V CSK 425/18

Sygn. akt V CSK 425/18 POSTANOWIENIE Dnia 15 marca 2019 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Paweł Grzegorczyk w sprawie z powództwa U. G. przeciwko Funduszowi […] S.A. spółce komandytowo-akcyjnej w W. o ustalenie nieważności umowy ewentualnie o unieważnienie umowy, na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej w dniu 15 marca 2019 r., na skutek skargi kasacyjnej pozwanego od wyroku Sądu Apelacyjnego w […] z dnia 29 grudnia 2017 r., sygn. akt I ACa […], 1. odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania; 2. zasądza od pozwanego na rzecz powódki kwotę 5400 (pięć tysięcy czterysta 00/100) złotych tytułem kosztów postępowania kasacyjnego. 2 UZASADNIENIE Zgodnie z art. 3989 § 1 k.p.c., Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność postępowania lub skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona. Przepis ten odpowiada charakterowi skargi kasacyjnej, jako nadzwyczajnego środka zaskarżenia, o dominującym publicznoprawnym charakterze, przysługującego od orzeczeń wydanych po przeprowadzeniu dwuinstancyjnego postępowania sądowego, w którym sąd pierwszej i drugiej instancji dysponuje pełną kognicją w zakresie faktów i dowodów. W powiązaniu z art. 3984 § 2 k.p.c. oznacza to, że w skardze kasacyjnej nieodzowne jest powołanie i uzasadnienie okoliczności o charakterze publicznoprawnym, które stanowią wyłączną podstawę oceny pod kątem przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania. Wnosząc o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania skarżąca Fundusz […] S.A. Spółka komandytowa w W., powołała się na jej oczywistą zasadność. Wskazała, że Sąd Apelacyjny dopuścił się rażących uchybień procesowych, polegających na niewypowiedzeniu się co do wniosków dowodowych złożonych przez pozwaną w postępowaniu apelacyjnym; ponadto, pominął całkowicie drugą ze stwierdzonych przez Sąd Okręgowy przyczyn nieważności umowy, jaką była sprzeczność z zasadami współżycia społecznego z racji nieekwiwalentności świadczeń. Jak przyjmuje się w utrwalonej judykaturze Sądu Najwyższego, przesłanka oczywistej zasadności skargi (art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c.) oznacza, że dla przeciętnego prawnika podstawy wskazane w skardze prima facie zasługują na uwzględnienie. Jest tak w szczególności wtedy, gdy bez wątpienia wystąpiły uchybienia, na które powołuje się skarżący, lub gdy jest pewne, że miały one wpływ na treść zaskarżonego orzeczenia albo podniesione we wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania zarzuty oczywiście uzasadniają zasadność wniesionego środka zaskarżenia. Oczywiste jest przy tym tylko to, 3 co można dostrzec bez potrzeby głębszej analizy, czy przeprowadzenia dłuższych badań lub dociekań. Zarzucane uchybienia muszą zatem mieć kwalifikowany charakter, odnosić się do konkretnych, powołanych przez skarżącego przepisów prawa i być dostrzegalne na pierwszy rzut oka (por. m.in. postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 12 grudnia 2000 r., V CKN 1780/00, OSNC 2001, nr 3, poz. 52 i z dnia z 22 marca 2001 r., V CZ 131/00, OSNC 2001, nr 10, poz. 156). Bliższa analiza wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania w zestawieniu ze sposobem sformułowania zarzutów skargi nie pozwalała stwierdzić by była ona - w przedstawionym rozumieniu - oczywiście uzasadniona. W okolicznościach sprawy, Sąd Okręgowy stwierdził nieważność umowy odpłatnej renty zawartej przez W. K. z pozwaną ze względu na wadliwość oświadczenia woli po stronie W. K. (art. 82 k.c.), ustaloną przy pomocy dowodu z opinii biegłego i zeznań świadków, a także z powodu sprzeczności z zasadami współżycia społecznego ze względu na nieekwiwalentność świadczeń. Sąd Apelacyjny, oddalając apelację pozwanej, stanowisko to zaakceptował, aprobując w uzasadnieniu przyjętą przez Sąd pierwszej instancji ocenę, że złożone przez W. K. oświadczenie woli było wadliwe. Motywy wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania odnosiły się tymczasem wyłącznie do nierozważenia przez Sąd Apelacyjny nieekwiwalentności świadczenia jako podstawy nieważności umowy; tego też zagadnienia dotyczyły wnioski dowodowe, których pominięcie wytknięto we wniosku. Argumenty te nie mogły tym samym - wobec oparcia stanowiska Sądu Apelacyjnego na odmiennej podstawie - uzasadniać stwierdzenia, że zaskarżony wyrok jest nieprawidłowy, a tym bardziej wadliwy w stopniu ewidentnym i oczywistym, co zakłada przyczyna kasacyjna określona w art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c. Niezależnie od tego należało zauważyć, że zarzuty skargi kasacyjnej, w zakresie, w jakim odnosiły się do wady oświadczenia woli jako podstawy stwierdzenia nieważności umowy, zmierzały jednoznacznie do podważenia oceny dowodów i ustaleń faktycznych Sądów meriti, co w postępowaniu kasacyjnym jest niedopuszczalne (art. 3983 § 3, art. 39813 § 2 k.p.c.). Dotyczyło to nie tylko wskazanego w podstawach skargi zarzutu naruszenia art. 233 § 1 k.p.c., lecz także 4 naruszenia art. 382 k.p.c., które miało skutkować błędnym ustaleniem stanu faktycznego przez Sąd drugiej instancji. Uwadze Sądu Najwyższego nie uszły niespójności i inne usterki uzasadnienia zaskarżonego wyroku, które należało ocenić krytycznie. Jedyny zarzut kasacyjny dotyczący sposobu sporządzenia uzasadnienia wyroku dotyczył jednak zaniechania odniesienia się do wniosków dowodowych dotyczących ekwiwalentności świadczeń stron. Te z kolei zarzuty, które dotyczyły rzeczywistej podstawy rozstrzygnięcia Sądu Apelacyjnego, okazały się niedopuszczalne z uwagi na art. 3983 § 3 w związku z art. 39813 § 2 k.p.c. W tych okolicznościach dostrzeżone wadliwości nie mogły mieć rozstrzygającego znaczenia z punktu widzenia istnienia przyczyny kasacyjnej, o której mowa w art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c. Ponadto, wadliwość uzasadnienia zaskarżonego wyroku nie przesądza per se o zasadności skargi kasacyjnej (art. 39814 k.p.c.), a tym bardziej nie czyni jej zasadną w stopniu oczywistym. Z tych względów, na podstawie art. 3989 § 2 w związku z art. 98, art. 39821 i art. 391 § 1 k.p.c., Sąd Najwyższy orzekł, jak w sentencji. jw