V CZ 9/10

Sygn. akt V CZ 9/10 POSTANOWIENIE Dnia 18 marca 2010 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Lech Walentynowicz (przewodniczący, sprawozdawca) SSN Krzysztof Pietrzykowski SSN Antoni Górski w sprawie z powództwa M. S. i R. S. przeciwko (…) Holdingowi (…) S.A. w K. o naprawienie szkody, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej w dniu 18 marca 2010 r., zażalenia powodów na postanowienie Sądu Apelacyjnego z dnia 4 listopada 2009 r., sygn. akt I ACa (…), uchyla zaskarżone postanowienie. Uzasadnienie Postanowieniem z dnia 4 listopada 2009 r. Sąd Apelacyjny odrzucił apelację powodów od wyroku Sądu Okręgowego w K. z dnia 30 czerwca 2009 r. W rozpoznawanej sprawie powodowie domagali się od (…) Holdingu (…) S.A. w K. naprawienia szkody górniczej przez przywrócenie do stanu poprzedniego budynku położonego w K. przy ul. K. Sąd I instancji uwzględnił w całości powództwo, tj. zobowiązał pozwanego do naprawienia szkody, ze szczególnym opisem jego obowiązków wynikających z opinii biegłego. Sąd Apelacyjny uznał, że w sytuacji tej nie istnieje substrat zaskarżenia ani interes prawny powodów uzasadniający złożenie apelacji. Wprawdzie w wyroku 2 pierwszoinstancyjnym nie podano metody rektyfikacji, ale ewentualne kontrowersje na tym tle można usunąć na etapie zatwierdzenia projektu budowlanego i wydawania pozwolenia na budowę oraz w toku postępowania egzekucyjnego. Rozpoznając zażalenie powodów, Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Interes prawny w zaskarżeniu nie jest pojęciem ustawowym, ale w judykaturze przyjmuje się konieczność jego istnienia jako przesłanki środka odwoławczego (gravamen). Chodzi tu o pokrzywdzenie strony treścią orzeczenia wynikające z różnicy między zgłoszonym przez nią żądaniem a końcowym rozstrzygnięciem. O tym, czy interes taki istnieje, przesądza uzyskanie bądź nieuzyskanie przez stronę zaspokojenia jej sfery materialnoprawnej, realizowanej w procesie sądowym (zob. orzeczenia Sądu Najwyższego z dnia 16 grudnia 1971 r., III CZP 79/71, OSNC 19872, nr 6, poz. 101 oraz dnia 8 kwietnia 1997 r., I CKN 57/97, OSNC 1997, nr 11, poz. 66). Specyfika tzw. szkody górniczej polega m.in. na tym, że praktycznie jedynym sposobem jej naprawienia jest przywrócenie stanu poprzedniego (art. 94 ustawy z dnia 4 lutego 1994 r. – Prawo geologiczne i górnicze - Dz. U. Nr 228, poz. 1947 ze zm.). Wynika stąd potrzeba oznaczenia w wyroku sądowym sposobu naprawienia szkody w sposób precyzyjny, zapewniający kompensację. Powodowie zgłosili żądanie rektyfikacyjne zgodnie z treścią ustawy, mogli zatem liczyć - przy bezspornej zasadzie roszczenia - na pełną kompensację. W wyroku Sądu Okręgowego nie została jednak podana metoda rektyfikacji, a wiadomo, że są dwie metody, w odmienny sposób zaspokajające interes poszkodowanych. Doszło w rezultacie do sytuacji, w której o wyborze metody raktyfikacji będzie decydował sprawca szkody w sposób dla niego odpowiedni. Nie można przy tym podzielić poglądu Sądu Apelacyjnego, że istotny spór na tle wyboru sposobu naprawienia szkody może zostać rozstrzygnięty w przyszłości, mamy bowiem w tym procesie z istniejącą, wiadomą szkodą, która powinna w całości być rekompensowana w wyroku. Sąd rozpoznający powództwo o wyrównanie szkody górniczej powinien mieć na uwadze potrzebę „zharmomizowania” treści roszczenia z treścią wyroku. Z jednej strony sąd może zażądać sprecyzowania roszczenia, a z drugiej – zamieścić w wyroku sformułowania zapewniające poszkodowanemu pełną rekompensatę (zob. uchwałę Sądu Najwyższego z dnia 20 września 1988 r., III CZP 37/88, OSNC 1989, nr 3, poz. 40). 3 Z przedstawionych przyczyn należy przyjąć, iż powodowie mieli interes prawny w merytorycznym rozstrzygnięciu ich apelacji, wobec czego należało uchylić zaskarżone postanowienie (art. 39816 k.p.c. w związku z art. 3941 § 3 k.p.c.).