V K 834/60

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia K. Czajkowski (sprawozdawca). Sędziowie: M. Budzianowski i W. Dąbrowski. Prokurator: T. Matysik.SentencjaSąd Najwyższy w sprawie Albina K. oskarżonego z art. 215 § 2 k.k. i Henryka K. oskarżonego z art. 286 § 1 k.k., po rozpoznaniu założonej przez Ministra Sprawiedliwości rewizji nadzwyczajnej od postanowienia Sądu Powiatowego w Gorzowie Wlkp. z dnia 14 maja 1960 r. i utrzymującego w mocy postanowienia Sądu Wojewódzkiego w Zielonej Górze - Ośrodek Zamiejscowy w Gorzowie Wlkp. z dnia 30 czerwca 1960 r., na podstawie art. 394-396, 400, 383 pkt 3, 388 § 1 k.p.k.uchylił zaskarżone postanowienia obu sądów, uznał, że wniosek prokuratora o sporządzenie uzasadnienia wyroku został złożony w ustawowym terminie przewidzianym w art. 337 k.p.k. i sprawę przekazał Sądowi Powiatowemu w Gorzowie Wlkp. do dalszego właściwego postępowania.Uzasadnienie faktyczneMinister Sprawiedliwości założył rewizję nadzwyczajną na niekorzyść Albina K. i Henryka K. od postanowienia Sądu Powiatowego w Gorzowie Wlkp. z dnia 14 maja 1960 r. w sprawie Kp 310/60 i utrzymującego je w mocy postanowienia Sądu Wojewódzkiego w Zielonej Górze - Ośrodek Zamiejscowy w Gorzowie Wlkp. z dnia 30 czerwca 1960 r.Rewizja, wnosząc o uchylenie zaskarżonych postanowień i zwrócenie akt Sądowi Powiatowemu w Gorzowie Wlkp. w celu sporządzenia uzasadnienia wyroku na piśmie i doręczenia odpisu tego wyroku wraz z uzasadnieniem Prokuratorowi Powiatowemu w Gorzowie Wlkp., zarzuca błędną ocenę okoliczności faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia przez uznanie, że doręczenie wniosku o uzasadnienie wyroku na piśmie prezesowi sądu jest bezskuteczne i że jedynie właściwą datą dla oceny, czy zachowany został termin z art. 337 k.p.k., jest (wyłączając wypadek przewidziany w art. 206 k.p.k.) data złożenia wniosku w biurze podawczym sądu.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy wyraził następujący pogląd prawny:Rewizja nadzwyczajna jest słuszna.W dniu 2 maja 1960 r. Sąd Powiatowy w Gorzowie Wielkopolskim wydał wyrok skazujący Albina K. za przestępstwo z art. 215 § 2 k.k. na karę grzywny w wysokości 1.500 złotych z zamianą w razie nieściągalności na 30 dni aresztu.Drugiego oskarżonego Henryka K. Sąd tymże wyrokiem uniewinnił od zarzutu popełnienia przestępstwa z art. 286 § 1 k.k.W dniu 9 maja 1960 r. Prokurator Powiatowy w Gorzowie Wlkp. złożył w Sądzie wniosek o sporządzenie uzasadnienia wyroku. Wniosek powyższy przyjął Prezes Sądu Powiatowego osobiście, dając adnotację, że dokonał tej czynności o godz. 17.Prezes skierował pismo następnego dnia do Biura Podawczego, gdzie zostało wciągnięte do dziennika i opatrzone prezentatą "10 maja 1960 r."Na posiedzeniu niejawnym w dniu 14 maja 1960 r. Sąd Powiatowy w Gorzowie Wlkp. odmówił przyjęcia wniosku prokuratora o sporządzenie uzasadnienia wyroku, wychodząc z założenia, że wniosek wpłynął 10 maja 1960 r., a więc po terminie, i uznając, że Prezes Sądu był osobą niewłaściwą do przyjęcia pisma o godzinie 17.Na powyższe postanowienie prokurator złożył zażalenie, którego Sąd Wojewódzki na posiedzeniu w dniu 30 czerwca 1960 r. nie uwzględnił, zajmując stanowisko, że "dla ustalenia upływu terminu zawitego decydująca jest adnotacja biura podawczego o dacie złożenia w nim pisma" oraz że przyjęcie przez Prezesa Sądu Powiatowego w Gorzowie Wlkp. pisma po godzinach urzędowych biura