V CZ 83/15
PostanowienieIzba Cywilna2016-01-13
Skład orzekający: Jan Górowski, Grzegorz Misiurek, Anna Owczarek
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy rozpoznanie sprawy w niewłaściwym trybie postępowania przez sąd pierwszej instancji, które doprowadziło do nierozpoznania istoty sprawy, uzasadnia zastosowanie art. 386 § 4 k.p.c. przez sąd drugiej instancji?Ratio decidendi
Rozpoznanie sprawy w niewłaściwym trybie postępowania samo w sobie nie stanowi wystarczającej podstawy do zastosowania art. 386 § 4 k.p.c. przez sąd drugiej instancji. Okoliczność ta może jednak wpłynąć na ocenę, czy wystąpiły przesłanki nierozpoznania istoty sprawy lub konieczność przeprowadzenia postępowania dowodowego w całości. W sytuacji, gdy sąd pierwszej instancji rozpoznał sprawę w trybie nieprocesowym, który nie pozwala na rozstrzyganie sporów materialnoprawnych, należy uznać, że doszło do nierozpoznania istoty sprawy.Stan faktyczny
Wnioskodawczyni domagała się wydania z depozytu sądowego odsetek od złożonej kwoty pieniężnej. Sąd Rejonowy oddalił jej wniosek. Sąd Okręgowy uchylił postanowienie Sądu Rejonowego, uznając, że żądanie nie zostało rozpoznane we właściwym trybie i zachodzi podstawa do zastosowania art. 386 § 4 k.p.c. Wnioskodawczyni złożyła zażalenie na postanowienie Sądu Okręgowego.Rozstrzygnięcie
Sąd Najwyższy oddalił zażalenie wnioskodawczyni na postanowienie Sądu Okręgowego, uznając je za odpowiadające prawu.Pełny tekst orzeczenia
Sygn. akt V CZ 83/15 POSTANOWIENIE Dnia 13 stycznia 2016 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Jan Górowski (przewodniczący) SSN Grzegorz Misiurek (sprawozdawca) SSN Anna Owczarek w sprawie z wniosku A. J. przy uczestnictwie […] o wydanie depozytu sądowego, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej w dniu 13 stycznia 2016 r., zażalenia wnioskodawczyni na postanowienie Sądu Okręgowego w K. z dnia 29 września 2015 r., oddala zażalenie i pozostawia rozstrzygnięcie o kosztach postępowania zażaleniowego w orzeczeniu kończącym postępowanie. UZASADNIENIE
2 Sąd Okręgowy w K. zaskarżonym postanowieniem uchylił postanowienie Sądu Rejonowego […], oddalające wniosek A. J. o wydanie z depozytu sądowego odsetek od złożonej tam kwoty pieniężnej, ostatecznie wydanej wnioskodawczyni na podstawie postanowienia Sądu Rejonowego chód w K. z dnia 17 marca 2008 r. Sąd Okręgowy wskazał, że żądanie wnioskodawczyni nie zostało rozpoznane we właściwym trybie postępowania. Uznał, że zachodzi podstawa do wydania orzeczenia kasatoryjnego przewidziana w art. 386 § 4 k.p.c., gdyż ocena zasadności żądania wypłacenia odsetek wymaga przeprowadzenia postępowania dowodowego w całości. Na postanowienie powyższe zażalenie złożyła wnioskodawczyni, podnosząc naruszenie art. 386 § 4 k.p.c. poprzez zastosowanie tego przepisu, mimo tego, że rozpoznanie sprawy w drugiej instancji nie wymagało przeprowadzenia postępowania dowodowego w całości oraz, że została rozpoznana istota sprawy. Podniosła także, że rozpoznanie sprawy w niewłaściwym trybie nie stanowi przesłanki zastosowania art. 386 § 4 k.p.c. Sąd Najwyższy zważył co następuje: Zgodnie z art. 386 § 4 k.p.c., poza wypadkami stwierdzenia w sprawie nieważności postępowania (art. 386 § 2 k.p.c.) oraz przeszkody procesowej uniemożliwiającej wydanie merytorycznego rozstrzygnięcia (art. 386 § 3 k.p.c.), sąd drugiej instancji może uchylić zaskarżony wyrok i przekazać sprawę do ponownego