V KRN 34/74

Skład orzekającyPrzewodniczący: Sędzia SN M. Budzianowski (spr.).Sędziowie SN: M. Szczepański, K. Wagner.Protokolant: E. Nowakowska.Prokurator Prokuratury Generalnej: J. Zięba.SentencjaSąd Najwyższy w Warszawie - Izba Karna po rozpoznaniu sprawy Władysława B. skazanego z art. 145 § 1 i 2 k.k. z powodu rewizji nadzwyczajnej, założonej przez Prokuratora Generalnego PRL, Ds RN 36/74/32, od wyroku Sądu Wojewódzkiego w Rzeszowie z dnia 14 listopada 1973 r., sygn. akt V Kr (...) oraz wyroku Sądu Powiatowego w Rzeszowie z dnia 24 września 1973 r.:1)zmienia wymienione wyżej wyroki w orzeczeniu o karze w ten sposób, że za przypisany czyn skazuje Władysława B. na 2 (dwa) lata pozbawienia wolności;2)na podstawie art. 73 § 1 k.k. wykonanie tej kary zawiesza na okres lat 3, a na zasadzie art. 75 § 1 k.k. wymierza oskarżonemu 15.000 (piętnaście tysięcy) zł grzywny, którą na wypadek nieuiszczenia jej w terminie zamienia na 150 dni zastępczej kary pozbawienia wolności;3)na podstawie art. 43 § 1 k.k. orzeka zakaz prowadzenia przez oskarżonego pojazdów mechanicznych na okres lat 2;4)zasądza od oskarżonego koszty postępowania karnego oraz 12.000 zł opłaty sądowej za wszystkie instancje.Uzasadnienie faktyczneWładysław B. skazany został wyrokiem Sądu Powiatowego w Rzeszowie z dnia 24 września 1973 r. z mocy art. 145 § 2 przy zastosowaniu art. 57 § 2 k.k. oraz art. 34 § 2 i art. 43 § 1 k.k. na karę 1 roku i 6 miesięcy ograniczenia wolności z 10% potrąceniem wynagrodzenia za pracę oraz na karę dodatkową zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych na okres lat 2 - za to, że dnia 18 września 1970 r. w R., prowadząc z nadmierną szybkością samochód osobowy Skoda i nie panując z tego powodu nad tym pojazdem zjechał na lewą stronę jezdni, a następnie zderzył się z nadjeżdżającym na motocyklu WSK Józefem W., powodując nieumyślnie jego śmierć.Sąd Wojewódzki w Rzeszowie po rozpoznaniu sprawy na skutek rewizji prokuratora i oskarżonego, orzeczeniem z dnia 14 listopada 1973 r., sygn. V Kr (...), zmienił wyrok Sądu Powiatowego w części dotyczącej kary przez podwyższenie do 15% wysokości potrącenia z wynagrodzenia za pracę wykonywaną przez oskarżonego.Od wyroku Sądu Rewizyjnego wniósł rewizję nadzwyczajną na niekorzyść oskarżonego Władysława B. Prokurator Generalny PRL, zarzucając w niej "rażącą niewspółmierność wymierzonej osk. B. kary ograniczenia wolności za przypisane mu przestępstwo z art. 145 § 2 k.k., wynikającą z nadzwyczajnego jej złagodzenia na podstawie art. 57 § 2 k.k., pomimo że uwzględnione przez Sąd przy wymiarze kary okoliczności dotyczące osoby i czynu oskarżonego - przemawiały przeciwko takiemu złagodzeniu". W konkluzji rewizja domagała się zmiany zaskarżonego wyroku "przez wymierzenie oskarżonemu B. na podstawie art. 145 § 2 k.k. kary 2 lat pozbawienia wolności.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:Orzeczenie w przedmiocie nadzwyczajnego złagodzenia kary jest orzeczeniem o karze, dlatego też wszystko, co w ramach art. 50 k.k. decyduje o jej wymiarze ma także znaczenie i w kwestii nadzwyczajnego złagodzenia kary. Nie jest więc obojętne w sprawie, jaką opinią cieszy się oskarżony, jaka jest jego postawa moralna, jakie są jego właściwości. Nadzwyczajne złagodzenie kary jest jednakże w procesie orzekania czymś - jak sama nazwa wskazuje - wyjątkowym. Wyjątkowymi zatem okolicznościami musi się wykazać sprawca, by mógł z takiego złagodzenia kary skorzystać. Do takich zalicza przepis art. 57 § 2 k.k. w szczególności postawę sprawcy, wyrażającą się zwłaszcza w staraniach o naprawienie szkody lub zapobieżenie jej powstaniu, albo w przyczynieniu się do ujawnienia przestępstwa, w podrzędnej roli i niewielkiej korzyści przy współsprawstwie.Muszą to być zatem okoliczności odbiegające od typowych, szczególnie korzystne dla oskarżonego i to tak dalece, że nawet kara orzeczona w granicach minimum ustawowego zagrożenia byłaby w odczuciu społecznym karą nadmiernie surową. Za wyjątkowe, szczególnie uzasadnione uznać trzeba także wypadki takiego nagromadzenia się okoliczności przemawiających na korzyść oskarżonego (przy równoczesnym braku okoliczności obciążających), że przy należytym ich uwzględnieniu orzeczenie kary sprawiedliwej w granicach ustawowego zagrożenia jest niemożliwe.Taka sytuacja w sprawie Władysława B. nie zachodzi. Sam fakt posiadania nieposzlakowanej opinii i odpowiedniej postawy moralnej nie wskazuje jeszcze na wyjątkowość, nie uzasadnia jeszcze zastosowania nadzwyczajnego złagodzenia kary. A innych okoliczności, szczególnie dla osk. B. korzystnych nie można się w sprawie dopatrzyć. Nieporozumieniem jest powoływanie się przez sądy obu instancji na fakt popełnienia przestępstwa z winy nieumyślnej, okoliczności należącej przecież do ustawowych znamion przypisanego czynu. Na wyjątkowość sytuacji nie wskazują okoliczności spowodowanego przez oskarżonego wypadku drogowego, a ustalone ponad wszelką wątpliwość przyczyny tegoż, leżące wyłącznie po stronie osk. B. i przez niego wyłącznie zawinione, nie pozwalają na pozytywną ocenę jego postawy w toku procesu. Oczywiście właściwości osobiste oskarżonego B., jego nienaganna przeszłość, wysokie walory moralne i nieposzlakowana opinia, to okoliczności, które musiały zaważyć na wymiarze kary, jednakże nie w takim zakresie jak to się stało w sprawie. Można i należało je uwzględnić, orzekając karę w granicach ustawowego zagrożenia.Dlatego też Sąd Najwyższy, wymierzając oskarżonemu karę zgodnie z wnioskiem rewizji nadzwyczajnej, okoliczności te uwzględnił, zawieszając warunkowo wykonanie kary pozbawienia wolności. Oskarżony daje gwarancję, iż w przyszłości nie wejdzie w kolizję z prawem. Orzeczenie zaś stosownej kary grzywny oraz zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych spełni zadania kary w zakresie społecznego jej oddziaływania i bez wykonywania kary pozbawienia wolności.