V CSK 642/14
WyrokIzba Cywilna2015-05-22
Skład orzekający: Mirosław Bączyk
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy zmiana kwalifikacji prawnej żądania pozwu przez sąd drugiej instancji, oparta na przepisach o nienależnym świadczeniu (art. 410 § 2 k.c.), stanowi podstawę do uwzględnienia skargi kasacyjnej z powodu naruszenia art. 379 pkt 5 k.p.c. w zw. z art. 378 § 1 k.p.c. i art. 386 § 2 k.p.c.?Ratio decidendi
Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania, stwierdzając, że nie wystąpiła przesłanka przyjęcia skargi przewidziana w art. 3989 § 1 pkt 3 k.p.c. Zmiana kwalifikacji prawnej żądania przez sąd drugiej instancji na przepisy o nienależnym świadczeniu (art. 410 § 2 k.c.), nawet jeśli nie została wprost wskazana w konkluzji wyroku pierwszej instancji, nie stanowi zaskoczenia dla strony pozwanej, jeśli sądy meriti analizowały tę podstawę prawną w uzasadnieniach swoich orzeczeń. Brak jest zatem podstaw do stwierdzenia pozbawienia strony możliwości obrony jej praw w rozumieniu art. 379 pkt 5 k.p.c.Stan faktyczny
Powód dochodził zapłaty od pozwanego. Sąd Rejonowy zasądził część żądanej kwoty, odwołując się w uzasadnieniu do art. 410 § 2 k.c. Sąd Okręgowy zmienił wyrok, zasądzając na rzecz powoda wyższą kwotę z odsetkami, uznając kwalifikację prawną żądania jako nienależne świadczenie za prawidłową. Pozwany wniósł skargę kasacyjną, zarzucając nieważność postępowania przed sądami obu instancji z powodu naruszenia art. 379 pkt 5 k.p.c. w zw. z art. 378 § 1 k.p.c. i art. 386 § 2 k.p.c., twierdząc, że zmiana kwalifikacji prawnej żądania stanowiła zaskoczenie.Rozstrzygnięcie
Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania na podstawie art. 3989 § 2 k.p.c.Pełny tekst orzeczenia
Sygn. akt V CSK 642/14 POSTANOWIENIE Dnia 22 maja 2015 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Mirosław Bączyk w sprawie z powództwa S. G. przeciwko A. Spółce z ograniczoną odpowiedzialnością w D. o zapłatę, na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej w dniu 22 maja 2015 r., na skutek skargi kasacyjnej strony pozwanej od wyroku Sądu Okręgowego w Katowicach z dnia 1 lipca 2014 r., sygn. akt XIX Ga 76/14, odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania. UZASADNIENIE
2 Strona pozwana wniosła skargę kasacyjną od wyroku Sądu Okręgowego z dnia 1 lipca 2014 r., w którym zmieniono wyrok Sądu Rejonowego z dnia 28 listopada 2013 r. i zasądzono na rzecz powoda kwotę 70.812,56 zł z odsetkami, a w pozostałym zakresie oddalono powództwo. Wyrok Sądu Rejonowego zapadł po rozpoznaniu apelacji wniesionej przez stronę pozwaną. W skardze kasacyjnej strona pozwana podniosła zarzut naruszenia art. 379 pkt 5 k.p.c. w zw. z art. 378 § 1 k.p.c. i art. 386 § 2 k.p.c. Motywując wniosek o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania, pozwana stwierdziła, że postępowanie rozpoznawcze dotknięte zostało nieważnością przed Sądami obu instancji (s. 2 skargi), a ponadto przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania uzasadnione jest przesłanką wskazaną w art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c., gdyż skarga ta „jest oczywiście uzasadniona z uwagi na oczywistą nieważność postępowań, których dotyczą wyroki”. