V CKN 1790/00
Izba Cywilna2000-12-19
Skład orzekający: Jacek Gudowski
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy w przypadku odmiennej podstawy faktycznej i prawnej dochodzonego roszczenia, zachodzi negatywna przesłanka procesowa w postaci powagi rzeczy osądzonej?Ratio decidendi
Sąd Najwyższy stwierdził, że nie zachodzi powaga rzeczy osądzonej, gdy roszczenie dochodzone w nowej sprawie opiera się na innych twierdzeniach faktycznych i przepisach prawa niż roszczenie rozpoznane w poprzedniej sprawie. Istotna jest odmienność podstawy faktycznej i prawnej żądania, która wyklucza zastosowanie art. 199 § 1 pkt 2 k.p.c.Stan faktyczny
Powód dochodził zapłaty od ubezpieczyciela. Sąd Rejonowy odrzucił pozew z powodu powagi rzeczy osądzonej, wskazując, że sprawa o to samo roszczenie została już prawomocnie osądzona. Sąd Okręgowy oddalił zażalenie powoda. Powód w kasacji zarzucił naruszenie przepisów dotyczących powagi rzeczy osądzonej, twierdząc, że obecne roszczenie ma inną podstawę faktyczną i prawną.Rozstrzygnięcie
Sąd Najwyższy uchylił zaskarżone postanowienie Sądu Okręgowego oraz postanowienie Sądu Rejonowego.Pełny tekst orzeczenia
Sygn. akt V CKN 1790/00 POSTANOWIENIE Dnia 19 grudnia 2000 r. Sąd Najwyższy, Izba Cywilna w składzie następującym: Przewodniczący: SSN Jacek Gudowski (spraw.) Sędziowie: SN Gerard Bieniek SN Mirosława Wysocka po rozpoznaniu w dniu 19 grudnia 2000 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy z powództwa P. Ś. przeciwko Powszechnemu Zakładowi Ubezpieczeń „Na Zycie" S.A. - Inspektoratowi w W. o zapłatę, na skutek kasacji powoda od postanowienia Sądu Okręgowego z dnia 30 czerwca 2000 r„postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie oraz postanowienie Sądu Rejonowego w O. z dnia 26 maja 2000 r., I C 22/2000.
2 Uzasadnienie Postanowieniem z dnia 26 maja 2000 r. Sąd Rejonowy w O. odrzucił pozew P. Ś. przeciwko PZU „Na Życie" S.A., Inspektorat w W., o zapłatę kwoty 5 692,81 zł należnej z tytułu ubezpieczenia zaopatrzenia dzieci, albowiem stwierdził, że sprawa między stronami o to samo roszczenie została już prawomocnie osądzona. Zażalenie powoda na to orzeczenie Sąd Okręgowy - postanowieniem z dnia 30 czerwca 2000 r. - oddalił, podzielając pogląd o istnieniu powagi rzeczy osądzonej. W kasacji opartej na podstawie pierwszej z art. 393 * k.p.c. powód wytknął naruszenie art. 199 § 1 pkt 2 w związku z art. 366 k.p.c. Zdaniem skarżącego, nie może być mowy o powadze rzeczy osądzonej, ponieważ roszczenie, którego dochodzi obecnie jest oparte na innej podstawie faktycznej i prawnej niż poprzednio. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Nie budzi wątpliwości, bo wynika to wprost z uzasadnienia pozwu, że roszczenie zgłoszone w niniejszej sprawie zostało oparte na innych twierdzeniach niż roszczenie dochodzone i rozpoznane w sprawie I C 101/99. Powód bowiem nie tylko podniósł, że domaga się odszkodowania oraz że podstawą jego żądania jest wina strony pozwanej , ale także przytoczył przepisy prawa cywilnego, na których to żądanie opiera. Wprawdzie wskazanie przez powoda przepisów prawa materialnego, mających stanowić podstawę prawną orzeczenia, nie jest wymagane ani wiążące, nie pozostaje jednak bez znaczenia dla oceny charakteru żądania, a następnie przebiegu i wyniku sprawy, albowiem pośrednio określa także
V/ 3 okoliczności faktyczne uzasadniające żądanie pozwu (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 23 lutego 1999 r„ ICKN 252/98, OSNC 1999, nr 9, poz. 152). Jest przy tym oczywiste, że z punktu widzenia zasad odpowiedzialności zachodzi zasadnicza różnica między żądaniem waloryzacji na podstawie art. 358 ^ § 3 k.c., rozstrzygniętym w sprawie I C 101/99, a żądaniem odszkodowania na zasadzie winy, za szkodę powstałą na skutek nienależytego wykonania zobowiązania. Zarazem nie może schodzić z pola widzenia fakt, że określenie (wskazanie) okoliczności faktycznych, mających stanowić podstawę roszczenia, należy wyłącznie do powoda i ani pozwany, ani sąd nie może tych okoliczności korygować, zwłaszcza w kierunku przynoszącym powodowi niekorzystne skutki procesowe. W tym stanie rzeczy, nie przesądzając, oczywiście, trafności żądania przedstawionego w sprawie niniejszej, bo to kwestia oceny, która należy do sądów meńti, należy stwierdzić, że ze względu na odmienność prezentowanej przez powoda podstawy faktycznej i prawnej żądania, nie zachodzi negatywna przesłanka procesowa określona w art. 199 § 1 pkt 2 k.p.c. Podniesiony w kasacji zarzut obrazy tego przepisu, w związku z art. 366 k.p.c., okazał się zatem uzasadniony. Z tych przyczyn Sąd Najwyższy orzekł na podstawie art. 39313 § 1 k.p.c., jak w sentencji.
Powiązane orzeczenia
- IV CSK 607/16 2017-08-18Czy w sytuacji, gdy w poprzednim postępowaniu zasądzono część roszczenia z tytułu bezumownego korzystania z nieruchomości, dopuszczalne jest dochodzenie w kolejnym procesie dalszej części tego samego roszczenia, mimo że…
- I CSK 277/10 2011-02-11Czy tożsamość podstawy faktycznej i prawnej powództwa jest warunkiem koniecznym do zastosowania art. 199 § 1 pkt 2 k.p.c. w sytuacji, gdy powód dochodzi tego samego roszczenia pieniężnego w kwocie 200 000 zł, ale opiera…
- II CSK 520/08 2009-03-06Czy orzeczenie oddalające powództwo w pozostałej części, w sytuacji gdy sąd nie odniósł się do kwestii odsetek, stanowi rozstrzygnięcie o tym roszczeniu w rozumieniu powagi rzeczy osądzonej?
- III CSK 136-11/1 2011-12-02Czy sąd może rozstrzygnąć o roszczeniu na innej podstawie prawnej niż wskazana przez powoda, bez uprzedzenia stron o tej możliwości, naruszając tym samym prawo do obrony i sprawiedliwość proceduralną?
- IV CSK 89/05 2006-03-23Czy prawomocny wyrok oddalający powództwo o zasądzenie części roszczenia ma moc wiążącą w sprawie, w której powód dochodzi pozostałej jego części, jeśli obie części roszczenia wynikają z tego samego stosunku prawnego, al…
Powołane przepisy
art. 393art. 199 § 1 pkt 2art. 366 KPCart. 358art. 199 § 1 pkt 2 KPCart. 39313 § 1 KPC§ 1 pkt 2§ 3§ 1
Źródło: Baza Orzeczeń Sądu Najwyższego (sn.pl), pozyskano 17.07.2026. · PDF źródłowy