V CSK 563/19

Sygn. akt V CSK 563/19 POSTANOWIENIE Dnia 1 października 2020 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Krzysztof Pietrzykowski w sprawie z powództwa S. K. przeciwko R. Sp. z o.o. w B. o zobowiązanie do złożenia oświadczenia woli, na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej w dniu 1 października 2020 r., na skutek skargi kasacyjnej strony pozwanej od wyroku Sądu Apelacyjnego w (…) z dnia 11 lipca 2019 r., sygn. akt I ACa (…), 1. odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania; 2. zasądza od pozwanej na rzecz powoda kwotę 2700 (dwa tysiące siedemset) złotych tytułem kosztów postępowania kasacyjnego. UZASADNIENIE Zgodnie z art. 3989 § 1 k.p.c., Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność postępowania lub skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona. W niniejszej sprawie w skardze kasacyjnej dla uzasadnienia wniosku o przyjęcie jej do rozpoznania powołano się na występowanie na tle tej sprawy istotnego zagadnienia prawnego oraz potrzebę wykładni przepisów budzących wątpliwości. Pierwsze 2 ze wskazywanych w skardze kasacyjnej zagadnień prawnych dotyczy relacji art. 3 i 5 u.z.z.m. po nowelizacji z 2005 r. Lektura przepisów wprowadzonych przez tę nowelizację prowadzi jednak do jasnych wniosków. W art. 5 przewidziano wyjątek od działania sankcji bezwzględnej nieważności uzasadniony stabilnością dokonanych czynności - jeśli bowiem doszło do zbycia mieszkania zakładowego z umożliwieniem najemcy skorzystania z prawa pierwszeństwa, to czynność nie jest bezwzględnie nieważna, lecz najemca utrzymuje możliwość nabycia tego mieszkania po przedstawieniu żądania nabywcy na podstawie art. 5. Norma tej treści nie tylko wynika z wykładni językowej powołanych przepisów, lecz również jest uzasadniona aksjologicznie i funkcjonalnie, brak zatem potrzeby zajmowania przez Sąd Najwyższy stanowiska w tej kwestii. Drugie zagadnienie prawne dotyczy tego, czy art. 3 ust. 2 u.z.z.m. ma być stosowany retroaktywnie. Kwestia ta nie powstaje jednak na tle tej sprawy, powód występuje bowiem z roszczeniem z art. 5 u.z.z.m., a z powołanego przepisu wynika, że do oceny przysługiwania rzeczonego roszczenia bierze się pod uwagę to, co zdarzyło się przed wejściem w życie nowelizacji u.z.z.m. wprowadzającej to roszczenie. W tej sprawie nie chodzi zatem w ogóle o wsteczne zastosowanie art. 3 ust. 2. Można natomiast przyjąć, że wprowadzenie art. 5 u.z.z.m. spowodowało ustawową konwalidację czynności prawnych nieważnych z mocy art. 3 u.z.z.m. dokonanych w określonym w art. 5 czasie - odtąd czynności te nie mogą być kwestionowane jako bezwzględnie nieważne, a najemcom przysługuje stosowne roszczenie. Taka konstrukcja może rzeczywiście być kontrowersyjna, a jej wprowadzenie wynika ze słabej jakości legislacyjnej wcześniej obowiązującego prawa, jednak nie budzi ona wątpliwości w judykaturze czy doktrynie, a do tego jest aksjologicznie i funkcjonalnie uzasadniona. Jest to wyraźne działanie prawa wstecz (art. 5), a nie tylko z jej funkcji, a taki wyjątek od zasady lex retro non agit na gruncie prawa cywilnego jest dopuszczalny. Dodać do tego trzeba, że problemy wskazywane w skardze kasacyjnej zostały już jednolicie rozstrzygnięte w orzecznictwie Sądu Najwyższego, co trafnie podniesiono w odpowiedzi na skargę kasacyjną. Ponadto za przyjęciem skargi kasacyjnej miałaby przemawiać rozbieżność w zakresie rozstrzygania tożsamych stanów faktycznych w orzecznictwie sądów powszechnych. Jak jednak wskazano w odpowiedzi na skargę kasacyjną, 3 rozbieżność taka występowała wyłącznie do czasu rozstrzygnięcia w tym przedmiocie przez Sąd Najwyższy, obecnie zaś orzecznictwo jest jednolite. W skardze kasacyjnej wniesionej w niniejszej sprawie nie została wykazana żadna z okoliczności wskazanych w art. 3989 § 1 k.p.c., dlatego Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia skargi do rozpoznania. jw