V CSK 122/17
WyrokIzba Cywilna2017-09-20
Skład orzekający: Teresa Bielska-Sobkowicz
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy w przypadku naruszenia dóbr osobistych poprzez wypowiadanie fałszywych oskarżeń, można odstąpić od zasądzania zadośćuczynienia, mimo iż z takim naruszeniem wiążą się nieprzyjemności, takie jak podejmowane przez organy ścigania czynności sprawdzające?Ratio decidendi
Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania, uznając, że nie została spełniona przesłanka występowania w sprawie istotnego zagadnienia prawnego. Podkreślono, że art. 448 k.c. przewiduje uprawnienie, a nie obowiązek sądu zasądzenia zadośćuczynienia, a nie każde naruszenie dóbr osobistych rodzi prawo do żądania zadośćuczynienia. Sąd Apelacyjny, odmawiając zasądzenia zadośćuczynienia, uwzględnił rozmiar i intensywność doznanej krzywdy oraz stopień i rozmiar ujemnych następstw naruszenia dóbr osobistych, nie przekraczając granic swobodnego uznania sędziowskiego.Stan faktyczny
Powód H.K. wniósł skargę kasacyjną od wyroku Sądu Apelacyjnego, który odmówił zasądzenia zadośćuczynienia za naruszenie dóbr osobistych w postaci godności, mimo wypowiadania fałszywych oskarżeń. Powód argumentował, że czynności sprawdzające organów ścigania stanowiły nieprzyjemność związaną z naruszeniem jego dóbr osobistych. Sąd Najwyższy rozważał, czy w takiej sytuacji można odstąpić od zasądzenia zadośćuczynienia.Rozstrzygnięcie
Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania i przyznał adwokatowi koszty nieopłaconej pomocy prawnej.Pełny tekst orzeczenia
Sygn. akt V CSK 122/17 POSTANOWIENIE Dnia 20 września 2017 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Teresa Bielska-Sobkowicz w sprawie z powództwa H.K. przeciwko J.J. o zapłatę, na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej w dniu 20 września 2017 r., na skutek skargi kasacyjnej powoda od wyroku Sądu Apelacyjnego w (…) z dnia 23 września 2016 r., sygn. akt V ACa (…), 1) odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania; 2) przyznaje adw. M.O. ze Skarbu Państwa - Sądu Apelacyjnego w (…) tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu w postępowaniu kasacyjnym kwotę 2700 (dwa tysiące siedemset) złotych powiększoną o należną stawkę podatku od towarów i usług. UZASADNIENIE Powód H.K. wniósł skargę kasacyjną od wyroku Sądu Apelacyjnego w (…) z dnia 23 września 2016 r. Sąd Najwyższy zważył, co następuje. Zgodnie z art. 3989 § 1 k.p.c. Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości
2 lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność postępowania lub skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona. Cel wymagania przewidzianego w art. 3984 § 2 k.p.c. może być osiągnięty jedynie przez powołanie i uzasadnienie istnienia przesłanek umożliwiających realizację publicznoprawnych funkcji skargi kasacyjnej. Tylko na tych przesłankach Sąd Najwyższy może oprzeć rozstrzygnięcie o przyjęciu lub odmowie przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania. Dopuszczenie i rozpoznanie skargi kasacyjnej ustrojowo i procesowo jest uzasadnione jedynie w tych sprawach, w których mogą być zrealizowane jej funkcje publicznoprawne. Nie w każdej zatem sprawie, nawet w takiej, w której rozstrzygnięcie oparte jest na błędnej subsumpcji czy wadliwej wykładni prawa, skarga kasacyjna może być przyjęta do rozpoznania. Podkreślenia wymaga, że Sąd Najwyższy nie jest trzecią instancją sądową i nie jest jego rolą korygowanie ewentualnych błędów w zakresie stosowania czy wykładni prawa w każdej indywidualnej sprawie. Wniosek o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania skarżący oparł na przesłance uregulowanej w art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c. Przesłanka ta nie została