V CSK 460/14

Sygn. akt V CSK 460/14 POSTANOWIENIE Dnia 25 lutego 2015 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Katarzyna Tyczka-Rote w sprawie z wniosku B. M. przy uczestnictwie R. B. i R. B. o dział spadku, na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej w dniu 25 lutego 2015 r., na skutek skargi kasacyjnej uczestnika postępowania R. B. od postanowienia Sądu Okręgowego w L. z dnia 19 marca 2014 r., sygn. akt II Ca […], odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania i oddala wniosek wnioskodawczyni o zasądzenie na jej rzecz kosztów postępowania kasacyjnego. 2 UZASADNIENIE Sąd Rejonowy w L. postanowieniem z dnia 20 czerwca 2013 r. ustalił skład masy spadkowej po R. B., wysokość darowizn uczynionych przez spadkodawcę na rzecz spadkobierców R. B. i R. B., które zaliczył na schedę spadkową, dokonał działu spadku oraz w wyniku rozliczenia pomiędzy spadkobiercami zasądził na rzecz wnioskodawczyni B. M. tytułem dopłaty do jej udziału w spadku: od uczestnika R. B. kwotę 51.017,27 zł i od R. B. kwotę 90.318,03 zł, płatne w terminie 14 dni od dnia uprawomocnienia się postanowienia. Zaskarżonym postanowieniem z dnia 19 marca 2014 r. Sąd Okręgowy w L., rozpoznając sprawę na skutek apelacji uczestnika R. B., zmienił zaskarżone postanowienie w ten sposób, że: w punkcie II tiret drugie wysokość darowizny spadkodawcy na rzecz uczestnika postępowania R. B. określił na kwotę 73.680,80 zł (w miejsce kwoty 134.644,80 zł), w punkcie V o tyle, że ustalił ponadto, iż uczestnik postępowania R. B. jest właścicielem samochodu marki M. […] […], co oznacza, ze samochód ten nie wchodzi w skład masy spadkowej; w punkcie VI tiret pierwsze kwotę zasądzoną od uczestnika postępowania R.B. na rzecz wnioskodawczym B. M. określił na 59.836,03 zł (w miejsce kwoty 90.318,03 zł) oraz oddalił dalej idącą apelację uczestnika. W uzasadnieniu Sąd drugiej instancji podzielił dokonaną przez Sąd pierwszej instancji ocenę dowodów, której wynikiem było odmówienie wiary dowodom mającym wykazać twierdzenia uczestnika o zwrocie pożyczek zaciągniętych u spadkodawcy. W skardze kasacyjnej uczestnik zarzucił naruszenie art. 227 k.p.c. w zw. z art. 278 § 1 k.p.c., art. 684 k.p.c. art. 385 k.p.c. oraz art. 82 k.c. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Skarga kasacyjna ukształtowana została w przepisach kodeksu postępowania cywilnego jako nadzwyczajny środek zaskarżenia, nakierowany na ochronę interesu publicznego przez zapewnienie rozwoju prawa i jednolitości wykładni oraz usunięcie z obrotu prawnego orzeczeń wydanych w postępowaniu dotkniętym nieważnością lub oczywiście wadliwych, nie zaś jako ogólnie dostępny środek zaskarżenia orzeczeń nie satysfakcjonujących stron. Koniecznej selekcji skarg pod kątem realizacji tego celu służy instytucja tzw. przedsądu, ustanowiona 3 w art. 3989 k.p.c., w ramach której Sąd Najwyższy dokonuje wstępnej oceny sprawy przedstawionej mu ze skargą kasacyjną. Zakres przeprowadzanego badania jest ograniczony do kontroli, czy w sprawie ujawniły się przewidziane w art. 3989 § 1 pkt 1 - 4 k.p.c. okoliczności przemawiające za przyjęciem skargi do rozpoznania. Skarżący powołał się na przesłankę z art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c., to znaczy oczywistą zasadność wniesionej skargi. W ocenie skarżącego Sąd drugiej instancji w sposób oczywisty dopuścił się naruszenia przepisów postępowania poprzez uznanie, że do rozstrzygnięcia sprawy niepotrzebne jest zasięgniecie wiedzy specjalnej i wystarczy oparcie się