Rw 19/71

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia S. Mendyka (sprawozdawca). Sędziowie: płk A. Porzecki, ppłk S. Sadowski. Prokurator Naczelnej Prokuratury Wojskowej: ppłk J. Szpilski. SentencjaSąd Najwyższy po rozpoznaniu w dniu 11 lutego 1971 r. na rozprawie sprawy Janusza P., skazanego nieprawomocnie za czyn z art. 11 § 1 w związku z art. 168 § 1 k.k. na 2 lata pozbawienia wolności oraz za czyn z art. 167 § 1, 182 § 1 i 318 k.k. na 1 rok i 6 miesięcy pozbawienia wolności z obniżeniem stopnia wojskowego, łącznie zaś skazanego na 3 lata pozbawienia wolności z warunkowym zawieszeniem wykonania tej kary na okres 5 lat i z jednoczesnym oddaniem go na okres 2 lat pod dozór podoficerów zawodowych jednostki wojskowej w N., a nadto z orzeczeniem kary dodatkowej w postaci obniżenia stopnia wojskowego i grzywny w kwocie 2.000 zł, z powodu rewizji obrońcy i prokuratora od wyroku Sądu Pomorskiego Okręgu Wojskowego w Bydgoszczy z dnia 10 grudnia 1970 r.,zaskarżony wyrok w części skazującej oskarżonego uchylił i sprawę przekazał Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania na rozprawie głównej.Uzasadnienie faktycznePowołanym wyżej wyrokiem Sądu I instancji Janusz P. skazany został za to, że: a) w dniu 23 września 1970 r. około godziny 21 w N.1 w mieszkaniu Małgorzaty B., będąc w stanie nietrzeźwości, usiłował przemocą doprowadzić ją do poddania się czynowi nierządnemu w ten sposób, że przy użyciu siły fizycznej przewrócił ją na tapczan, dążąc do odbycia stosunku płciowego, czego jednak nie dokonał ze względu na obronę pokrzywdzonej, wzywającej pomocy, której udzieliło jej małżeństwo S.,b) że w tym samym miejscu i czasie w stosunku do przybyłego z pomocą pokrzywdzonej Władysława S. użył groźby bezprawnej w celu zmuszenia go do zaniechania interwencji w ten sposób, że przystawił mu pistolet do brzucha i groził użyciem broni, a gdy wymieniony usiłował odsunąć mu rękę z pistoletem, uderzył go rękojeścią pistoletu w lewą rękę w okolicę nadgarstka; następnie po opuszczeniu mieszkania zachowaniem swoim w miejscu publicznym na ul. J. w N.1 uwłaczał honorowi wojska i munduru w ten sposób, że wywołał awanturę z Romanem S., Wiesławem i Andrzejem C.Niezależnie od tego Janusz P. wyrokiem tym został uniewinniony od zarzutu popełnienia przestępstwa z art. 147 § 1 i art. 330 § 1 i 2 k.k., to jest od tego, że w dniu 23 września 1970 r. w N.1 użył jako dowódca pojazdu służbowego samowolnie do celów prywatnych samochodu ciężarowego marki "Star" w ten sposób, że polecił kierowcy jeździć po ulicach N.1, a sam wstępował do restauracji, na cmentarz, odwiedzał znajomych i krewnych, przejeżdżając tak około 15 kilometrów, przez co spowodował uszczerbek dla interesów służby w postaci użycia paliwa, pojazdu i pozostawienie samochodu przez kilkanaście godzin poza jednostką w swej dyspozycji, a ponadto w czasie samowolnego dysponowania pojazdem wprawił się w stan nietrzeźwości na skutek spożycia 8-9 butelek piwa i około 150 gramów wódki i w tym stanie pełnił czynności związane bezpośrednio z zapewnieniem bezpieczeństwa ruchu tego pojazdu.Wyrok w tej części skazującej został zaskarżony przez obrońcę oskarżonego, a także - na niekorzyść