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Analizując treść uzasadnień obu wyroków Sądów meriti, treść skargi kasacyjnej i zawartą w niej prawną motywację wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania, Sąd Najwyższy stwierdził, że w rozpoznawanej sprawie o zapłatę należności nie wystąpiła - wbrew stanowisku skarżącego - przesłanka przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania, przewidziana w art. 3989 § 1 pkt 3 k.p.c. przy jej motywacji prawnej wskazanej przez skarżącego. W rozpoznawanej sprawie istotnie nastąpiła kwestia określenia podstawy prawnej zgłoszonego przez powoda żądania zapłaty (umowa, potem dwie umowy, a następnie - nienależne świadczenie - art. 410 § 2 k.c.). Skarżący nie kwestionuje możliwości zmiany podstawy prawnej przez Sąd orzekający w ramach ustalonego stanu faktycznego (s. 5 skargi). Skarżącemu jednak chodzi o to, że nie uzyskał w odpowiednim czasie informacji (od Sądu) odnośnie do możliwej zmiany kwalifikacji żądania pozwalającej na odpowiednie wypowiedzenie się w tej materii przed wydaniem rozstrzygnięcia. Tymczasem Sąd Rejonowy w wyroku z dnia 28 listopada 2013 r. odwołał się w uzasadnieniu do art. 410 § 2 k.c., chociaż nie przytoczył tego w konkluzywnej części wyroku (s. 898 i s. 901 akt sprawy, t. V). W każdym razie przyjął,
3 że „pozwany winien zwrócić powodowi ostatecznie kwotę w wysokości 75.939,49 zł”. W apelacji pozwany założył „ewentualne zastosowanie w sprawie art. 410 § 1 k.c.”, formułując odpowiednie zarzuty (tj. zarzut naruszenia art. 321 § 1 k.p.c. (s. 936 akt sprawy, t. V). Sąd Okręgowy nie miał wątpliwości co do tego, jaka była prawna kwalifikacja żądania powoda (art. 410 § 2 k.c.) i kwalifikację tę uznał za prawidłową (s. 8-9 uzasadnienia zaskarżonego wyroku). Nie było zatem podstaw do stwierdzenia, że przyjęcie przez Sąd Okręgowy podstawy prawnej żądania powoda przepisów o nienależnym świadczeniu (a nie umowy o roboty budowlane lub umowy o dzieło) stanowiło zaskoczenie dla pozwanego w toku postępowania rozpoznawczego, prowadzącego aż do stanu pozbawienia powoda możliwości swoich praw w rozumieniu art. 379 pkt 5 k.p.c. W tej sytuacji Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania (art. 3989 § 2 k.p.c.). l.n
Powiązane orzeczenia
- III PK 133/19 2020-11-18Czy Sąd Najwyższy powinien przyjąć do rozpoznania skargę kasacyjną, jeśli zarzuca ona sądowi drugiej instancji nierozpoznanie zarzutu nieważności postępowania przed sądem pierwszej instancji, który mógł mieć istotny wpły…
- V CSK 465/15 2016-02-18Czy w sprawie o zmianę treści umowy, skarga kasacyjna może być oparta na nieważności postępowania przed sądem pierwszej instancji?
- II CSK 684/17 2018-04-06Czy naruszenie art. 386 § 6 k.p.c. przez Sąd drugiej instancji, polegające na niezastosowaniu się do wcześniejszego poglądu Sądu Najwyższego, może stanowić podstawę do przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania, jeśli or…
- III PK 58/17 2018-04-11Czy niedopuszczalna jest zmiana podstawy faktycznej żądania pozwu w postępowaniu apelacyjnym, a jeśli tak, to czy naruszenie tego zakazu przez sąd drugiej instancji uzasadnia przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania?
- IV CSK 134/19 2019-08-02Czy pominięcie przez sąd wniosków dowodowych strony, w tym dowodu z opinii biegłego, stanowi o pozbawieniu strony możliwości obrony jej praw w rozumieniu art. 379 pkt 5 k.p.c. i uzasadnia przyjęcie skargi kasacyjnej do r…
Powołane przepisy
art. 379 pkt 5 KPCart. 378 § 1 KPCart. 386 § 2 KPCart. 3989 § 1 pkt 4 KPCart. 3989 § 1 pkt 3 KPCart. 410 § 2 KCart. 410 § 1 KCart. 321 § 1 KPCart. 3989 § 2 KPC§ 1§ 2§ 1 pkt 4
Źródło: Baza Orzeczeń Sądu Najwyższego (sn.pl), pozyskano 22.07.2026. · PDF źródłowy