V CSK 122/17

WyrokIzba Cywilna2017-09-20

Skład orzekający: Teresa Bielska-Sobkowicz

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy w przypadku naruszenia dóbr osobistych poprzez wypowiadanie fałszywych oskarżeń, można odstąpić od zasądzania zadośćuczynienia, mimo iż z takim naruszeniem wiążą się nieprzyjemności, takie jak podejmowane przez organy ścigania czynności sprawdzające?
Ratio decidendi
Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania, uznając, że nie została spełniona przesłanka występowania w sprawie istotnego zagadnienia prawnego. Podkreślono, że art. 448 k.c. przewiduje uprawnienie, a nie obowiązek sądu zasądzenia zadośćuczynienia, a nie każde naruszenie dóbr osobistych rodzi prawo do żądania zadośćuczynienia. Sąd Apelacyjny, odmawiając zasądzenia zadośćuczynienia, uwzględnił rozmiar i intensywność doznanej krzywdy oraz stopień i rozmiar ujemnych następstw naruszenia dóbr osobistych, nie przekraczając granic swobodnego uznania sędziowskiego.
Stan faktyczny
Powód H.K. wniósł skargę kasacyjną od wyroku Sądu Apelacyjnego, który odmówił zasądzenia zadośćuczynienia za naruszenie dóbr osobistych w postaci godności, mimo wypowiadania fałszywych oskarżeń. Powód argumentował, że czynności sprawdzające organów ścigania stanowiły nieprzyjemność związaną z naruszeniem jego dóbr osobistych. Sąd Najwyższy rozważał, czy w takiej sytuacji można odstąpić od zasądzenia zadośćuczynienia.
Rozstrzygnięcie
Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania i przyznał adwokatowi koszty nieopłaconej pomocy prawnej.

Pełny tekst orzeczenia

Sygn. akt V CSK 122/17 POSTANOWIENIE Dnia 20 września 2017 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Teresa Bielska-Sobkowicz w sprawie z powództwa H.K. przeciwko J.J. o zapłatę, na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej w dniu 20 września 2017 r., na skutek skargi kasacyjnej powoda od wyroku Sądu Apelacyjnego w (…) z dnia 23 września 2016 r., sygn. akt V ACa (…), 1) odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania; 2) przyznaje adw. M.O. ze Skarbu Państwa - Sądu Apelacyjnego w (…) tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu w postępowaniu kasacyjnym kwotę 2700 (dwa tysiące siedemset) złotych powiększoną o należną stawkę podatku od towarów i usług. UZASADNIENIE Powód H.K. wniósł skargę kasacyjną od wyroku Sądu Apelacyjnego w (…) z dnia 23 września 2016 r. Sąd Najwyższy zważył, co następuje. Zgodnie z art. 3989 § 1 k.p.c. Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości 2 lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność postępowania lub skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona. Cel wymagania przewidzianego w art. 3984 § 2 k.p.c. może być osiągnięty jedynie przez powołanie i uzasadnienie istnienia przesłanek umożliwiających realizację publicznoprawnych funkcji skargi kasacyjnej. Tylko na tych przesłankach Sąd Najwyższy może oprzeć rozstrzygnięcie o przyjęciu lub odmowie przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania. Dopuszczenie i rozpoznanie skargi kasacyjnej ustrojowo i procesowo jest uzasadnione jedynie w tych sprawach, w których mogą być zrealizowane jej funkcje publicznoprawne. Nie w każdej zatem sprawie, nawet w takiej, w której rozstrzygnięcie oparte jest na błędnej subsumpcji czy wadliwej wykładni prawa, skarga kasacyjna może być przyjęta do rozpoznania. Podkreślenia wymaga, że Sąd Najwyższy nie jest trzecią instancją sądową i nie jest jego rolą korygowanie ewentualnych błędów w zakresie stosowania czy wykładni prawa w każdej indywidualnej sprawie. Wniosek o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania skarżący oparł na przesłance uregulowanej w art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c. Przesłanka ta nie została spełniona. Powołanie się na występowanie w sprawie istotnego zagadnienia prawnego (art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c.), a więc zagadnienia, które wiąże się z określonym przepisem prawnym i którego wyjaśnienie ma znaczenie nie tylko dla rozstrzygnięcia przedmiotowej sprawy, ale także dla rozstrzygnięcia innych podobnych spraw, wymaga jego precyzyjnego sformułowania i wskazania argumentów prawnych, które prowadzą do rozbieżnych ocen (zob. m.in.: postanowienie SN z dnia 10 maja 2001 r., II CZ 35/01, OSNC 2002, nr 1, poz. 11). Chodzi przy tym o zagadnienie nowe, którego wyjaśnienie przyczyni się do rozwoju jurysprudencji. Zdaniem skarżącego, w niniejszej sprawie występuje istotne zagadnienie prawne wymagające oceny, czy w przypadku stwierdzenia, że doszło do naruszenia godności, jako dobra osobistego związanego ze sferą wewnętrznych przeżyć jednostki, poprzez wypowiadanie fałszywych oskarżeń, można odstąpić od zasądzania zadośćuczynienia, mimo iż z takim naruszeniem wiąże się dla podmiotu, 3 którego dobro osobiste zostało naruszone, szereg nieprzyjemności, takich jak choćby podejmowane przez organy ścigania czynności sprawdzające. Skarżący przedstawił uzasadnienie wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania, ale zaprezentowana w nim argumentacja nie przemawia za możliwością wystąpienia rozbieżnych ocen wskazanego problemu prawnego. Sąd Apelacyjny wyczerpująco przedstawił przyczyny, dla których odmówił zasądzenia zadośćuczynienia za naruszenie dóbr osobistych, uwzględniając rozmiar i intensywność doznanej krzywdy oraz stopień i rozmiar ujemnych następstw naruszenia dóbr osobistych. Przepis art. 448 k.c. przewiduje uprawnienie, a nie obowiązek sądu zasądzenia kwoty tytułem zadośćuczynienia; ustawodawca posłużył się sformułowaniem „może”. Nie każde naruszenie dóbr osobistych rodzi prawo do żądania zadośćuczynienia na podstawie tego przepisu, a Sąd Apelacyjny nie przekroczył granic swobodnego uznania sędziowskiego, w szczególności przy ocenie rozmiaru krzywdy. Wobec powyższego, na podstawie art. 3989 § 2 k.p.c., Sąd Najwyższy orzekł jak w sentencji. O kosztach nieopłaconej pomocy prawnej orzeczono na podstawie § 8 pkt 6 w zw. z § 16 ust. 4 pkt 2 oraz § 4 ust. 1 i 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu, Dz. U. z 2016 r., poz. 1714. aj

Powiązane orzeczenia

Powołane przepisy

art. 3989 § 1 KPCart. 3984 § 2 KPCart. 3989 § 1 pkt 1 KPCart. 448 KCart. 3989 § 2 KPC§ 1§ 2§ 1 pkt 1§ 8 pkt 6§ 16 ust. 4§ 4 ust. 1

Źródło: Baza Orzeczeń Sądu Najwyższego (sn.pl), pozyskano 22.07.2026. · PDF źródłowy