tego ostatniego - przez Prokuratora Wojskowej Prokuratury Garnizonowej w N.1.Obrońca w złożonej przez siebie rewizji, zarzucając Sądowi I instancji niewłaściwą ocenę dowodów i poczynienie w związku z tym błędnych ustaleń, zwłaszcza w zakresie pierwszego z przypisanych oskarżonemu czynów, wniósł o zmianę zaskarżonego wyroku przez uniewinnienie oskarżonego od zarzutu popełnienia przestępstwa z art. 11 § 1 k.k. w związku z art. 168 § 1 k.k. oraz przez złagodzenie kary za drugie przypisane oskarżonemu przestępstwo, zwłaszcza zaś przez uchylenie kary grzywny i kary dodatkowej obniżenia stopnia wojskowego.Prokurator w rewizji swej zarzucił obrazę przepisów prawa materialnego przez bezpodstawne, sprzeczne z wymaganiami art. 73 § 1 k.k. warunkowe zawieszenie wykonania wymierzonej oskarżonemu kary trzech lat pozbawienia wolności za przestępstwa umyślne, a więc kary przekraczającej granice zakreślone powołanym wyżej przepisem art. 73 § 1 k.k., wobec czego wniósł o zmianę zaskarżonego wyroku przez uchylenie orzeczenia o warunkowym zawieszeniu wykonania kary względem oskarżonego.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:1. Nie ulega wątpliwości, że zasadny jest zarzut rewizji prokuratora w kwestii oczywistego naruszenia przez Sąd I instancji przepisu art. 73 § 1 k.k. Przepis ten stanowi bowiem, że warunkowe zawieszenie wykonania kary za przestępstwo umyślne dopuszczalne jest jedynie wtedy, gdy kara za takie przestępstwo orzeczona nie przekracza dwóch lat pozbawienia wolności. Przy skazaniu za dwa lub więcej przestępstw decyduje z kolei rozmiar nie kar za poszczególne czyny, lecz rozmiar orzeczonej kary łącznej w miejsce z osobna orzeczonych kar za poszczególne, zbiegające się przestępstwa. Jeżeli więc kary wymierzone z osobna za poszczególne przestępstwa nie przekraczają granic określonych w art. 73 § 1 k.k., natomiast kara łączna orzeczona na podstawie tych kar poszczególnych przekracza rozmiar dwóch lat pozbawienia wolności, jeśli chodzi o przestępstwa umyślne, a granicę trzech lat, jeśli chodzi o przestępstwa nieumyślne, to wówczas warunkowe zawieszenie wykonania takiej kary jest niedopuszczalne i stanowi oczywistą obrazę wspomnianego wyżej art. 73 § 1 k.k. Wytykając Sądowi I instancji ten błąd w zastosowaniu prawa materialnego, Sąd Najwyższy nie z tego jednak powodu uznał za konieczne uchylenie wyroku w tej sprawie zamiast merytorycznego rozstrzygnięcia rewizji zarówno prokuratora jak i obrońcy. Rozstrzyganie tylko tej kwestii byłoby przedwczesne, albowiem zagadnienie kary, jej współmierności i ewentualnej zasadności bądź braku takiej zasadności, jeśli chodzi o stosowanie art. 73 § 1 k.k., jest w tej sprawie zagadnieniem wtórnym, uzależnionym ściśle od prawidłowego, zgodnego z wymaganiami prawa procesowego rozstrzygnięcia kwestii winy oskarżonego w odniesieniu do obu przestępstw przypisanych mu w zaskarżonym wyroku. W tej zaś materii stanowisko Sądu I instancji, wywiedzione w uzasadnieniu wyroku, a także poczynione w tymże wyroku ustalenia faktyczne budzą uzasadnione wątpliwości, których, wobec niewyjaśnienia szeregu istotnych okoliczności, w postępowaniu rewizyjnym rozstrzygnąć merytorycznie nie można (...).