V CSK 260/19

Sygn. akt V CSK 260/19 POSTANOWIENIE Dnia 5 czerwca 2020 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Beata Janiszewska w sprawie z powództwa P.G. Usługi Transportowe "G." w W. przeciwko D.M. i Fundacji [...] w K. o uznanie czynności prawnej za bezskuteczną, na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej w dniu 5 czerwca 2020 r., na skutek skargi kasacyjnej pozwanej Fundacji [...] w K. od wyroku Sądu Apelacyjnego we [...] z dnia 22 listopada 2018 r., sygn. akt I AGa […], odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania. UZASADNIENIE Pozwana Fundacja [...] w K. wniosła skargę kasacyjną od wyroku Sądu Apelacyjnego we [...], którym oddalono apelację skarżącej od orzeczenia Sądu Okręgowego w O. Wyrokiem Sądu I instancji, na skutek powództwa wierzyciela P.G., stwierdzono bezskuteczność w stosunku do powoda trzech czynności prawnych: warunkowej umowy sprzedaży bliżej określonego prawa użytkowania wieczystego, zawartej przez Z.J. (dłużnika powoda) z D.M., umowy przeniesienia prawa użytkowania wieczystego zawartej przez te osoby w wykonaniu ww. umowy sprzedaży oraz umowy darowizny prawa użytkowania wieczystego zawartej przez D.M. ze skarżącą jako obdarowaną. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: 2 Skarga kasacyjna to nadzwyczajny środek zaskarżenia o celu przede wszystkim publicznoprawnym. Celem tym jest zapewnienie jednolitości orzecznictwa oraz spójności i prawidłowości wykładni prawa. Realizacji powyższej funkcji służy uregulowana w art. 3989 § 1 i 2 k.p.c. instytucja przedsądu. Stosownie do ww. przepisów Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność postępowania lub skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona. Podejmowanie odrębnej decyzji w przedmiocie przyjęcia sprawy do rozpoznania ma również na celu realizację zasady szybkości postępowania oraz pozwala zaakcentować wysoce sformalizowany charakter postępowania przed Sądem Najwyższym, o czym świadczą określone wymagania konstrukcyjne skargi kasacyjnej. Jako przyczynę przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania skarżąca wskazała jej oczywistą zasadność. Oparcie wniosku na tej przesłance wymaga wykazania niewątpliwej, widocznej prima facie sprzeczności przyjętej przez Sąd II instancji wykładni lub zastosowania prawa z brzmieniem przepisów lub powszechnie przyjętymi regułami interpretacji prawa. Wnoszący skargę kasacyjną powinien więc zawrzeć w uzasadnieniu wniosku wywód prawny wyjaśniający, w czym wyraża się "oczywista zasadność" skargi i przedstawić odpowiednie argumenty (post. Sądu Najwyższego z 5 września 2008 r., I CZ 64/08). Oczywista wadliwość kwestionowanego orzeczenia musi występować w ramach podstaw skargi (post. Sądu Najwyższego z dnia 20 grudnia 2001 r., III CKN 557/01). Do przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania na podstawie omawianej przyczyny kasacyjnej nie jest wystarczające samo kwalifikowane naruszenie prawa przez Sąd II instancji. W art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c. mowa bowiem o oczywistej zasadności skargi, a nie trafności zarzutu. Przytoczone przez skarżącego okoliczności powinny zatem jednoznacznie wskazywać na to, że w zasadniczym postępowaniu skarga kasacyjna zostanie rozstrzygnięta na korzyść strony, która ją wniosła (postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 10 maja 2019 r., I CSK 768/18). 