V CZ 22/20
PostanowienieIzba Cywilna2020-05-27
Skład orzekający: Dariusz Dończyk, Agnieszka Piotrowska, Karol Weitz
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy nienależyte umocowanie pełnomocnika procesowego strony pozwanej, wynikające z niezgodności sposobu reprezentacji spółki z umową spółki i KRS, stanowi podstawę do uchylenia wyroku sądu pierwszej instancji i zniesienia postępowania?Ratio decidendi
Sąd Najwyższy uznał, że nienależyte umocowanie pełnomocnika procesowego strony pozwanej, wynikające z niezgodności sposobu reprezentacji spółki z umową spółki i KRS, stanowi podstawę do stwierdzenia nieważności postępowania przed sądem pierwszej instancji. W konsekwencji, sąd drugiej instancji prawidłowo uchylił wyrok sądu pierwszej instancji i zniósł postępowanie w zakresie dotkniętym nieważnością, przekazując sprawę do ponownego rozpoznania. Zażalenie strony pozwanej na to postanowienie zostało oddalone jako bezzasadne.Stan faktyczny
Sąd Okręgowy oddalił powództwo o zapłatę. Sąd Apelacyjny, stwierdzając nieważność postępowania przed sądem pierwszej instancji z powodu nienależytego umocowania pełnomocnika procesowego strony pozwanej (radcy prawnego reprezentującego spółkę na podstawie pełnomocnictwa udzielonego tylko przez wiceprezesa zarządu, podczas gdy umowa spółki wymagała reprezentacji przez dwóch członków zarządu lub jednego członka zarządu z prokurentem), uchylił wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania. Pozwana spółka wniosła zażalenie na to postanowienie, kwestionując prawidłowość ustaleń Sądu Apelacyjnego co do reprezentacji spółki.Rozstrzygnięcie
Sąd Najwyższy oddalił zażalenie strony pozwanej, pozostawiając rozstrzygnięcie o kosztach postępowania zażaleniowego w orzeczeniu kończącym postępowanie w sprawie.Pełny tekst orzeczenia
Sygn. akt V CZ 22/20 POSTANOWIENIE Dnia 27 maja 2020 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Dariusz Dończyk (przewodniczący) SSN Agnieszka Piotrowska (sprawozdawca) SSN Karol Weitz w sprawie z powództwa T. Sp. z o.o. w K. przeciwko M. Sp. z o.o. w M. o zapłatę, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej w dniu 27 maja 2020 r., zażalenia strony pozwanej na wyrok Sądu Apelacyjnego w (…) z dnia 11 grudnia 2019 r., sygn. akt V AGa (…), oddala zażalenie, pozostawiając rozstrzygnięcie o kosztach postępowania zażaleniowego w orzeczeniu kończącym postępowanie w sprawie. UZASADNIENIE Wyrokiem z dnia 6 kwietnia 2017 r. Sąd Okręgowy w K. oddalił powództwo „T.” sp. z o.o. w K. o zasądzenie od pozwanego M. sp. z o.o. w M. kwoty 80.000 zł z ustawowymi odsetkami. Po rozpoznaniu apelacji strony powodowej, wyrokiem z dnia 11 grudnia 2019 r. Sąd Apelacyjny w (…), na podstawie art. 386 § 2 k.p.c. zniósł postępowanie w zakresie rozprawy z dnia 6 kwietnia 2017 r., uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Sądowi Okręgowemu w K. Uznał, że we wskazanej wyżej części postępowanie przed Sądem Okręgowym było dotknięte
2 nieważnością ze względu na nienależyte umocowanie pełnomocnika procesowego strony pozwanej (art. 379 pkt 2 k.p.c.). W uzasadnieniu wyroku wskazał, że w rozprawie w dniu 6 kwietnia 2017 r. brał udział radca prawny umocowany tylko przez wiceprezesa zarządu pozwanej Spółki M. T. (pisemne pełnomocnictwo k. 272 akt sprawy), tymczasem z umowy spółki oraz z informacji ujawnionej w KRS wynika, że do składania oświadczeń w imieniu spółki uprawnieni są każdorazowo dwaj członkowie zarządu bądź jeden członek zarządu z prokurentem. W zażaleniu wniesionym na podstawie art. 3941 § 11 k.p.c. pozwana Spółka zarzuciła naruszenie art. 386 § 4 k.p.c., art. 201 § 1 k.s.h. w zw. z art. 204 § 2 k.s.h. w zw. z art. 58 § 1 k.c. oraz błąd w ustaleniach faktycznych polegający na ustaleniu, że zarząd pozwanej spółki nie mógł skutecznie reprezentować Spółki w postępowaniu oraz skutecznie udzielić pełnomocnictwa zawodowemu pełnomocnikowi procesowemu. W uzasadnieniu zarzutów Spółka podniosła, że radca prawny został umocowany prawidłowo przez jednoosobowy zarząd pozwanej wobec uprzedniej rezygnacji prezesa zarządu W. O. Żaląca wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku kasatoryjnego Sądu Apelacyjnego i przekazanie sprawy temu Sądowi do ponownego rozpoznania. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Zgodnie z art. 3941 § 11 k.p.c. zażalenie do Sądu Najwyższego przysługuje w razie uchylenia przez sąd drugiej instancji wyroku sądu pierwszej instancji i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania. Zgodnie z art. 386 § 2 i § 4 k.p.c. uchylenie wyroku połączone z przekazaniem sprawy do ponownego rozpoznania sądowi pierwszej instancji może nastąpić w razie stwierdzenia nieważności postępowania przed sądem pierwszej instancji i zniesienia postępowania w zakresie dotkniętym nieważnością, nierozpoznania istoty sprawy przez sąd pierwszej instancji oraz wtedy, gdy wydanie wyroku wymaga przeprowadzenia postępowania dowodowego w całości. Przewidziane w art. 3941 § 11 k.p.c. zażalenie na orzeczenie kasatoryjne sądu drugiej instancji ma służyć skontrolowaniu przez Sąd Najwyższy, czy miała miejsce jedna z opisanych wyżej sytuacji.
