V KR 84/77

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia M. Szczepański (sprawozdawca). Sędziowie: J. Cieślak, M. Regent-Lechowicz.Prokurator Prokuratury Generalnej: G. Fronczak.SentencjaSąd Najwyższy po rozpoznaniu sprawy Mieczysława R., oskarżonego z art. 148 § 1 k.k., z powodu rewizji wniesionych przez prokuratora i oskarżonego od wyroku Sądu Wojewódzkiego w Krakowie z dnia 3 grudnia 1976 r.uchylił zaskarżony wyrok i sprawę przekazał temuż Sądowi do ponownego rozpoznania.Uzasadnienie faktyczneSąd Wojewódzki w Krakowie wyrokiem z dnia 3 grudnia 1976 r. uznał oskarżonego Mieczysława R. za winnego tego, że w dniu 26 lipca 1972 r. w Z., w zamiarze pozbawienia życia Stanisława P., ugodził go pięciokrotnie nożem w klatkę piersiową, powodując uszkodzenie opłucnej i płuc oraz tętnicy głównej z następowym krwotokiem do jam opłucnych, a w następstwie tych obrażeń jego rychłą śmierć, przez co dopuścił się zbrodni określonej w art. 148 § 1 k.k., za co na podstawie powołanego przepisu skazał go na 15 lat pozbawienia wolności.Rewizje od tego wyroku wnieśli prokurator i obrońca oskarżonego (...).Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:Co do rewizji oskarżonego Mieczysława R. za zasadne uznać należało następujące zarzuty: 1) obrazy art. 313 § 2 k.p.k., 2) obrazy art. 155 k.p.k., 3) obrazy art. 357 i 372 § 1 pkt 1 k.p.k.Ad 1. W wyroku z dnia 2 lutego 1976 r. (OSNKW 1976, z. 9, poz. 115) Sąd Najwyższy dokonał wykładni art. 313 § 2 k.p.k., stwierdzając między innymi, co następuje: "Art. 313 § 2 k.p.k. stanowi, że przewodniczący powinien dążyć do tego, aby rozstrzygnięcie sprawy nastąpiło na pierwszej rozprawie. Zasada ta odnosi się również do osoby wyznaczającej termin rozpoznania sprawy, a więc osoba ta ma obowiązek wyznaczenia rozprawy w ten sposób, by poszczególne posiedzenia stanowiące składową część rozprawy - jeżeli ze względu na liczbę oskarżonych oraz obfitość materiału dowodowego nie jest możliwe rozpoznanie sprawy w jednym dniu - następowały bezpośrednio po sobie, a ewentualne przerwy w rozprawie przewidywane w chwili wyznaczenia rozprawy były krótkotrwałe i dotyczyły jedynie wypoczynku. Nie jest zatem dopuszczalne wyznaczenie rozprawy i rozpoznanie sprawy w ten sposób, by planować ją z góry na okres przeszło roku, przewidując przerwy kilkunastodniowe między przesłuchaniami poszczególnych oskarżonych".W sprawie niniejszej postępowanie przed sądem pierwszej instancji trwało od dnia 2 grudnia 1975 r. do dnia 3 grudnia 1976 r., a liczba posiedzeń wyniosła dwadzieścia, przy czym przerwy pomiędzy poszczególnymi posiedzeniami kilkakrotnie przekraczały 21 dni, w związku z czym zachodziła potrzeba stosowania art. 350 § 2 k.p.k.Nie trzeba szerzej dowodzić, że prowadzenie rozprawy w wyżej opisany sposób nie mogło nie spowodować naruszenia zasady bezpośredniości w tym sensie, że wyrok w tej sprawie nie zapadł pod świeżym wrażeniem dowodów przeprowadzonych na rozprawie, bezsporne bowiem jest, że wrażenie to uległo zatarciu w miarę upływu czasu. Twierdzenie to należy powiązać z faktem, że główne dowody, na których oparł ustalenia sąd piewszej instancji, przeprowadzone zostały w znacznym odstępie czasowym od daty wydania wyroku (chodzi tu między innymi o dowody z zeznań świadków: Jana B., Zofii S. i Piotra P.).Dalej - wspomniane wyżej uchybienia należy także powiązać z tymi refleksjami, do których skłania lektura obszernego zresztą uzasadnienia zaskarżonego wyroku, a mianowicie że sąd pierwszej instancji całkowicie pominął zeznania niektórych świadków albo stosował wątpliwą metodę oceny dowodów. Tak więc omawianą obrazę art. 313 § 2 k.p.k. należy traktować jako mogącą mieć wpływ na treść wyroku (art. 387 pkt 2 k.p.k.).Ad 2. Zgodnie z treścią art. 155 § 1 pkt 2 k.p.k. wniosek dowodowy podlega oddaleniu między innymi wtedy, gdy okoliczność, która powinna być udowodniona, nie ma znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy. Oddalając taki wniosek dowodowy, sąd orzekający nie może ograniczyć się do stwierdzenia, że dana okoliczność nie ma znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy, gdyż takie uzasadnienie odmowy przeprowadzenia dowodu jest wyłącznie powtórzeniem słów ustawy, nie odpowiada prawidłowo rozumianemu nakazowi uzasadnienia postanowienia (art. 91 § 1 i 4 k.p.k.), a wreszcie - uniemożliwia sądowi odwoławczemu dokonanie kontroli prawidłowości rozstrzygnięcia sądu pierwszej instancji, który i w tym zakresie ograniczony jest zasadą swobodnej oceny dowodów. Niedopuszczenie dowodu powinno następować tylko w wypadkach zupełnie niewątpliwych, gdy jest oczywiste, że okoliczność, która ma być udowoniona, nie ma i nie może mieć żadnego wpływu na treść rozstrzygnięcia. Z tego także względu uzasadnienie postanowienia w tej kwestii musi być szczególnie precyzyjne.W sprawie niniejszej omawiana obraza art. 155 § 1 pkt 1 k.p.k. wiąże się z rozstrzygnięciem sądu pierwszej instancji co do dowodów, o których mowa między innymi w postanowieniach sądu pierwszej instancji.Przypomnieć trzeba także, że we wniosku dowodowym z dnia 15 kwietnia 1976 r. chodziło o dowody z zeznań świadków Stefana L. - funkcjonariusza MO, który wspólnie z Wiktorem H. był na drodze do B. w godzinach 20.20-20.35 i którego zeznania mogłyby mieć znaczenie dla oceny wiarygodności zeznań świadka Jana B., z zeznań świadka Janiny D., która była obecna w towarzystwie Wiktora H. i Stefana L., z zeznań świadka Henryka P., którego zeznania mogłyby mieć istotne znaczenie dla oceny zeznań świadka Zofii S. co do rozpoznania oskarżonego Mieczysława R. w toku okazania go, które to rozpoznanie oskarżony kwestionuje.Wątpliwości budzi także zasadność argumentacji decyzji sądu pierwszej instancji co do przeprowadzenia dowodów z badań koca, swetra i szmaty, o których mowa we wniosku dowodowym.Gdyby bowiem okazało się, że na tych przedmiotach nie znaleziono mikrośladów pochodzących od oskarżonego, to przecież mogłoby to mieć duże znaczenie dla obrony oskarżonego w tym sensie, że wątpliwa stałaby się teza o jego kontakcie z tymi przedmiotami.Wątpliwości bowiem budzi stanowisko, że: "wyniki takiego badania należałoby uznać za nieprzydatne w sprawie, a zwłaszcza dla obrony oskarżonego" (...).