V CSK 126/16

Sygn. akt V CSK 126/16 POSTANOWIENIE Dnia 1 września 2016 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Teresa Bielska-Sobkowicz w sprawie z powództwa M. Sp. z o.o. w T. przeciwko Skarbowi Państwa - Prezesowi Sądu Okręgowego w K. o zapłatę, na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej w dniu 1 września 2016 r., na skutek skargi kasacyjnej strony powodowej od wyroku Sądu Apelacyjnego w (…) z dnia 28 lipca 2015 r., sygn. akt I ACa (…), 1) odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania i zasądza od skarżącej na rzecz Skarbu Państwa - Prokuratorii Generalnej Skarbu Państwa 1800 (jeden tysiąc osiemset) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego; 2) przyznaje adw. M. M. ze Skarbu Państwa (Sąd Apelacyjny w (….)) 1800 (jeden tysiąc osiemset) złotych wraz z należnym podatkiem od towarów i usług tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu w postępowaniu kasacyjnym. 2 UZASADNIENIE W związku ze skargą kasacyjną powódki M. sp. z o.o. z siedzibą w T. od wyroku Sądu Apelacyjnego w (…) z dnia 28 lipca 2015 r. Sąd Najwyższy zważył, co następuje. Zgodnie z art. 3989 k.p.c. Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność postępowania lub skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona. Cel wymagania przewidzianego w art. 3984 § 2 k.p.c. może być osiągnięty jedynie przez powołanie i uzasadnienie istnienia przesłanek umożliwiających realizację publicznoprawnych funkcji skargi kasacyjnej. Tylko na tych przesłankach Sąd Najwyższy może oprzeć rozstrzygnięcie o przyjęciu lub odmowie przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania. Dopuszczenie i rozpoznanie skargi kasacyjnej ustrojowo i procesowo jest uzasadnione jedynie w tych sprawach, w których mogą być zrealizowane jej funkcje publicznoprawne. Nie w każdej zatem sprawie, nawet w takiej, w której rozstrzygnięcie oparte jest na błędnej subsumpcji czy wadliwej wykładni prawa, skarga kasacyjna może być przyjęta do rozpoznania. Podkreślenia wymaga, że Sąd Najwyższy nie jest trzecią instancją sądową i nie jest jego rolą korygowanie ewentualnych błędów w zakresie stosowania czy wykładni prawa w każdej indywidualnej sprawie. Wniosek o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania skarżąca oparła na przesłankach uregulowanych w art. 3989 § 1 pkt 1 i 2 k.p.c. Przesłanki te nie zostały spełnione. Powołanie się na występowanie w sprawie istotnego zagadnienia prawnego (art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c.), a więc zagadnienia, które wiąże się z określonym przepisem prawnym i którego wyjaśnienie ma znaczenie nie tylko dla rozstrzygnięcia przedmiotowej sprawy, ale także dla rozstrzygnięcia innych podobnych spraw, wymaga jego precyzyjnego sformułowania i wskazania argumentów prawnych, które prowadzą do rozbieżnych ocen (zob. m. in.: 3 postanowienie SN z dnia 10 maja 2001 r., II CZ 35/01, OSNC 2002, nr 1, poz. 11). Chodzi przy tym o zagadnienie nowe, którego wyjaśnienie przyczyni się do rozwoju jurysprudencji. Oparcie wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania na tym, że istnieje potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów wymaga wykazania, że określony przepis prawa, mimo, iż budzi poważne wątpliwości, nie doczekał się wykładni albo niejednolita wykładnia wywołuje wyraźnie wskazane przez skarżącą rozbieżności w orzecznictwie w odniesieniu do identycznych lub podobnych stanów faktycznych, które należy przytoczyć (zob.: postanowienia SN z dnia 13 czerwca 2008 r., sygn. akt III CSK 104/08, z dnia 28 marca 2007 r., sygn. akt II CSK 84/07, www.sn.pl). Skarżącą obciążał obowiązek przedstawienia odrębnej i pogłębionej argumentacji prawnej wskazującej na zaistnienie powołanej okoliczności uzasadniającej przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania, zawierającej szczegółowy opis tego, na czym polegają poważne wątpliwości interpretacyjne (por. postanowienia