3 Wbrew zarzutom zażalenia, Sąd Apelacyjny prawidłowo uznał, że postępowanie przez Sądem Okręgowym w zakresie rozprawy w dniu 6 kwietnia 2017 r. było nieważne ze względu na nienależyte umocowanie pełnomocnika procesowego radcy prawnego D. Ż., którego udzielił jedynie wiceprezes zarządu pozwanej Spółki M. T. (k. 272 akt sprawy). Paragraf 25 ust. 1 umowy pozwanej Spółki stanowi, że zarząd składa się od 1 do 3 osób, w tym prezesa zarządu, powołanych na wspólną trzyletnią kadencję. Nie ulega wątpliwości, że w chwili zawiśnięcia niniejszego sporu zarząd pozwanej Spółki był dwuosobowy, składał się z prezesa W. O. i wiceprezesa M. T. W związku z tym obowiązywał sposób reprezentacji pozwanej przyjęty w umowie spółki i ujawniony w rejestrze sądowym, a zatem przez obu członków zarządu łącznie lub jednego członka zarządu z prokurentem. Złożona w dniu 4 stycznia 2017 r., w toku sprawy, rezygnacja prezesa zarządu W. O. nie oznacza, że zarząd pozwanej stał się zarządem jednoosobowym w rozumieniu umowy pozwanej Spółki. Miałoby to miejsce w przypadku powołania takiego jednoosobowego zarządu (prezesa zarządu) uchwałą Zgromadzenia Wspólników wydaną na podstawie paragrafu 25 ust. 1 umowy w związku z art. 201 § 2 k.s.h. W tej sytuacji zażalenie strony pozwanej podlegało oddaleniu jako bezzasadne (art. 3941 § 3 w zw. z art. 39814 k.p.c.). Należy przy tym podnieść, że ustanowiony dla pozwanej Spółki postanowieniem Sądu Apelacyjnego w (…) z dnia 5 kwietnia 2019 r. kurator w osobie adwokat L. K. w sposób dorozumiany potwierdził czynności zawodowego pełnomocnika procesowego strony pozwanej zdziałane w postępowaniu przed Sądem Apelacyjnym w (…). jw
Powiązane orzeczenia
- I CZ 3/21 2021-06-18Czy sąd drugiej instancji prawidłowo uchylił wyrok sądu pierwszej instancji i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania z powodu stwierdzenia nieważności postępowania wynikającej z nienależytego umocowania pełnomocnika s…
- III UZ 11/20 2020-08-20Czy nieważność postępowania z powodu braku organu powołanego do reprezentowania spółki, wynikająca z odwołania jedynego członka zarządu, może być podstawą do uchylenia wyroku i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania…
- V CZ 73/19 2019-10-24Czy brak organu uprawnionego do reprezentowania spółki kapitałowej w postępowaniu sądowym, wynikający z rezygnacji jedynego członka zarządu, prowadzi do nieważności postępowania, nawet jeśli spółka była reprezentowana pr…
- II CSK 582/07 2008-03-18Czy nieważność postępowania przed sądem drugiej instancji, wynikająca z braku należytego umocowania pełnomocnika procesowego, może być usunięta przez zatwierdzenie czynności procesowych przez stronę, jeśli osoba ta w ogó…
- III CSK 100/16 2017-03-17Czy nieważność postępowania sądowego, wynikająca z braku organu reprezentującego pozwaną spółkę, może być podstawą do uchylenia zaskarżonego wyroku i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania?
Powołane przepisy
art. 386 § 2 KPCart. 379 pkt 2 KPCart. 3941 § 11 KPCart. 386 § 4 KPCart. 201 § 1 KSHart. 204 § 2 KSHart. 58 § 1 KCart. 386 § 2art. 201 § 2 KSHart. 3941 § 3art. 39814 KPC§ 2
Źródło: Baza Orzeczeń Sądu Najwyższego (sn.pl), pozyskano 25.07.2026. · PDF źródłowy