rozpoznania tylko w razie nierozpoznania przez sąd pierwszej instancji istoty sprawy albo gdy wydanie wyroku wymaga przeprowadzenia postępowania dowodowego w całości. Rozpoznanie sprawy w niewłaściwym trybie postępowania samo przez się nie stanowi dostatecznej podstawy do zastosowania art. 386 § 4 k.p.c.; okoliczność ta może jednak wpłynąć na ocenę wystąpienia przewidzianych w tym przepisie przesłanek nierozpoznania istoty sprawy oraz potrzeby przeprowadzenia postępowania dowodowego w całości. W judykaturze pojęcie nierozpoznania istoty sprawy interpretowane jest jako wadliwość rozstrzygnięcia, polegająca na wydaniu przez sąd pierwszej instancji orzeczenia, które nie odnosi się do tego, co było przedmiotem sprawy,
3 bądź na zaniechaniu zbadania materialnej podstawy żądania albo merytorycznych zarzutów strony z powodu bezpodstawnego przyjęcia, że istnieje przesłanka materialnoprawna lub procesowa unicestwiająca roszczenie (por. m. in. postanowienia Sądu Najwyższego: z dnia 20 maja 2015 r., I CZ 43/15, nie publ.; z dnia 26 czerwca 2015 r.; I CZ 60/15 nie publ. i z dnia 2 lipca 2015 r., V CZ 39/15, nie publ.). W niniejszej sprawie Sąd Rejonowy rozpoznał sprawę w postępowaniu nieprocesowym przewidzianym do dochodzenia zwrotu depozytu sądowego składającemu i wydania depozytu uprawnionemu (art. 69311- 69317 k.p.c.), które charakteryzuje się ograniczoną kognicją sądu, nie pozwalająca na rozstrzyganie sporów materialnoprawnych, a więc również kwestii, czy sumy depozytowe obejmują także należne od nich odsetki. Wybór tego - niewłaściwego - trybu rozpoznania sprawy, co zasadnie zauważył Sąd Okręgowy, spowodował rozpoznanie jej w niewłaściwym aspekcie, co usprawiedliwia ocenę, że doszło do nierozpoznania istoty sprawy. Z tych względów, uznając, iż zaskarżone postanowienie - mimo częściowo wadliwego uzasadnienia – odpowiada prawu, Sąd Najwyższy na podstawie art. 39814 k.p.c. w związku. z art. 3941 § 3 k.p.c. orzekł, jak w sentencji. kc
Powiązane orzeczenia
- I CZ 83/19 2019-10-16Czy nierozpoznanie istoty sprawy przez sąd pierwszej instancji, uzasadniające uchylenie wyroku przez sąd drugiej instancji na podstawie art. 386 § 4 k.p.c., zachodzi, gdy sąd pierwszej instancji dokonał analizy stosunku…
- I CZ 57/17 2017-05-18Czy nierozpoznanie istoty sprawy przez sąd pierwszej instancji, w rozumieniu art. 386 § 4 k.p.c., obejmuje sytuację, gdy sąd pierwszej instancji przeprowadził częściowe postępowanie dowodowe, ale nie rozpoznał merytorycz…
- III CZ 272/24 2025-04-24Czy sąd drugiej instancji prawidłowo zastosował art. 386 § 4 k.p.c. uchylając wyrok sądu pierwszej instancji z powodu nierozpoznania istoty sprawy, gdy sąd pierwszej instancji oddalił powództwo z powodu braku legitymacji…
- III CZ 16/25 2025-03-20Czy nierozpoznanie istoty sprawy przez sąd pierwszej instancji lub konieczność przeprowadzenia postępowania dowodowego w całości uzasadniają uchylenie wyroku przez sąd drugiej instancji i przekazanie sprawy do ponownego…
- III CZ 216/23 2024-01-23Czy nierozpoznanie istoty sprawy w rozumieniu art. 386 § 4 k.p.c. obejmuje sytuację, gdy sąd pierwszej instancji nieprawidłowo ocenił zastosowanie przepisów prawa materialnego lub procesowego, zamiast całkowicie zaniecha…
Powołane przepisy
art. 386 § 4 KPCart. 386 § 2 KPCart. 386 § 3 KPCart. 69311art. 39814 KPCart. 3941 § 3 KPC§ 4§ 2§ 3
Źródło: Baza Orzeczeń Sądu Najwyższego (sn.pl), pozyskano 17.07.2026. · PDF źródłowy