V KRN 582/72

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia Z. Nyczaj. Sędziowie: dr J. Bratoszewski (sprawozdawca), dr T. Majewski.Prokurator Prokuratury Generalnej: M. Tuszyńska.SentencjaSąd Najwyższy po rozpoznaniu w dniu 6 lutego 1973 r. sprawy Jana D., oskarżonego z art. 145 § 3 k.k., z powodu rewizji nadzwyczajnej wniesionej przez Ministra Sprawiedliwości na niekorzyść oskarżonego od wyroku Sądu Wojewódzkiego dla m. st. Warszawy z dnia 6 lipca 1972 r., zmieniającego częściowo wyrok Sądu Powiatowego dla m. st. Warszawy z dnia 8 marca 1972 r.,zmienił zaskarżony wyrok w części dotyczącej kary w ten sposób, że na podstawie art. 75 § 1 k.k. obok kary pozbawienia wolności z warunkowym zawieszeniem jej wykonania wymierzył oskarżonemu ponadto karę 10.000 zł grzywny z zamianą w razie nieuiszczenia w terminie na 100 dni pozbawienia wolności; zaliczył na poczet orzeczonej kary grzywny tymczasowego aresztowania od dnia 1 stycznia do dnia 13 kwietnia 1972 r., uznając tym samym karę grzywny za wykonaną (...).Uzasadnienie faktyczneSąd Powiatowy dla m. st. Warszawy wyrokiem z dnia 8 marca 1972 r. uznał Jana D. za winnego tego, że w dniu 8 grudnia 1971 r. w W., prowadząc w stanie nietrzeźwości samochód osobowy marki "Syrena", naruszył zasady bezpieczeństwa w ruchu lądowym w ten sposób, iż wymusił pierwszeństwo przejazdu przed tramwajem linii "13", przez co nieumyślnie doprowadził do zderzenia obydwu pojazdów i w konsekwencji spowodował obrażenia ciała u jadących z nim pasażerów, a mianowicie u Alicji K. wstrząśnięcie mózgu, ranę cięto-tłuczoną głowy, złamanie kości łonowej po stronie prawej, u Marka P. zaś uraz głowy i ranę tłuczoną grzbietu nosa, i za to na podstawie art. 145 § 3 k.k. w związku z art. 43 § 2 k.k. skazał oskarżonego na 1 rok i 6 miesięcy pozbawienia wolności oraz orzekł wobec niego zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych na okres 3 lat.Sąd Wojewódzki dla m. st. Warszawy wyrokiem z dnia 6 lipca 1972 r. zmienił wyrok Sądu Powiatowego w części orzeczenia o karze pozbawienia wolności w ten sposób, że na podstawie art. 73 § 1 i art. 74 § 1 k.k. wykonanie jej warunkowo zawiesił na okres 4 lat, a ponadto na podstawie art. 76 § 2 k.k. oddał oskarżonego na czas trwania próby pod dozór rady zakładowej.Od tego ostatniego wyroku złożył na niekorzyść oskarżonego rewizję nadzwyczajną Minister Sprawiedliwości i zarzucając rażącą niewspółmierność orzeczonej wobec oskarżonego kary wniósł o zmianę zaskarżonego wyroku przez wymierzenie oskarżonemu dodatkowo na podstawie art. 75 § 1 k.k. stosowanej kary grzywny, a ponadto zobowiązanie go w myśl art. 75 § 2 pkt 6 k.k. do powstrzymania się od nadużywania alkoholu.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:Rewizja nadzwyczajna jest zasadna.O ile bowiem słusznie Sąd Wojewódzki uznał, że ze względu na istniejące w sprawie okoliczności łagodzące, a przede wszystkim ze względu na aktualny stan zdrowia oskarżonego bezwzględne wykonanie kary pozbawienia wolności byłoby w stosunku do niego rażąco niewspółmierną dolegliwością, zwłaszcza że sylwetka moralna tego oskarżonego pozwala przyjąć, iż zasługuje on na zastosowanie dobrodziejstwa warunkowego zawieszenia wykonania tej kary (czego rewizja nadzwyczajna zresztą nie kwestionuje), o tyle niesłusznie ograniczył środki oddziaływania wychowawczego jedynie do oddania oskarżonego pod dozór rady zakładowej.Oskarżony bowiem