SN z dnia 8 lipca 2009 r., sygn. akt I CSK 111/09, z dnia 12 grudnia 2008 r., sygn. akt II PK 220/08, www.sn.pl). Skarżąca podniosła, że w niniejszej sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, a zarazem potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości, co odniosła do art. 49 k.p.c. Stwierdziła także, iż miała podstawy by domagać się wyłączenia wszystkich sędziów Sądu Okręgowego w K. od orzekania w niniejszej sprawie, a także przekazania sprawy do innego równorzędnego sądu okręgowego. Zarówno jednostronne przedstawienie problemu prawnego, jak i zawarta we wniosku argumentacja nie potwierdzają możliwości wystąpienia odmiennych ocen problemu prawnego, ani tezy o istnieniu wątpliwości interpretacyjnych. Wbrew twierdzeniom zawartym w tym wniosku nie istnieje obowiązek wyłączenia się wszystkich sędziów orzekających w sądzie, którego prezes występuje jako statio fisci pozwanego Skarbu Państwa. Sędzia uczestniczy w składzie orzekającym, wydającym wyrok w imieniu Rzeczypospolitej Polskiej, a nie w imieniu konkretnego sądu. Odmienna teza nie znajduje uzasadnienia. Nie ma 4 też uzasadnienia generalna teza, jakoby zależność służbowa sędziów od prezesa sądu wpływała na ich bezstronność. Próba wykazania istnienia innych przesłanek wyłączenia sędziego niż wskazane w art. 48 i 49 k.p.c. nie może uzasadnić wniosku o przyjęcie skargi do rozpoznania. Trafnie podniesiono w odpowiedzi na skargę kasacyjną, że rozstrzygnięcie zagadnienia prawnego nie może sprowadzać się do odpowiedzi na wątpliwości skarżącego, które można wyjaśnić za pomocą obowiązujących reguł wykładni lub w drodze prostego zastosowania przepisu. Niezależnie od powyższego należy wskazać, że wykładnia art. 49 k.p.c. nie budzi wątpliwości. Przepisy o wyłączeniu sędziego od rozpoznawania konkretnej sprawy muszą być interpretowane bardzo ściśle, wkraczają w niezwykle delikatną sferę i zaufania społeczeństwa do wymiaru sprawiedliwości, które nie jest podważane przez ustawodawcę tylko ze względu na pozostawanie sędziów w określonej formie zorganizowania ich pracy przez przydzielenie do konkretnych sądów, co nie zmienia ich statusu państwowego oraz konstytucyjnie zagwarantowanej niezawisłości i niezależności w sprawowaniu wymiaru sprawiedliwości w imieniu Rzeczpospolitej (wyrok SN z dnia 29 kwietnia 2015 r., sygn. akt V CSK 453/14, www.sn.pl). W obecnym brzmieniu art. 49 k.p.c., wprawdzie nawet odniesienia wyłącznie służbowe mogą, ze względu na osobistą znajomość oraz osobisty charakter kontaktów, zostać uznane za stosunki tego rodzaju, że wywołają w odbiorze zewnętrznym uzasadnioną wątpliwość co do bezstronności sędziów (postanowienie SN z dnia 10 marca 2015 r., sygn. akt II UO 1/15, www.sn.pl), ale nie można uznać, że służbowy charakter znajomości strony powinien zawsze, w każdej sytuacji, podlegać jednakowej ocenie i zawsze stanowić albo podstawę wyłączenia, albo brak takiej podstawy. Wykładni art. 49 k.p.c. Sąd Najwyższy dokonywał wielokrotnie, jednolicie wyjaśniając, że samej zależności zachodzącej między prezesem a sędziami danego sądu nie można traktować jako przyczyny zawsze uzasadniającej wyłączenie sędziego (por. m.in. wyrok SN z dnia 24 maja 2016 r., sygn. akt SNO 14/16, www.sn.pl, zob. też postanowienie SN z dnia 18 listopada 2004 r., sygn. akt I CZ 145/04, nie publ.). Brak w uzasadnieniu wniosku o przyjęcie skargi do rozważania jurydycznej argumentacji, podważającej jednolitą w tym względzie linię orzeczniczą. Wobec powyższego, na podstawie art. 3989 § 2 k.p.c., 5 Sąd Najwyższy orzekł jak w sentencji. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 98 k.p.c. Wobec udzielenia powódce pomocy prawnej z urzędu i braku jej opłacenia przez powódkę w jakiejkolwiek części, o kosztach tej pomocy orzeczono na postawie § 6 pkt 6 w zw. z § 13 ust. 4 pkt 2 i § 2 ust. 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (t. j. Dz. U. z 2013 r., poz. 461 z późn. zm.). jw