V KRN 540/71

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia K. Wagner (sprawozdawca). Sędziowie: T. Krokosz, J. Polony.Prokurator Prokuratury Generalnej: S. Markowski.SentencjaSąd Najwyższy po rozpoznaniu w dniu 4 stycznia 1972 r. sprawy Kazimierza N., oskarżonego z art. 145 § 2 k.k., z powodu rewizji nadzwyczajnej złożonej przez Prokuratora Generalnego PRL na niekorzyść oskarżonego od wyroku Sądu Wojewódzkiego w Rzeszowie jako rewizyjnego z dnia 20 maja 1971 r., zmieniającego wyrok Sądu Powiatowego w Rzeszowie z dnia 8 grudnia 1970 r.,zmienił zaskarżony wyrok Sądu rewizyjnego w części dotyczącej orzeczenia o karze w ten sposób, że za przypisany czyn skazał oskarżonego Kazimierza N. z mocy art. 145 § 2, 73 § 1, 75 § 1 k.k. na karę 1 roku pozbawienia wolności z warunkowym zawieszeniem wykonania tej kary na okres 4 lat i z orzeczeniem 5.000 zł grzywny. Na wypadek nieuiszczenia grzywny w terminie określił zastępczą karę pozbawienia wolności w stosunku: 1 dzień tej kary za 100 zł grzywny (...).Uzasadnienie faktyczneSąd Powiatowy w Rzeszowie wyrokiem z dnia 8 grudnia 1970 r. uznał oskarżonego Kazimierza N. za winnego tego, że dnia 2 lipca 1970 r. w K., prowadząc motocykl "MZ" i nie zachowując należytej ostrożności, podczas wymijania idącego poboczem Alfreda W. potrącił go prowadzonym pojazdem, powodując u niego nieumyślnie obrażenia ciała, i za to skazał go na podstawie art. 145 § 1 k.k. przy zastosowaniu art. 54 § 1 k.k. na karę 8 miesięcy ograniczenia wolności, a na mocy art. 34 § 2 k.k. orzekł potrącenie oskarżonemu z wynagrodzenia za pracę 15% w stosunku miesięcznym.Od wyroku tego wniósł rewizję pełnomocnik oskarżyciela posiłkowego Alfreda W.Sąd Wojewódzki w Rzeszowie wyrokiem z dnia 20 maja 1971 r. zmienił wyrok Sądu I instancji w ten sposób, że uznał oskarżonego Kazimierza N. za winnego tego, iż dnia 2 lipca 1970 r. w K., prowadząc motocykl marki "MZ" i nie zachowując należytej ostrożności, podczas wymijania idącego poboczem Alfreda W. potracił go prowadzonym pojazdem, powodując u niego nieumyślnie otwarte złamanie kości prawego podudzia, co spowodowało u pokrzywdzonego długotrwałą chorobę ciężką, tj. przestępstwa określonego w art. 145 § 2 k.k., w pozostałej zaś części utrzymał w mocy wyrok Sądu I instancji przyjmując, że orzeczone tym wyrokiem potrącenie wynagrodzenia za pracę następuje na rzecz Skarbu Państwa.Rewizja nadzwyczajna Prokuratora Generalnego Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej, założona - z zachowaniem terminu z art. 463 § 2 k.p.k. - od powyższego wyroku Sądu Wojewódzkiego w Rzeszowie z dnia 20 maja 1971 r. w części dotyczącej orzeczenia o karze na niekorzyść oskarżonego Kazimierza N., zarzuca obrazę przepisów prawa materialnego, polegającą na utrzymaniu w mocy - w części dotyczącej orzeczenia o karze - wyroku Sądu I instancji, skazującego oskarżonego na karę 8 miesięcy ograniczenia wolności na mocy art. 145 § 1 w związku z art. 54 § 1 k.k. pomimo uznania oskarżonego za winnego przestępstwa z art. 145 § 2 k.k., przewidującego jako najniższą karę 6 miesięcy pozbawienia wolności.Rewizja domaga się w konkluzji zmiany tego wyroku w części dotyczącej orzeczenia o karze przez wymierzenie oskarżonemu Kazimierzowi N. za przypisane mu przestępstwo z art. 145 § 2 k.k. stosownej kary pozbawienia wolności.