V CZ 29/17

Sygn. akt V CZ 29/17 POSTANOWIENIE Dnia 7 kwietnia 2017 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Marta Romańska (przewodniczący) SSN Józef Frąckowiak (sprawozdawca) SSN Paweł Grzegorczyk w sprawie z wniosku B. G. i T. G. przy uczestnictwie T. S.A. z siedzibą w K. o ustanowienie służebności przesyłu, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej w dniu 7 kwietnia 2017 r., zażalenia wnioskodawców na postanowienie Sądu Okręgowego w J. z dnia 16 stycznia 2017 r., sygn. akt II Ca (…), oddala zażalenie. UZASADNIENIE Wnioskodawcy – B. G. i T. G. wnieśli skargę kasacyjną od postanowienia Sądu Okręgowego w J. z dnia 11 października 2016 r., w którym uchylono postanowienie Sądu Rejonowego w K. z dnia 23 marca 2016 r. i sprawę przekazano temu Sądowi do ponownego rozpoznania. Postanowieniem z dnia 16 stycznia 2017 r. Sąd Okręgowy w J. odrzucił skargę kasacyjną wnioskodawców. W uzasadnieniu swojego orzeczenia Sąd Okręgowy wskazał, że zgodnie z art. 5191 § 1 k.p.c. skarga kasacyjna do Sądu Najwyższego przysługuje od wydanego przez sąd drugiej instancji postanowienia, co do istoty sprawy oraz od postanowienia w przedmiocie odrzucenia wniosku i 2 umorzenia postępowania kończących postępowanie w sprawie - w sprawach z zakresu prawa osobowego, rzeczowego i spadkowego. Sąd drugiej instancji podkreślił, że użycie w ustawie procesowej sformułowania „postanowienie co do istoty sprawy” wyłącza dopuszczalność wniesienia skargi kasacyjnej od postanowienia sądu drugiej instancji uchylającego zaskarżone postanowienie sądu pierwszej instancji i przekazującego sprawę temu sądowi do ponownego rozpoznania. Na takie postanowienie wydane w postępowaniu nieprocesowym przysługuje jedynie zażalenie – art. 3941 § 11 w zw. z art. 13 § 2 k.p.c. Wobec tego skarga kasacyjna wnioskodawców - jako niedopuszczalna podlegała odrzuceniu - art. 3986 § 2 w zw. z art. 13 § 2 k.p.c. Wnioskodawcy zaskarżyli w całości ww. postanowienie Sądu Okręgowego zarzucając Sądowi drugiej instancji naruszenie art. 5191 § 1 k.p.c. oraz 3941 § 11 w zw. z art. 13 § 2 k.p.c. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Obowiązujący aktualnie model apelacji pełnej zakłada, że sąd drugiej instancji rozpoznaje sprawę w granicach zaskarżenia, dokonuje własnych ustaleń faktycznych, bazując na materiale zebranym w pierwszej instancji i prowadząc w razie potrzeby własne postępowanie dowodowe oraz stosuje właściwe przepisy prawa materialnego. Postępowanie apelacyjne powinno więc - co do zasady zakończyć się wydaniem merytorycznego orzeczenia rozstrzygającego definitywnie spór między stronami. Kodeks postępowania cywilnego dopuszcza jednak, aby sąd drugiej instancji w pewnych – ściśle wyliczonych przypadkach, mógł wydać orzeczenie kasatoryjne. Orzeczenie takie nie kończy zatem postępowania - nie rozstrzyga sprawy co do meritum, ale jedynie uchyla orzeczenie sądu pierwszej instancji, który tym samym musi ponownie zbadać sprawę i wydać orzeczenie. To z kolei nowe orzeczenie sądu pierwszej instancji podlega zaskarżeniu na zasadach ogólnych przewidzianych w ustawie procesowej. Zgodnie z art. 386 § 4 k.p.c., poza wypadkami określonymi w § 2 i 3, sąd drugiej instancji może uchylić zaskarżony wyrok (odpowiednio postanowienie w postępowaniu nieprocesowym) i przekazać sprawę do ponownego rozpoznania 3 sądowi pierwszej instancji w razie nierozpoznania przez ten sąd istoty sprawy albo, gdy wydanie wyroku wymaga przeprowadzenia postępowania dowodowego w całości. Na tego typu orzeczenie kasatoryjne sądu drugiej instancji - zgodnie z art. 3941 § 11 k.p.c. - w brzmieniu nadanym ustawą z dnia 16 września 2011 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania cywilnego oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 233, poz. 1381), która weszła w życie z dniem 3 maja 2012 r. stronie (odpowiednio uczestnikowi w postępowaniu nieprocesowym) przysługuje zażalenie do Sądu Najwyższego. W rozpoznawanej sprawie Sąd Okręgowy stwierdził, że Sąd pierwszej instancji nie dokonał niezbędnych ustaleń i nie rozpoznał istoty sprawy stąd też postanowieniem z dnia 11 października 2016 r., wydanym na podstawie art. 386 § 4 k.p.c. w zw. z art. 13 § 2 k.p.c., uchylił postanowienie Sądu Rejonowego w K. z dnia 23 marca 2016 r. i sprawę przekazał temu Sądowi do ponownego rozpoznania. Skoro wnioskodawcy zaskarżyli przedmiotowe postanowienie Sądu Okręgowego w J. z dnia 11 października 2016 r. skargą kasacyjną – a zatem środkiem niedopuszczalnym w tej sprawie, to prawidłowo Sąd drugiej instancji zastosował art. 5191 § 1 k.p.c. i na podstawie art. 3986 § 2 w zw. z art. 13 § 2 k.p.c. odrzucił skargę kasacyjną wnioskodawców. Z tych przyczyn zażalenie podlegało oddaleniu - art. 39814 w zw. z art. 3941 § 3 k.p.c. aj r.g.