3 W uzasadnieniu wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania skarżąca przedstawiła argumentację kwestionującą stanowisko Sądu Apelacyjnego, oparte na błędnej wykładni art. 83 § 1 k.c., że ważna była umowa darowizny prawa użytkowania wieczystego ukryta od pozorną warunkową umową sprzedaży tego prawa, zawartą przez Z.J. z D.M.. Skarżąca wskazała, że - wbrew powyższemu poglądowi Sądu Apelacyjnego - umowa ukryta była nieważna z powodu niezachowania wymagań co do formy takiej czynności prawnej, co z kolei wykluczyło możliwość stwierdzenia jej bezskuteczności względnej na podstawie przepisów o skardze pauliańskiej (art. 527 i n. k.c.). Trafność polemiki z poglądami prawnymi wyrażonymi w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku, nawet dostrzegalna prima facie, nie jest równoznaczna z oczywistą zasadnością skargi kasacyjnej w przedstawionym na wstępie rozumieniu. Przyczyna kasacyjna z art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c. zachodzi tylko wówczas, gdy oczywista zasadność podstawy kasacyjnej przekłada się na konieczność uwzględnienia skargi i uchylenia (względnie uchylenia i zmiany) zaskarżonego orzeczenia. Tymczasem dysymulowana umowa darowizny nie była w ogóle przedmiotem rozstrzygnięcia Sądu Okręgowego, a w konsekwencji także Sądu Apelacyjnego. Warto przypomnieć, że Sąd II instancji oddalił apelację pozwanej od wyroku Sądu Okręgowego, w którego w punkcie I. uznano za bezskuteczną względem wierzyciela warunkową umowę sprzedaży prawa użytkowania wieczystego zawartą przez Z.J. z D.M. oraz umowę przeniesienia ww. prawa zawartą przez te podmioty w wykonaniu zobowiązania wynikającego z umowy sprzedaży. W punkcie II. tego wyroku za bezskuteczną została natomiast uznana umowa darowizny dokonanej przez D.M. na rzecz skarżącej Fundacji. Argumentacja wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania, skupiona na kwestii nieważności umowy dysymulowanej, abstrahowała więc od rozstrzygnięcia Sądu Apelacyjnego, a co za tym idzie, nie mogła przełożyć się na konkluzję co do oczywistej zasadności skargi kasacyjnej. Stanowisko skarżącej o oczywistej zasadności skargi kasacyjnej nie przekonuje również dlatego, że dotyczy wyłącznie kwestii odnoszących się do 4 czynności prawnej dokonanej przez dłużnika powoda z D.M.. W razie powołania się na przyczynę kasacyjną z art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c. skarżąca powinna przedstawić wywód, który w sposób kompletny zobrazuje to, jak opisywane przez nią naruszenie prawa przekłada się na konieczność uchylenia lub uchylenia i zmiany zaskarżonego orzeczenia. Tymczasem w uzasadnieniu wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania nie wskazano, w jaki sposób odmienne stanowisko dotyczące pierwszej z ciągu trzech dokonanych kolejno czynności prawnych, czyli warunkowej umowy sprzedaży, której stroną nie była wszak skarżąca, przełożyłoby się na sytuację prawną pozwanej Fundacji jako strony i beneficjentki umowy darowizny, czyli wyłącznie trzeciej z zawartych umów. Związek między obiema zaskarżonymi przez powoda czynnościami prawnymi nie tylko nie został rozważony w celu wyjaśnienia oczywistej zasadności skargi, lecz nie został nawet zasygnalizowany. Odgadywanie rzeczywistego toku myślowego skarżącej i stojącej za nim argumentacji nie należy natomiast do Sądu, którego rolą pozostaje wyłącznie ocena w ramach i w granicach instytucji przedsądu, czy skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona, tzn. czy treść skargi kasacyjnej świadczy o zaistnieniu przyczyny przyjęcia jej do rozpoznania. Kierując się powyższymi motywami, Sąd Najwyższy uznał, że z przedstawionej argumentacji nie wynika, by zachodziły przyczyny określone w art. 3989 § 1 pkt 1-4 k.p.c., co uzasadniało odmowę przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania. O kosztach postępowania nie rozstrzygnięto, ponieważ zawarty w odpowiedzi na skargę kasacyjną wniosek o zasądzenie tych kosztów zgłoszony został jedynie na wypadek oddalenia skargi kasacyjnej po jej przyjęciu do rozpoznania. Z uwagi na powyższe na podstawie art. 3989 k.p.c. orzeczono, jak w sentencji postanowienia. 5 jw