na dowodzie z opinii biegłych sporządzonej na potrzeby sprawy o stwierdzenie nabycia spadku (sygn. akt I Ns […]) na okoliczność zdolności spadkodawcy do testowania oraz błędną interpretację treści art. 82 k.c. i uznanie, że nie jest potrzebne ustalenie stanu świadomości w chwili składania przez spadkodawcę R. B. oświadczenia woli o zwrocie pożyczki przez skarżącego, albowiem wystarczające jest ustalenie, że w okresie późniejszym o ponad 10 miesięcy, tj. w dniu 06.01.2004 r., spadkodawca był o w stanie wyłączającym swobodę testowania. W orzecznictwie Sądu Najwyższego ugruntowany jest pogląd, że uzasadnienie oczywistej zasadności skargi kasacyjnej wymaga powołania się na kwalifikowaną postać naruszenia przepisów prawa materialnego lub procesowego i przeprowadzania wywodu zmierzającego do wykazania tej wadliwości. Oczywistość naruszenia ma miejsce wówczas, gdy jest ono widoczne prima facie, przy wykorzystaniu podstawowej wiedzy prawniczej, bez potrzeby badania szczegółów czy dokonywania pogłębionej analizy tekstu wchodzących w grę przepisów i doszukiwania się ich znaczenia. O przyjęciu skargi kasacyjnej do rozpoznania nie decyduje przy tym samo oczywiste naruszenie konkretnego przepisu prawa materialnego lub procesowego przez sąd, który wydał zaskarżone orzeczenie, lecz sytuacja, w której naruszenie to spowodowało wydanie oczywiście nieprawidłowego orzeczenia. Sam zarzut naruszenia (nawet oczywistego) określonego przepisu (przepisów) nie prowadzi wprost do oceny, że skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona (por. orzecznictwo przytoczone w motywach postanowienia Sądu Najwyższego z 6 listopada 2012 r., III SK 16/12, 4 Lex nr 1232793). Tego rodzaju argumentów, przekonujących z narzucającą się siłą, że skarga rokuje duże szanse na jej uwzględnienie, uczestnik nie przytoczył. Z uzasadnienia orzeczenia wydanego przez Sąd drugiej instancji wynika, że podzielił on ocenę mocy dowodowej przedstawionych w sprawie dowodów, dokonaną przez Sąd Rejonowy i poczynione przez ten Sąd ustalenia faktyczne, zgodnie z którymi skarżący nie zwrócił zaciągniętych u rodziców pożyczek. Swoboda oceny dowodów i dokonywanych na ich podstawie ustaleń faktycznych stanowi ten aspekt procesu rozpoznawania sprawy, który nie podlega kontroli Sądu Najwyższego i nie może być objęty zarzutami kasacyjnymi (art. 3983 § 3 k.p.c.). Zwrot pożyczki nie jest czynnością prawną, lecz faktyczną, a oświadczenie o tym, że pożyczka została zwrócona stanowi oświadczenie wiedzy o tym, że określony fakt miał miejsce, a nie oświadczenie woli kreujące stosunek prawny. To, czy kwota pożyczki została oddana jest faktem obiektywnym, więc oświadczenie o tym fakcie może być prawdziwe lub nie, nie zaś ważne lub nieważne w kategoriach art. 82 k.c. Z tych przyczyn przesłanka oczywistej zasadności skargi, rozumianej jako narzucające się przekonanie, że zawiera ona przynajmniej jeden zarzut rodzący przekonanie o tym, że zaskarżone orzeczenie zostanie podważone, nie została wykazana. Okoliczności sprawy nie wskazują także na występowanie innych przesłanek przesądu (art. 3989 § 1 pkt 1 - 4 k.p.c.). Z przytoczonych względów należało odmówić przyjęcia skargi do merytorycznego rozpoznania (art. 3989 § 2 k.p.c.). Odpowiedź na skargę kasacyjną została złożona po upływie terminu z art. 3987 § 1 k.p.c., wobec czego nie ma charakteru odpowiedzi w rozumieniu tego przepisu i nie uzasadnia przyznania wnioskodawczyni zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego związanych z jej sporządzeniem.