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:Zaskarżony wyrok Sądu rewizyjnego został wydany w części dotyczącej orzeczenia o karze z obrazą powołanych przepisów prawa materialnego i z tego względu powinien być zmieniony w zaskarżonej części.Sąd Wojewódzki utrzymał w mocy w części dotyczącej orzeczenia o karze wyrok Sądu I instancji skazujący oskarżonego na karę 8 miesięcy ograniczenia wolności. Podstawą wymiaru kary ograniczenia wolności przez Sąd pierwszej instancji był art. 145 § 1 k.k. w związku z art. 54 § 1 k.k. Sąd Wojewódzki na podstawie uzupełnionego przez siebie postępowania dowodowego doszedł do słusznego przekonania, że pokrzywdzony doznał w wypadku drogowym ciężkiego uszkodzenia ciała. W konsekwencji, przypisane zostało oskarżonemu w drugiej instancji przestępstwo z art. 145 § 2 k.k., zagrożone karą pozbawienia wolności od 6 miesięcy do 8 lat. Wyłączało to możność stosowania art. 54 k.k., gdyż dolna granica zagrożenia przekraczała 3 miesiące pozbawienia wolności. Jak wskazuje uzasadnienie wyroku, Sąd rewizyjny stanął na stanowisku, że ustawowe granice rewizji oskarżyciela posiłkowego, ograniczone do części orzeczenia dotyczącej winy, nie pozwalają - przy braku rewizji prokuratora - na zaostrzenie oskarżonemu kary stosownie do sankcji art. 145 § 2 k.k. Powoduje to konieczną nieprawidłowość orzeczenia, mogącą być usuniętą tylko w drodze rewizji nadzwyczajnej założonej na niekorzyść oskarżonego.Powyższy pogląd prawny uznał Sąd Najwyższy za błędny. Artykuł 395 k.p.k. oznacza tylko tyle, że przedmiotem rewizji oskarżyciela posiłkowego może być wyłącznie problem winy. Jednakże z kwestią winy wiąże się nierozerwalnie zagadnienie kary i dlatego trafna rewizja oskarżyciela posiłkowego, w wyniku której Sąd drugiej instancji przypisuje oskarżonemu cięższe przestępstwo, otwiera przed Sądem rewizyjnym w pełnych granicach problem kary. Zajęte w sprawie niniejszej przez Sąd Wojewódzki stanowisko prowadziłoby do wniosku, że przy słusznej rewizji założonej tylko przez oskarżyciela posiłkowego od uniewinniającego wyroku Sądu Powiatowego - Sąd Wojewódzki jako rewizyjny nie mógłby przy skazaniu w ogóle wymierzyć kary, co jest, oczywiście, nie do przyjęcia. Całe omawiane zagadnienie rozstrzyga zresztą jednoznacznie art. 397 § 1 k.p.k. stanowiący zasadę, że rewizję co do winy uważa się za zwróconą przeciwko całości wyroku.Należało w tej sytuacji podzielić wywody rewizji nadzwyczajnej i wymierzyć oskarżonemu Kazimierzowi N. karę odpowiadającą sankcjom art. 145 § 2 k.k. Ze względu na daleko idącą nieostrożność oskarżonego i jego zachowanie się po wypadku, które trafnie zostało ocenione jako naganne przez Sąd Powiatowy i podniesione na niekorzyść oskarżonego - uznał Sąd Najwyższy, że represja 1 roku pozbawienia wolności jest współmierna do przypisanego czynu. Nienaganna przeszłość i dobra opinia oskarżonego uzasadniają przyjęcie dobrej prognozy, zwłaszcza że oskarżony w lipcu 1970 r. założył rodzinę, wstępując w związek małżeński. Sąd Najwyższy zastosował więc przepis art. 73 § 1 k.k., zawieszając warunkowo wykonanie kary pozbawienia wolności na okres 4 lat i wymierzając z art. 75 § 1 k.k. grzywnę. Wysokość tej grzywny określa powaga przypisanego przestępstwa.Z tych przyczyn Sąd Najwyższy orzekł jak w wyroku.