spełniona. Powołanie się na występowanie w sprawie istotnego zagadnienia prawnego (art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c.), a więc zagadnienia, które wiąże się z określonym przepisem prawnym i którego wyjaśnienie ma znaczenie nie tylko dla rozstrzygnięcia przedmiotowej sprawy, ale także dla rozstrzygnięcia innych podobnych spraw, wymaga jego precyzyjnego sformułowania i wskazania argumentów prawnych, które prowadzą do rozbieżnych ocen (zob. m.in.: postanowienie SN z dnia 10 maja 2001 r., II CZ 35/01, OSNC 2002, nr 1, poz. 11). Chodzi przy tym o zagadnienie nowe, którego wyjaśnienie przyczyni się do rozwoju jurysprudencji. Zdaniem skarżącego, w niniejszej sprawie występuje istotne zagadnienie prawne wymagające oceny, czy w przypadku stwierdzenia, że doszło do naruszenia godności, jako dobra osobistego związanego ze sferą wewnętrznych przeżyć jednostki, poprzez wypowiadanie fałszywych oskarżeń, można odstąpić od zasądzania zadośćuczynienia, mimo iż z takim naruszeniem wiąże się dla podmiotu,
3 którego dobro osobiste zostało naruszone, szereg nieprzyjemności, takich jak choćby podejmowane przez organy ścigania czynności sprawdzające. Skarżący przedstawił uzasadnienie wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania, ale zaprezentowana w nim argumentacja nie przemawia za możliwością wystąpienia rozbieżnych ocen wskazanego problemu prawnego. Sąd Apelacyjny wyczerpująco przedstawił przyczyny, dla których odmówił zasądzenia zadośćuczynienia za naruszenie dóbr osobistych, uwzględniając rozmiar i intensywność doznanej krzywdy oraz stopień i rozmiar ujemnych następstw naruszenia dóbr osobistych. Przepis art. 448 k.c. przewiduje uprawnienie, a nie obowiązek sądu zasądzenia kwoty tytułem zadośćuczynienia; ustawodawca posłużył się sformułowaniem „może”. Nie każde naruszenie dóbr osobistych rodzi prawo do żądania zadośćuczynienia na podstawie tego przepisu, a Sąd Apelacyjny nie przekroczył granic swobodnego uznania sędziowskiego, w szczególności przy ocenie rozmiaru krzywdy. Wobec powyższego, na podstawie art. 3989 § 2 k.p.c., Sąd Najwyższy orzekł jak w sentencji. O kosztach nieopłaconej pomocy prawnej orzeczono na podstawie § 8 pkt 6 w zw. z § 16 ust. 4 pkt 2 oraz § 4 ust. 1 i 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu, Dz. U. z 2016 r., poz. 1714. aj
Powiązane orzeczenia
- I CSK 49/15 2015-10-22Czy w przypadku stwierdzenia naruszenia dóbr osobistych dopuszczalne jest oddalenie w całości roszczenia o zadośćuczynienie, bez zasądzenia choćby symbolicznej kwoty?
- V CSK 243/16 2016-11-23Czy naruszenie przepisów postępowania cywilnego może stanowić samo w sobie naruszenie dóbr osobistych, jeśli postępowanie to jest bezpośrednio powiązane z innymi postępowaniami, w których strona dochodzi roszczeń w związ…
- I CSK 761/13 2014-09-24Czy skarga kasacyjna powinna zostać przyjęta do rozpoznania w sprawie o zapłatę, w kontekście zarzutu dotyczącego istotnego zagadnienia prawnego związanego z wykładnią art. 448 k.c. w zakresie zadośćuczynienia za narusze…
- V CSK 273/19 2019-11-07Czy w okolicznościach sprawy, w której powód domaga się zadośćuczynienia za naruszenie dóbr osobistych, a sądy meriti dokonały oceny stanu faktycznego, można uznać skargę kasacyjną za oczywiście uzasadnioną lub czy wystą…
- I CSK 415/21 2021-11-30Czy fakt, że publikacja prasowa stanowi kolejny artykuł naruszający dobra osobiste, powielający wcześniejsze informacje, wpływa na stopień krzywdy i wysokość należnego zadośćuczynienia, a także czy otrzymanie zadośćuczyn…
Powołane przepisy
art. 3989 § 1 KPCart. 3984 § 2 KPCart. 3989 § 1 pkt 1 KPCart. 448 KCart. 3989 § 2 KPC§ 1§ 2§ 1 pkt 1§ 8 pkt 6§ 16 ust. 4§ 4 ust. 1
Źródło: Baza Orzeczeń Sądu Najwyższego (sn.pl), pozyskano 22.07.2026. · PDF źródłowy