V CSK 394/17

Sygn. akt V CSK 394/17 POSTANOWIENIE Dnia 26 stycznia 2018 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Teresa Bielska-Sobkowicz w sprawie z powództwa M. D. przeciwko P. […] o zapłatę, na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej w dniu 26 stycznia 2018 r., na skutek skargi kasacyjnej strony pozwanej od wyroku Sądu Apelacyjnego w […] z dnia 17 lutego 2017 r., sygn. akt V ACa […], odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania, oddala wniosek powoda o zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego. 2 UZASADNIENIE Zgodnie z art. 3989 § 1 k.p.c. Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność postępowania lub skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona. Cel wymagania przewidzianego w art. 3984 § 2 k.p.c. może być osiągnięty jedynie przez powołanie i uzasadnienie istnienia przesłanek umożliwiających realizację publicznoprawnych funkcji skargi kasacyjnej. Tylko na tych przesłankach Sąd Najwyższy może oprzeć rozstrzygnięcie o przyjęciu lub odmowie przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania. Dopuszczenie i rozpoznanie skargi kasacyjnej ustrojowo i procesowo jest uzasadnione jedynie w tych sprawach, w których mogą być zrealizowane jej funkcje publicznoprawne. Nie w każdej zatem sprawie, nawet w takiej, w której rozstrzygnięcie oparte jest na błędnej subsumpcji czy wadliwej wykładni prawa, skarga kasacyjna może być przyjęta do rozpoznania. Podkreślenia wymaga, że Sąd Najwyższy nie jest trzecią instancją sądową i nie jest jego rolą korygowanie ewentualnych błędów w zakresie stosowania czy wykładni prawa w każdej indywidualnej sprawie. Wniosek o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania skarżąca oparła na przesłance uregulowanej w art. 3989 § 1 pkt 2 i 4 k.p.c. Przesłanki te nie zostały spełnione. Skarżąca wskazała w uzasadnieniu wniosku istnienie potrzeby wykładni art. 46 ust. 4a ustawy prawo zamówień publicznych. Wyjaśnienia wymaga, czy zamawiający może zatrzymać wadium na podstawie tego przepisu wyłącznie w wypadku braku złożenia przez wykonawcę dokumentów żądanych na podstawie art. 26 ust. 3 p.z.p., czy także w wypadku złożenia dokumentów, które jednak nie potwierdzają spełnienia przez niego warunków udziału w przetargu na dzień składania ofert. Skarżąca wnosi o wyjaśnienie, czy powinna być stosowana wykładnia literalna czy celowościowa tegoż przepisu, skoro w każdym z tych wypadków efektem niezłożenia czy też złożenia dokumentów, jednakże nie 3 potwierdzających spełnienia warunków udziału w przetargu na dzień składania ofert, będzie wykluczenie wykonawcy z przetargu. Ponadto uzasadniać wniosek o przyjęcie skargi do rozpoznania jej oczywista zasadność. W piśmie z dnia 7 września 2017 r. skarżąca powołała się na uchwałę Sądu Najwyższego z dnia 22 czerwca 2017 r., III CZP 27/17, zgodnie z którą „wadium podlegało zatrzymaniu na podstawie art. 46 ust. 4a ustawy z dnia 29 stycznia 2004 r. - Prawo zamówień publicznych w brzmieniu obowiązującym do dnia 18 października 2014 r. (tekst jedn.: Dz. U. z 2013 r. poz. 907) także wtedy, gdy wykonawca w odpowiedzi na wezwanie złożył dokumenty lub oświadczenia, ale z ich treści nie wynikało potwierdzenie okoliczności, o których mowa w art. 25 ust. 1 tej ustawy.” Należy zwrócić uwagę, że poza sformułowaniem postulatu wykładni przepisu skarżąca nie przedstawiła jurydycznej argumentacji potwierdzającej taką potrzebę. Uzasadnienie podstaw skargi nie jest jednoznaczne z uzasadnieniem wniosku o jej przyjęcie do rozpoznania. Wykładni wskazanego przepisu Sąd Najwyższy dokonywał wielokrotnie, także w powołanej przez skarżącą uchwale. Skarżąca