V CZ 157/04
PostanowienieIzba Cywilna2005-01-26
Skład orzekający: Lech Walentynowicz, Gerard Bieniek, Maria Grzelka
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy strona, dla której ustanowiono kuratora procesowego z powodu nieznanego miejsca pobytu, może skutecznie domagać się przywrócenia terminu do wniesienia apelacji od wyroku, powołując się na brak wiedzy o orzeczeniu?Ratio decidendi
Sąd Najwyższy uznał, że strona, dla której ustanowiono kuratora procesowego na podstawie art. 143 k.p.c. z powodu nieznanego miejsca pobytu, nie może skutecznie domagać się przywrócenia terminu do wniesienia apelacji, powołując się na brak wiedzy o orzeczeniu. Ustanowienie kuratora procesowego zapewnia możliwość obrony praw strony, w tym zachowania terminów procesowych, co wyklucza możliwość przyjęcia, że strona działała bez swojej winy w rozumieniu art. 168 § 1 k.p.c.Stan faktyczny
Pozwani przebywali poza granicami kraju przez dłuższy czas, nie informując o swoim miejscu pobytu. Sąd Okręgowy ustanowił dla nich kuratora procesowego. Pozwani wnieśli apelację po terminie, a Sąd Apelacyjny odrzucił ją jako spóźnioną, odmawiając przywrócenia terminu. Pozwani zaskarżyli to postanowienie zażaleniem do Sądu Najwyższego, argumentując, że brak wiedzy o wyroku i bierność kuratora powinny uzasadniać przywrócenie terminu.Rozstrzygnięcie
Sąd Najwyższy oddalił zażalenie pozwanych na postanowienie Sądu Apelacyjnego o odrzuceniu apelacji jako spóźnionej.Pełny tekst orzeczenia
Sygn. akt V CZ 157/04 POSTANOWIENIE Dnia 26 stycznia 2005 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Lech Walentynowicz (przewodniczący) SSN Gerard Bieniek SSN Maria Grzelka (sprawozdawca) w sprawie z powództwa (…) Zakładów Chemii Gospodarczej "P.(…)" Spółki z o.o. w P. przeciwko M. K. i J. K. o zapłatę, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej w dniu 26 stycznia 2005 r., zażalenia pozwanych na postanowienie Sądu Apelacyjnego z dnia 13 sierpnia 2004 r., sygn. akt I ACa (…), oddala zażalenie. Uzasadnienie Zaskarżonym postanowieniem Sąd Apelacyjny odrzucił jako spóźnione apelacje pozwanych od wyroku Sądu Okręgowego w O. z dnia 20 marca 2002 r. uznając, że brak było podstaw do przywrócenia pozwanym terminu do wniesienia apelacji. Sąd Okręgowy stwierdził, że skoro w okresie od lutego 2000 r. do lipca 2003 r. pozwani przebywali w USA bez pozostawienia w kraju informacji o swoim miejscu zamieszkania lub pobytu istniały podstawy do ustanowienia dla nich kuratora procesowego na podstawie art. 143 k.p.c., to zaś wykluczało możliwość przyjęcia, iż pozwani znaleźli się w sytuacji, o której mowa w art. 168 § 1 k.p.c. Wskazał, że w szczególności nie wchodziło w rachubę przywrócenie terminu w sytuacji, gdy przebywanie pozwanych poza granicami kraju spowodowane było ukrywaniem się przed organami ścigania w związku z wszczętym
2 wobec nich postępowaniem przygotowawczym oraz że w żadnym razie tego rodzaju okoliczności nie mogą być uznane za szczególne w rozumieniu art. 169 § 4 k.p.c. W zażaleniu pozwani zarzucili, że ustanowienie dla nich kuratora nie zapewniało im należytej ochrony ze względu na absolutną bierność kuratora, w tym - niewniesienie apelacji od wyroku bezzasadnie uwzględniającego powództwo, zwłaszcza w stosunku do pozwanego, który nie powinien być w ogóle stroną postępowania. Zdaniem skarżących, przebywanie poza granicami kraju i związany z tym brak wiedzy o orzeczeniu Sądu Okręgowego z dnia 20 marca 2002 r. powinny być uznane za okoliczności, o których mowa w art. 168 § 1 k.p.c. Sąd Najwyższy nie znalazł podstaw do uwzględnienia zażalenia. Jak to trafnie zauważył Sąd Apelacyjny w zaskarżonym postanowieniu, nie można uznać, iż strona nie dokonała w terminie czynności procesowej bez swojej winy, jeżeli w jej imieniu występował w sprawie kurator ustanowiony dla osoby nieznanej z miejsca pobytu (art. 143 k.p.c.). Kurator ustanowiony jest bowiem dlatego, że istnieje potrzeba podjęcia obrony praw strony nieobecnej. W ten sposób możność obrony jest zapewniona, a w tym - możność zachowania wszystkich wymaganych terminów procesowych. W rozpoznawanej sprawie kurator pozwanych nie wniósł apelacji, nie sposób więc było w ogóle rozważać kwestii niezachowania przez niego wymaganego terminu. Mając powyższe na uwadze Sąd Najwyższy oddalił zażalenie (art. 385 w zw. z art. 397 § 2 w zw. z art. 39319 k.p.c.).
Powiązane orzeczenia
- 4 CZ 67/59 1959-05-19Czy strona zastępowana przez kuratora ustanowionego z uwagi na nieznane miejsce pobytu może skutecznie domagać się przywrócenia terminu do wniesienia środka odwoławczego od wyroku, jeśli sama dowiedziała się o wyroku po…
- III CZ 16/20 2020-07-10Czy ustanowienie kuratora dla nieznanej z miejsca pobytu strony w postępowaniu cywilnym było prawidłowe, a jeśli tak, czy jego działania zapewniły stronie możność obrony jej praw w stopniu wykluczającym nieważność postęp…
- II CSKP 414/23 2024-06-18Czy ustanowienie kuratora dla strony, której miejsce pobytu nie jest znane, z naruszeniem przepisów Kodeksu postępowania cywilnego, prowadzi do nieważności postępowania?
- I CSK 67/22 2022-01-21Czy niewłaściwe ustalenie miejsca pobytu strony i w konsekwencji ustanowienie dla niej kuratora procesowego stanowi nieważność postępowania z powodu pozbawienia strony możności obrony jej praw?
- I UZ 8/18 2018-05-17Czy kurator ustanowiony dla nieznanego z miejsca pobytu strony w postępowaniu sądowym ma legitymację do wniesienia apelacji, jeśli postanowienie o ustanowieniu kuratora nie wymienia wprost takiego uprawnienia, a jedynie…
Powołane przepisy
art. 143 KPCart. 168 § 1 KPCart. 169 § 4 KPCart. 385art. 397 § 2art. 39319 KPC§ 1§ 4§ 2
Źródło: Baza Orzeczeń Sądu Najwyższego (sn.pl), pozyskano 19.07.2026. · PDF źródłowy