sądu Marynarki Wojennej z dnia 13 lutego 1974 r.w związku z rewizjami prokuratora oraz obrońcy uchylił zaskarżony wyrok i sprawę przekazał sądowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania. Uzasadnienie faktyczne(...) Powołanym wyrokiem Józef Z. skazany został za to, że w dniu 5 listopada 1973 r. około godz. 3.00 w N. spowodował u Jana C. uszkodzenie ciała w postaci urazu kolana lewego z następowym nadłamaniem rzepki, co wywołało naruszenie czynności kończyny lewej na czas powyżej 7 dni.Prokurator, zarzucając w rewizji obrazę przepisów prawa materialnego i wymierzenie oskarżonemu rażąco niewspółmiernie łagodnej kary, wniósł o zmianę zaskarżonego wyroku przez poprawienie kwalifikacji prawnej czynu - na art. 156 § 1 k.k. w zbiegu z art. 318 k.k. i w związku z art. 59 § 1 k.k. oraz wymierzenie kary 2 lat pozbawienia wolności i 1.000 zł nawiązki na rzecz Narodowego Funduszu Ochrony Zdrowia.Obrońca oskarżonego, zarzucając sądowi pierwszej instancji naruszenie prawa materialnego oraz błędne ustalenie stanu faktycznego przyjętego za podstawę wyroku, wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku i uniewinnienie oskarżonego na podstawie art. 22 § 1 k.k. lub o uchylenie tegoż wyroku i przekazanie sprawy sądowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania.Uzasadnienie prawnePo wysłuchaniu przedstawiciela Naczelnej Prokuratury Wojskowej i obrońcy, wnoszących o uwzględnienie ich rewizji, Sąd Najwyższy zważył, co następuje:Na samym wstępie zauważyć należy, że zaskarżony wyrok wydany został z obrazą przepisów art. 3 § 1, art. 4 § 1 i art. 296 § 2 k.p.k. Naruszenie tych przepisów mogło mieć wpływ na orzeczenie o winie oraz karze i z tego też względu wyrok ten powinien ulec uchyleniu.W uzasadnieniu wyroku sąd pierwszej instancji stwierdził m.in.:Należało również przyjąć za prawdziwe zeznania pokrzywdzonego Jana C., że został uderzony bez powodu przez oskarżonego Józefa Z. Sąd nie dał wiary oskarżonemu Józefowi Z., jakoby to Jan C. napadł na niego. Pokrzywdzony Jan C. cieszy się bardzo dobrą opinią środowiskową oraz w miejscu pracy, jest przy tym około 15 lat starszy od oskarżonego i niższy od niego wzrostem, przy tym przedtem znali się obaj tylko z widzenia i żadnych zatargów ze sobą nie mieli. Natomiast z opinii środowiskowej oskarżonego Józefa Z. wynika, że miał on skłonności do awantur w czasie zabaw tanecznych.Z powyższego wynika, że ustaleń co do faktu głównego sąd pierwszej instancji dokonał na podstawie fragmentarycznych zeznań świadka Jana C. i wyjaśnień oskarżonego. Ocena zeznań wymienionego świadka i wyjaśnień oskarżonego była dowolna i nie uwzględniała innych dowodów przeprowadzonych w toku rozprawy, a w szczególności tych zeznań, które odczytane zostały w trybie art. 337 § 1 k.p.k. w związku z art. 296 § 2 k.p.k.Kierując się przepisem art. 4 § 1 k.p.k., sąd może określonym zeznaniom świadka lub wyjaśnieniom oskarżonego częściowo dać lub nie dać wiary, pod tym jednak warunkiem, że stanowisko swoje w sposób przekonujący uzasadni w konfrontacji z całokształtem zebranego materiału dowodowego. Sama zaś okoliczność, że świadek lub oskarżony dotychczas nienagannie się zachowywali albo przeciwnie - że dotychczasowy ich tryb życia był naganny, bez ustalenia innych okoliczności nie może stanowić o tym, że dane zeznanie lub wyjaśnienie jest albo nie jest wiarygodne.Tego wymagania nie spełnia część uzasadniająca zaskarżonego wyroku. Sąd pierwszej instancji przyjął, że o wiarygodności części wyjaśnień oskarżonego świadczy konsekwnecja, z jaką je składał. Zauważyć jednak należy, że z taką samą konsekwencją oskarżony podawał okoliczności, które świadczyć by mogły o tym, iż działał w obronie koniecznej. Wyjaśnieniom oskarżonego w tej części sąd nie dał wiary, argumentując to m.in. tym, że w przeszłości oskarżony miał tendencje do awantur.Oceniając zeznania świadka Jana C., sąd pierwszej instancji kierował się w dużej mierze zajętym przez prokuratora stanowiskiem związanym z umorzeniem postępowania karnego wobec Zdzisława P. i Ryszarda J., pominął zaś w tej ocenie zeznania świadków Jerzego L., Józefa M., Henryka J., Lucjana N., Jadwigi S., Lucyny K., mimo że protokoły zeznań tych świadków odczytał. Zeznania wymienionych świadków mogą mieć istotne znaczenie dla oceny zeznań świadka Jana C., pod tym jednak warunkiem, że świadkowie ci przesłuchani zostaną bezpośrednio na rozprawie, czego sąd pierwszej instancji nie uczynił z obrazą przepisu art. 296 § 2 k.p.k.Zauważyć jednak trzeba, że przepis art. 296 § 2 k.p.k. jest przepisem wyjątkowym i nie może być w żadnym wypadku rozszerzająco interpretowany, a zastosowanie go ograniczone jest do sytuacji w nim określonych.Tymczasem w omawianej sprawie świadkowie, których protokoły zeznań sąd pierwszej instancji odczytał, złożyli zeznania co do okoliczności istotnych, którym oskarżony zaprzecza.W związku z tym, że podniesione wyżej nieprawidłowości mogły mieć wpływ na orzeczenie, a ponadto uniemożliwiają one instancji rewizyjnej skontrolowanie podstaw zaskarżonego wyroku, wyrok ten należało uchylić.