nie zwróciła jednak uwagi, że w uzasadnieniu tej uchwały Sąd Najwyższy stwierdził także, że nie każde uchybienie wykonawcy w realizacji wezwania, o którym mowa w art. 26 ust. 3 p.z.p., uzasadnia zatrzymanie wadium, ponieważ ocenie w kontekście zawinienia wykonawcy muszą podlegać wszystkie okoliczności niewykonania w sposób ścisły wezwania i wpływu tego uchybienia na przebieg postępowania przetargowego. Formalizm przy ocenie spełnienia SIWZ i przy zasadach zwrotu czy zatrzymania wadium ma uzasadnienie w ogólnym charakterze prawa zamówień publicznych, jednak podobnie należy traktować także pozostałe postanowienia. Według zaś istotnej dla sporu treści SIWZ wymogiem była „opłacona polisa, a w przypadku jej braku inny dokument potwierdzający, że wykonawca jest ubezpieczony od odpowiedzialności cywilnej w zakresie prowadzonej działalności związanej z przedmiotem zamówienia. Do takiej treści nawiązywało też wezwanie. Z ustaleń wynika, że powód w odpowiedzi na to wezwanie skarżącej (data wezwania 16 grudnia 2014 r., data odpowiedzi na wezwanie 19 grudnia 4 2014 r., ta sama data wpływu odpowiedzi na wezwanie - w terminie wskazanym w wezwaniu) przedstawił polisę obejmującą okres ubezpieczenia od 13 grudnia 2014 r. do 12 października 2015 r. i potwierdzenie uiszczenia składki. Składka została uiszczona w dacie wezwania, tj. 16 grudnia 2014 r., dzień po przyjętym w stanie faktycznym terminie składania ofert. Zagadnieniem mającym istotne znaczenie w sprawie jest zatem w istocie to, czy opłacenie składki polisy dzień po terminie składania ofert oznacza, że w tym dniu oferent nie posiadał ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej. Polisa została wystawiona we właściwym czasie i potwierdza zawarcie umowy ubezpieczenia na okres obejmujący ustalony termin składania ofert i planowanej realizacji zamówienia publicznego. Skoro ustawodawca dopuścił możliwość uiszczenia składki w innym terminie niż jednocześnie z zawarciem umowy ubezpieczenia, z założeniem, że wówczas ubezpieczyciel od dnia zawarcia umowy może ponosić odpowiedzialność (trwa stosunek ubezpieczenia), to oznacza, że stosunek ubezpieczenia wcześniej istniał, a tylko został potwierdzony w ustalonym w sprawie dniu. Przyjęcie, że w takiej sytuacji wadium podlegało zwrotowi nie stanowi zaprzeczenia dotychczasowej wykładni art. 46 ust. 4a p.z.p., skoro nawet w uzasadnieniu powołanej wyżej uchwały uznano, iż nie każde uchybienie wykonawcy w realizacji wezwania uzasadnia zatrzymanie wadium, a ocenie w kontekście zawinienia wykonawcy muszą podlegać wszystkie okoliczności niewykonania w sposób ścisły wezwania i wpływu tego uchybienia na przebieg postępowania przetargowego. Nie ma również podstaw do przyjęcia oczywistej zasadności skargi kasacyjnej, nie zachodzi bowiem rażące naruszenie powołanych w podstawie skargi przepisów. Niezależnie od tego trzeba też podkreślić, że twierdzenia o istnieniu potrzeby wykładni określonego przepisu i oczywistej zasadności skargi, oparte na podobnej argumentacji, wzajemnie się wykluczają. Jeśli bowiem sprawa wymaga wykładni, to skarga nie może być uznana za zasadną prima facie, bez pogłębionej analizy. Jeśli zaś jest tak oczywista, to takiej potrzeby nie ma. 5 Wobec powyższego orzeczono jak w sentencji na podstawie art. 3989 § 2 k.p.c. Wniosek powoda o zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego należało oddalić, bowiem odpowiedź na skargę kasacyjna nie została złożona. Pismo procesowe z dnia 11 października 2017 r. nie stanowi odpowiedzi, której złożenie pozwala na orzeczenie o kosztach. Zezwolenie udzielone na podstawie art. 207 k.p.c. nie zmienia charakteru tego pisma. aw jw