V CZ 32/11
PostanowienieIzba Cywilna2011-07-21
Skład orzekający: Lech Walentynowicz, Marta Romańska, Katarzyna Tyczka-Rote
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy sąd drugiej instancji prawidłowo zastosował art. 102 k.p.c. odstępując od obciążenia powódki kosztami procesu, biorąc pod uwagę jej wiek, stan zdrowia, stan majątkowy i nieporadność życiową?Ratio decidendi
Sąd Najwyższy uznał, że Sąd Okręgowy prawidłowo zastosował art. 102 k.p.c., odstępując od obciążenia powódki kosztami procesu. Sąd Okręgowy wziął pod uwagę szczególnie uzasadnione okoliczności, takie jak zaawansowany wiek powódki (84 lata), nieporadność życiową, stan zdrowia oraz niski stan majątkowy (emerytura 642 zł). Te okoliczności uzasadniały odstąpienie od obciążenia jej kosztami procesu w całości lub w części, zgodnie z przyjmowaną wykładnią wspomnianego przepisu.Stan faktyczny
Powódka dochodziła ustalenia nieważności umowy kredytowej, powołując się na wadę oświadczenia woli. Sąd Rejonowy uwzględnił powództwo, jednak Sąd Okręgowy zmienił wyrok, oddalając powództwo z powodu braku interesu prawnego. Sąd Okręgowy nie obciążył powódki kosztami procesu za obie instancje, uzasadniając to jej wiekiem, nieporadnością życiową, stanem zdrowia i majątku. Pozwany zaskarżył to orzeczenie o kosztach zażaleniem.Rozstrzygnięcie
Sąd Najwyższy oddalił zażalenie strony pozwanej na orzeczenie o kosztach zawarte w wyroku Sądu Okręgowego.Pełny tekst orzeczenia
Sygn. akt V CZ 32/11 POSTANOWIENIE Dnia 21 lipca 2011 r. Sąd Najwyższy w składzie : SSN Lech Walentynowicz (przewodniczący, sprawozdawca) SSN Marta Romańska SSN Katarzyna Tyczka-Rote w sprawie z powództwa H. K. przeciwko Invest Bank S.A. w W. o ustalenie, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej w dniu 21 lipca 2011 r., zażalenia strony pozwanej na orzeczenie o kosztach, zawarte w wyroku Sądu Okręgowego z dnia 9 listopada 2010 r., oddala zażalenie.
2 Uzasadnienie Wyrokiem z dnia 9 listopada 2010 r. Sąd Okręgowy zmienił zaskarżony wyrok Sądu Rejonowego i oddalił powództwo, nie obciążając powódki kosztami procesu za obie instancje. Powódka domagała się ustalenia nieważności umowy kredytowej na zakup towarów i usług, powołując się na na wadę oświadczenia woli w postaci błędu (art. 84 k.c.) i Sąd Rejonowy uwzględnił powództwo. Zmiana wyroku pierwszoinstancyjnego nastąpiła natomiast z przyjętego braku interesu prawnego po stronie powodowej (art. 189 k.p.c), ponieważ okazało się, że pozwany Inwest Bank wytoczył wcześniej przeciwko powódce pozew o świadczenie z umowy kredytowej i w tym postępowaniu powódce przysługują zarzuty, które podniosła w późniejszym „zbędnym” procesie. W zażaleniu pozwany zakwestionował orzeczenie o kosztach procesu, zarzucając naruszenie art. 98 k.p.c. oraz niewłaściwe zastosowanie art. 102 k.p.c. Sad Najwyższy zważył, co następuje: Art. 102 k.p.c. znajduje zastosowanie „w wypadkach szczególnie uzasadnionych”, które nie zostały ustawowo zdefiniowane i są oceniane przez sąd orzekający na tle okoliczności konkretnej sprawy. Do okoliczności tych zalicza się niewątpliwie sytuację majątkową i osobistą strony, powodującą, że obciążenie jej kosztami - w całości lub w części - może pozostawać w kolizji z zasadami współżycia społecznego. Sąd Okręgowy uzasadnił odstąpienie od obciążenia powódki kosztami procesu tymi okolicznościami, a mianowicie zaawansowanym jej wiekiem (84 lat), nieporadnością życiową, stanem zdrowia oraz stanem majątkowym (emerytura wynosi 642 zł). Sąd Rejonowy potwierdził nieporadność życiową powódki prowadzącą do zawarcia niekorzystnej umowy, uzasadniającą zastosowanie art. 84 k.c. Należy zatem uznać, że decyzja Sądu Okręgowego była zgodna z przyjmowaną wykładnią art. 102 k.p.c., nie podlegała zatem korekcie w postępowaniu zażaleniowym (art. 39815 k.p.c. e związku z art. 3941 § 3 k.p.c.).
Powiązane orzeczenia
- V CZ 128/11 2012-02-23Czy sąd drugiej instancji prawidłowo zastosował art. 102 k.p.c. odstępując od obciążenia pozwanego kosztami postępowania, biorąc pod uwagę jego sytuację zdrowotną i materialną?
- IV CZ 33/11 2011-08-24Czy Sąd Okręgowy prawidłowo zastosował art. 102 k.p.c., nie obciążając powoda kosztami procesu za drugą instancję, uwzględniając jego sytuację osobistą i materialną oraz charakter dochodzonego roszczenia?
- I PZ 24/11 2011-09-06Czy sąd drugiej instancji, stosując art. 102 k.p.c. i nieobciążając powoda kosztami procesu, prawidłowo ocenił istnienie szczególnie uzasadnionego wypadku, biorąc pod uwagę jego sytuację majątkową, długoletni wkład pracy…
- IV CZ 70/10 2011-06-29Czy sąd drugiej instancji prawidłowo zastosował art. 102 k.p.c. odstępując od obciążenia powódki kosztami procesu, mimo że przegrała sprawę w drugiej instancji?
- IV CZ 88/12 2012-10-25Czy naruszenie art. 102 k.p.c. przez sąd drugiej instancji, polegające na uznaniu, że okoliczności sprawy nie uzasadniają odstąpienia od obciążenia strony przegrywającej kosztami procesu, może być podstawą do uwzględnien…
Powołane przepisy
art. 84 KCart. 189 KPcart. 98 KPCart. 102 KPCart. 39815 KPCart. 3941 § 3 KPC§ 3
Źródło: Baza Orzeczeń Sądu Najwyższego (sn.pl), pozyskano 17.07.2026. · PDF źródłowy