V K 415/61

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia J. Majewski.Sędziowie: M. Kulesza, W. Ostrowski (sprawozdawca).Prokurator: C. Marysz.SentencjaSąd Najwyższy w sprawie Teodora T. oskarżonego z art. 8 § 2 ustawy z dnia 13 lipca 1957 roku (Dz. U. Nr 39, poz. 171), po rozpoznaniu założonej na korzyść oskarżonego przez Ministra Sprawiedliwości rewizji nadzwyczajnej od postanowienia Sądu Wojewódzkiego w Szczecinie z dnia 19 kwietnia 1961 r., na podstawie art. 394-396, 400, 383 pkt 3 i 388 § 1 k.p.k.1. uchylił zaskarżone postanowienie;2. uznał za nieważne postanowienie Sądu Powiatowego dla m. Szczecina z dnia 6 lutego 1961 r. i akta sprawy zwrócił Sądowi Powiatowemu dla m. Szczecina w celu przedstawienia ich Sądowi Wojewódzkiemu w Szczecinie jako rewizyjnemu wraz z zażaleniem oskarżonego.Rewizja nadzwyczajna Ministra Sprawiedliwości założona od postanowienia Sądu Wojewódzkiego w Szczecinie z dnia 19 kwietnia 1961 r. na korzyść oskarżonego Teodora T. na podstawie art. 371 pkt 2 k.p.k. zarzuca obrazę przepisów prawa procesowego, mianowicie art. 13 § 2 ustawy z dnia 20 lipca 1950 r. o zmianie przepisów postępowania karnego (Dz. U. Nr 38, poz. 348) w związku z art. 409 § 2 k.p.k., co miało wpływ na treść zaskarżonego orzeczenia.Na podstawie przepisów art. 383 pkt 3 i 388 § 1 w związku z art. 395 k.p.k. rewizja nadzwyczajna wnosi o uchylenie zaskarżonego postanowienia i uznanie postanowienia Sądu Powiatowego dla m. Szczecina z dnia 6 lutego 1961 r., na zasadzie art. 12 § 1 k.p.k., za nieważne.Uzasadnienie faktyczneSąd Najwyższy wyraził następujący pogląd prawny:Rewizja nadzwyczajna jest słuszna.Wyrokiem Sądu Powiatowego dla m. Szczecina z dnia 18 września 1958 r. (sygn. III Kp 2322/58) oskarżony Teodor T. skazany został w postępowaniu uproszczonym za występek z art. 8 § 2 ustawy z dnia 13 lipca 1957 r. (Dz. U. Nr 39, poz. 171) na dwa miesiące aresztu z zawieszeniem wykonania tej kary na okres lat trzech i na 300 zł grzywny. Wyrok ten uprawomocnił się.Dnia 2 lutego 1960 r. w sprawie Sądu Powiatowego dla m. Szczecina (sygn. IV Kp 1803/59) tenże Teodor T. skazany został za występek z art. 215 § 2 k.k. na 500 zł grzywny.Na tej podstawie Sąd Powiatowy dla m. Szczecina w sprawie III Kp 2322/58 postanowieniem z dnia 17 stycznia 1961 r., podjętym na posiedzeniu niejawnym, zarządził na zasadzie art. 63 § 2 k.k. wykonanie zawieszonej kary dwóch miesięcy aresztu.Od postanowienia tego, zgodnie z przepisem art. 409 § 2 k.p.k., skazany odwołał się, wnosząc zażalenie. Zażalenie to zostało rozpoznane przez Sąd Powiatowy dla m. Szczecina w składzie trzech sędziów i postanowieniem z dnia 6 lutego 1961 r. pozostawione bez uwzględnienia.W związku z powyższym skazany złożył w Sądzie Wojewódzkim w Szczecinie wniosek o stwierdzenie nieważności postanowienia Sądu Powiatowego z dnia 6 lutego 1961 r., a to wobec obrazy art. 17 § 2 k.p.k. polegającej na rozpoznaniu zażalenia przez sąd I instancji, mimo że powinien je był rozpoznać sąd rewizyjny. W uzasadnieniu wniosek podawał, że przepis art. 13 § 2 ustawy z dnia 20 lipca 1950 r. (Dz. U. Nr 38, poz. 348) ma zastosowanie wyłącznie do postępowania w trybie uproszczonym, a także toczyć się może tylko przed sądem powiatowym i tylko do czasu uprawomocnienia się wyroku. Z tego względu ani w postępowaniu odwoławczym, ani w postępowaniu wykonawczym (księga IX k.p.k.) wyjątkowy przepis art. 13 § 2 cytowanej ustawy nie może mieć zastosowania.Sąd Wojewódzki