Rw 628/75

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia płk H. Kmieciak (sprawozdawca). Sędziowie: płk J. Gawrysiak, płk J. Górski.Prokurator Naczelnej Prokuratury Wojskowej: mjr dr S. Przyjemski.SentencjaSąd Najwyższy po rozpoznaniu w dniu 2 grudnia 1975 r. na rozprawie sprawy Antoniego P., skazanego nieprawomocnie za przestępstwa określone w: 1) art. 214 § 1 i 2 k.k. na karę 1 roku i 6 miesięcy pozbawienia wolności, 2) art. 145 § 1 i 3 k.k. na karę 2 lat pozbawienia wolności z zakazem prowadzenia pojazdów mechanicznych przez okres 3 lat oraz 3) łącznie - na karę 2 lat pozbawienia wolności z zakazem prowadzenia pojazdów mechanicznych na okres 3 lat, z powodu rewizji wniesionej przez Prokuratora Prokuratury Okręgowej w N. na niekorzyść oskarżonego od wyroku Wojskowego Sądu Okręgowego w N. z dnia 21 października 1975 r. rewizji prokuratora nie uwzględnił i zaskarżony wyrok utrzymał w mocy. Uzasadnienie faktyczne(...) Prokurator w rewizji domaga się podwyższenia wymierzonej oskarżonemu przez sąd pierwszej instancji kary łącznej pozbawienia wolności.Nie kwestionując wymiaru kar jednostkowych orzeczonych oskarżonemu za zbiegające się przestępstwa, prokurator twierdzi jednak, że sąd pierwszej instancji niesłusznie zastosował przy wymiarze kary łącznej zasadę pełnej absorpcji. na ową niesłuszność wskazuje, zdaniem prokuratora, samo uzasadnienie zaskarżonego wyroku, z którego wynika, że sąd pierwszej instancji przecenił "dobre opinie służbowe" oskarżonego oraz jego "dotychczasową niekaralność", natomiast nie docenił faktu "nagromadzenia się okoliczności obciążających". Uzasadnienie prawne(...) Sąd Najwyższy zważył, co następuje:1. Jakkolwiek przy wymiarze kary łącznej za zbiegające się przestępstwa dopuszczalne jest stosowanie zarówno zasady pełnej absorpcji, jak i - bez przekroczenia górnej granicy danego rodzaju kary - zasady pełnej kumulacji (art. 67 § 1 k.k.), to jednak należy pamiętać, że zastosowanie każdej z nich jest rozstrzygnięciem skrajnym i wymaga szczególnie wnikliwego umotywowania w uzasadnieniu wyroku. Rozumie się przez to nie tylko skonkretyzowanie i wyliczenie wszystkich okoliczności majątkowych w danej sprawie wpływ na orzeczenie o karze, ale także odpowiednią ich gradację (pod względem znaczenia) i wskazanie, dlaczego przyznano pierwszeństwo łagodzącym okolicznościom przed obciążającymi, lub odwrotnie.Zawarta w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku motywacja orzeczenia o karze, będącego właśnie rozstrzygnięciem skrajnym (zastosowano zasadę pełnej absorpcji), daleka jest od spełnienia tego wymagania. Z jednej bowiem strony (gdy chodzi o okoliczności obciążające) ogranicza się do ogólnikowego wskazania na "znaczny stopień społecznego niebezpieczeństwa" czynów, "dobro dyscypliny wojskowej" oraz "względy prewencji generalnej i szczególnej", z drugiej - natomiast (gdy chodzi o okoliczności łagodzące), wyliczając rozmaite w sensie środka dowodowego opinie, w istocie sprowadza się do odnotowania "nienagannego trybu życia" oskarżonego albo jego "wyjątkowo pozytywnej sylwetki". Na podstawie tej motywacji orzeczenia o karze absolutnie nie sposób zorientować się, dlaczego sąd pierwszej instancji przyznał pierwszeństwo "nienagannemu trybowi życia" oskarżonego albo jego "wyjątkowo pozytywnej sylwetce" przed "znacznym stopniem społecznego niebezpieczeństwa" czynów oraz względami na "dobro dyscypliny wojskowej i prewencji generalnej" (...).2. Niestaranność sądu w zakresie należytego uzasadnienia orzeczenia o karze a rzeczywista rażąca niewspółmierność wymierzonej kary - to jednak dwie różne kwestie, które mogą łączyć się ze sobą, ale wcale nie muszą.W celu wykazania, że wymierzona oskarżonemu przez sąd pierwszej instancji kara łączna jest rażąco łagodna, prokurator powołuje się przede wszystkim na to, iż oskarżony nie miał ani uprawnień, ani umiejętności do prowadzenia samochodu, a ponadto zbiegł z miejsca spowodowanego przez siebie wypadku drogowego, nie próbując nawet ratować palącego się samochodu. Tymczasem - w konkretnych warunkach - nie są to argumenty przekonujące. Ucieczka oskarżonego z miejsca wypadku drogowego była przecież równoznaczna z "porzuceniem pojazdu w stanie uszkodzonym" i zadecydowała w ogóle o przypisaniu przestępstwa przewidzianego w art. 214 § 2 k.k. (kwalifikowany zabór pojazdu mechanicznego w celu krótkotrwałego użycia). Okoliczność, że oskarżony nie miał ani uprawnień, ani dostatecznych umiejętności do prowadzenia samochodu, legła z kolei u podstaw przypisania mu przestępstwa określonego w art. 145 k.k., gdyż w tej sytuacji nie można było przyjąć, że przyczyną wypadku drogowego było tylko stan nietrzeźwości oskarżonego (0,97‰). Stan nietrzeźwości oskarżonego miał za to wpływ na podjęcie decyzji zaboru samochodu (art. 214 § 1 k.k.) oraz pociągnął za sobą obostrzoną kwalifikacją prawną czynu, polegającego na spowodowanie wypadku drogowego (art. 145 § 3 k.k.). Jak z tego widać, pomiędzy obydwoma przypisanymi oskarżonemu przestępstwami zachodzi ścisłe powiązanie (...). Powiązanie to odzwierciedla opis czynów oskarżonego (...). Ta sytuacja przypomina więc bardzo sytuację, w której wymierzenie kary za czyn główny czyni zadość potrzebie ukarania za czyn uboczny. Dlatego też można i należy przyjąć zasadę, że im większe jest powiązanie pomiędzy zbiegającymi się przestępstwami, tym pełniej wymiar kary łącznej powinien uwzględniać zasadę absorpcji. Od zasady tej mogą oczywiście być wyjątki, jeżeli okoliczności konkretnej sprawy za tym przemawiają. W tej sprawie nic za tym jednak nie przemawia (...).Jeżeli się ponadto zważy, że oskarżony przez blisko 2 lata pełnienia służby wojskowej zachowywał się nie tylko nienagannie, ale wręcz wzorowo, za co był wielokrotnie wyróżniany, to nie można jednoznacznie stwierdziŁ że wymierzona mu na zasadzie pełnej absorpcji kara łączna jest rażąco łagodna (art. 387 pkt 4 k.p.k.). Nie można więc było również uwzględnić rewizji prokuratora żądającego podwyższenia tej kary.