wykazał znaczne napięcie złej woli, skoro mimo zaledwie trzymiesięcznego okresu posiadania prawa jazdy i mimo czekającej do jazdy z trzema pasażerami po ruchliwych ulicach miejscowości W. nie powstrzymał się od konsumpcji 50 g koniaku, co w połączeniu z zażyciem lekarstwa na spirytusie sprawiło, że w czasie jazdy znajdował się w stanie nietrzeźwości mając ponad 1‰ alkoholu we krwi, na skutek czego nie panował należycie nad prowadzonym przez siebie pojazdem i doprowadził nie tylko do zderzenia z prawidłowo jadącym tramwajem linii "13", ale do spowodowania obrażeń ciała u jadących z nim pasażerów Alicji K. i Marka P.Skoro zaś wypadki drogowe należą do nagminnych, a popełniane w stanie nietrzeźwości wywołują zrozumiałe oburzenie opinii społecznej, przeto i wzgląd na prewencję ogólną przemawiał za wymierzeniem oskarżonemu takiej kary, która byłaby odpowiednio dolegliwa.Zważywszy zaś, że oskarżony jest osobą samotną i stosunkowo dobrze zarabia (będąc do niedawna właścicielem samochodu osobowego, który ostatnio sprzedał), Sąd Najwyższy uznał, iż w tej sytuacji celowe i wręcz konieczne jest obostrzenie kary pozbawienia wolności - orzeczonej z warunkowym zawieszeniem jej wykonania - przez wymierzenie na podstawie art. 75 § 1 k.k. ponadto kary grzywny. Za współmierną do stopnia zawinienia i społecznego niebezpieczeństwa przypisanego oskarżonemu czynu uznał Sąd Najwyższy karę 10.000 zł grzywny, a wobec tego, że oskarżony przebywał w niniejszej sprawie w areszcie tymczasowym, przeto na podstawie art. 83 § 3 k.k. na poczet kary grzywny należało zaliczyć okres jego tymczasowego aresztowania, na skutek czego kara grzywny została uznana za wykonaną.Jakkolwiek w aktualnym stanie sprawy oskarżony nie będzie musiał efektywnie odcierpieć żadnej dodatkowej dolegliwości, to jednak orzeczenie kary grzywny było konieczne, gdyż wskazuje na potrzebę jej orzekania w takich jak niniejsza sprawa sytuacjach, a ponadto może mieć istotne znaczenie w wypadku ewentualnego zarządzenia wykonania zawieszonej kary, gdyż wtedy okres tymczasowego aresztowania nie będzie mógł być zaliczony na poczet kary pozbawienia wolności.Z tych powodów Sąd Najwyższy uznał, że rewizja nadzwyczajna jest zasadna, gdyż kara wymierzona przez Sąd Wojewódzki istotnie przedstawiała się jako rażąco niewspółmierna.Nie uwzględnił natomiast Sąd Najwyższy drugiego z wniosków zawartych w rewizji nadzwyczajnej, tj. wniosku o zobowiązanie oskarżonego w myśl art. 75 § 2 pkt 6 k.k. do powstrzymania się od nadużywania alkoholu.Nałożenie bowiem obowiązków wymienionych w art. 75 § 2 k.k. powinno pozostawiać w związku z takim zachowaniem lub stanem spowodowanym przez sprawcę (np. wyrządzenie szkody), które należą do istoty czynu mu przypisanego albo stanowią wywołane tym czynem skutki, a w każdym razie powinno mieć na względzie potrzebę profilaktycznego oddziaływania tego środka wychowawczego na sprawcę (art. 2 § 1 kpt 3 k.p.k.).W niniejszej sprawie sytuacja taka nie zachodzi.Przestępstwo przypisane oskarżonemu, choć związane z użyciem alkoholu, nie jest jednak związane z jego nadużyciem (oskarżony wypił 50 g koniaku). Zważywszy, że z uzyskanej przez wywiad środowiskowy opinii o oskarżonym również nie wynika, by wykazywał on jakiekolwiek skłonności do nadużywania alkoholu, brak podstaw do nakładania na tego oskarżonego obowiązku wymienionego w pkt 6 art. 75 § 2 k.k., i dlatego Sąd Najwyższy orzekł jak na wstępie.