w Szczecinie postanowieniem z dnia 19 kwietnia 1961 r. wniosku skazanego nie uwzględnił, stwierdzając w uzasadnieniu, że skoro przepis art. 409 § 1 k.p.k. stanowi, iż o zarządzeniu wykonania kary warunkowo zawieszonej orzeka sąd I instancji, który w danej sprawie wyrokował, a w sprawie niniejszej wyrokował sąd jednoosobowy, to ten sam sąd jednoosobowy uprawniony był do wydania postanowienia z dnia 17 stycznia 1961 r., zażalenie zatem prawidłowo rozpoznał Sąd Powiatowy w składzie trzech sędziów.Stanowisko Sądu Wojewódzkiego budzi zastrzeżenia z kilku względów.Przede wszystkim przepis art. 409 § 1 k.p.k. nie zawiera żadnych wskazań co do składu sądu, lecz tylko co do rzędu i instancji sądu. Mianowicie przepis ten stanowi jedynie, że w kwestii zarządzenia wykonania kary warunkowo zawieszonej orzeka sąd I instancji, który w danej sprawie wyrokował, a nie np. sąd I instancji wyższego rzędu, jak to ma miejsce choćby w zakresie orzekania o warunkowym zwolnieniu osób skazanych przez sądy powiatowe.Poza tym w kwestii zażalenia nie rozstrzyga fakt, że Sąd Powiatowy w danej sprawie orzekał w trybie art. 409 § 1 k.p.k. jednoosobowo, wiadomo bowiem, że na posiedzeniu niejawnym sądy powiatowe orzekają w takim właśnie składzie, niezależnie od tego, w jakim trybie toczyło się postępowanie (art. 16 § 3 k.p.k.). Gdyby więc sprawa toczyła się w trybie zwykłym, a sąd orzekał w składzie jednego sędziego i dwóch ławników, to też o zarządzeniu wykonania kary warunkowo zawieszonej orzekałby na posiedzeniu niejawnym ten sam sąd, ale w składzie jednego sędziego. Nie ulega zaś wątpliwości, że zażalenie na postanowienie sądu powiatowego powinien wówczas rozpoznawać sąd II instancji.Wreszcie Sąd Wojewódzki nie zwrócił uwagi na przepis art. 6 ustawy z dnia 20 lipca 1950 r., który pozostaje w ścisłym związku z przepisem art. 13 § 1 i 2 tejże ustawy. Z przepisu tego wyraźnie wynika, że skład jednoosobowy właściwy jest tylko do rozpoznawania spraw w trybie uproszczonym. Nie znaczy to, że skład taki jest zawsze właściwy dla spraw, w których postępowanie toczyło się w trybie uproszczonym. Problem zatem sprowadza się do zagadnienia, do jakich granic w toku postępowania karnego sięga swoistość trybu uproszczonego. Przepisy wyraźnie tej kwestii nie normują, ale już w postępowaniu przed sądem II instancji różnice wynikające z trybu, w jakim sprawę rozpoznawał sąd I instancji, zanikają. Po prawomocności zaś orzeczenia, szczególnie zaś w postępowaniu wykonawczym, rozróżnianie trybów nie istnieje.Skoro więc postępowanie wykonawcze unormowane jest jednolicie - niezależnie od trybu, w jakim sprawę rozpoznawano - to wyjątkowe przepisy art. 13 § 1 i 2 ustawy z dnia 20 lipca 1950 r. nie mogą tu mieć zastosowania.W niniejszej sprawie postanowienie Sądu Powiatowego dla m. Szczecina z dnia 6 lutego 1961 r. naruszało zatem przepisy o właściwości rzeczowej sądów w sposób powodujący jego nieważność, co Sąd Wojewódzki w Szczecinie, zgodnie z przepisem art. 13 § 1 k.p.k., powinien był stwierdzić.Za takim stanowiskiem przemawia również okoliczność, że postanowienie wydane w trybie art. 409 § 1 k.p.k. dotyczy istoty sprawy, gdyż zmienia orzeczenie o karze. Pozbawienie skazanego w takim wypadku możliwości odwołania się do sądu II instancji byłoby nie zamierzoną przez ustawodawcę interpretacją rozszerzającą przepisów wyjątkowych, dotyczących postępowania w trybie uproszczonym.Z tych powodów należało orzec jak w sentencji wyroku.