podawczego jest prawnie bezskuteczne i nie może anulować umieszczonej przez biuro podawcze daty złożenia pisma.Stanowisko Sądu Powiatowego i Ośrodka Zamiejscowego Sądu Wojewódzkiego w Gorzowie Wlkp. wydaje się błędne.Zgodnie z § 2 tymczasowego regulaminu dla sądów wojewódzkich i powiatowych w sprawach administracji i nadzoru (zarządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 27 grudnia 1950 r.) prezesi sądów są organami Ministra Sprawiedliwości i reprezentują sądy. Prezesi sądów wyznaczają osoby do odbierania pism kierowanych do sądów i sprawują nadzór nad pracą urzędników, a więc również pracowników upoważnionych do odbioru pism. W tych okolicznościach twierdzenie Sądu Powiatowego w Gorzowie Wlkp., że Prezes Sądu Powiatowego nie był uprawniony do odbioru wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku, wynika z błędnego poglądu na zakres uprawnień prezesa sądu. Pogląd ten zresztą został odrzucony przez Ośrodek Zamiejscowy Sądu Wojewódzkiego w Gorzowie Wlkp.Zastrzeżenie budzi pogląd zawarty w postanowieniu Sądu Wojewódzkiego, jakoby przyjęcie przez prezesa sądu pism po godzinach urzędowania biura podawczego było prawnie bezskuteczne. Z przepisów art. 204 i 337 k.p.k. wynika, że prawo złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku przysługuje przez okres 7 dni, licząc od następnego dnia po ogłoszeniu wyroku. Oznacza to, że koniec tego terminu upływa siódmego dnia o północy i nie jest zależny od godzin urzędowania sądu. Ponieważ sądy nie urzędują pełną dobę bez przerwy, przewidziano w przepisie art. 206 k.p.k. możność zachowania terminu przez złożenie pisma w polskim urzędzie pocztowym lub telegraficznym. Przepis ten ma więc na celu zabezpieczenie złożenia pisma w terminie zawitym nawet po godzinach urzędowania sądów i w żadnym wypadku nie może on być interpretowany jako przepis powodujący bezskuteczność złożenia pisma w sądzie po godzinie 15. Tego rodzaju interpretacja art. 206 k.p.k., w myśl której prezes sądu byłby zmuszony oświadczyć w sądzie stronie, że wobec tego, iż minęła godzina 15, musi ona nadać na pocztę pismo przeznaczone dla sądu, byłaby przejawem biurokratyzmu, do zwalczania którego jest on zobowiązany w myśl § 3 lit. i) tymczasowego regulaminu w sprawach administracji i nadzoru.Skoro błędny jest pogląd, jakoby przyjęcie pisma przez prezesa sądu po godzinie 15 było prawnie bezskuteczne, to nie może utrzymać się twierdzenie Sądu Wojewódzkiego, że dla ustalenia, czy pismo wpłynęło do sądu w terminie zawitym, "decydująca jest adnotacja biura podawczego o dacie złożenia w nim pisma". Przypisywanie takiego znaczenia adnotacji biura podawczego - mimo ustalenia, że pismo złożono w sądzie przed upływem terminu zawitego - byłoby przejawem formalizmu nie dającego się pogodzić z podstawowymi zasadami polskiego procesu karnego. Adnotacja biura podawczego ma służyć ustaleniu daty złożenia pisma w sądzie, ale nie jest ona wyłączną podstawą do dokonania takiego ustalenia. Przeciwstawianie zaś uprawnień biura podawczego, które jest jedną z komórek organizacyjnych sądu, uprawnieniom tegoż sądu nie ma żadnego uzasadnienia ani w obowiązujących przepisach, ani też w istocie struktury organizacyjnej sądów.W wyniku opisanych uchybień prokurator niesłusznie pozbawiony został prawa do zaskarżenia wyroku Sądu Powiatowego w Gorzowie Wlkp. z dnia 2 marca 1960 r.Z powyższych względów należało orzec jak w sentencji wyroku.