VI KRN 226/78

SentencjaSąd Najwyższy po rozpoznaniu sprawy Józefa N., oskarżonego z art. 75 § 2 i 83 § 2 u.k.s. z powodu rewizji nadzwyczajnej wniesionej przez Prokuratora Generalnego PRL na niekorzyść oskarżonego od wyroku Sądu Wojewódzkiego w Gdańsku z dnia 18 stycznia 1978 r. uchylił zaskarżony wyrok i sprawę przekazał do ponownego rozpoznania - łącznie z rewizjami stron - wniesionymi od wyroku Sąd Rejonowego w Gdyni z dnia 30 marca 1978 r. Sądowi Wojewódzkiemu w Gdańsku.Uzasadnienie faktyczneUrząd Celny w Gdyni oskarżył Józefa N. o to, że dnia 12 lipca 1977 r. w G., przywiózł z zagranicy 6 złotych monet "Krügerrand", 3 złote monety "50 pesos" i 3 płytki ze złota o łącznej wadze 421,8 gramów i wartości 217.441 zł, których nie zgłosił do odprawy celnej i na przewóz których nie uzyskał wymaganego zezwolenia urzędu celnego, a ich ilość i rodzaj wskazywały na przeznaczenie do obrotu handlowego, tj. o czyny określone w art. 75 § 2 i art. 83 § 2 u.k.s.Sąd Rejonowy w Gdyni wyrokiem z dnia 1 grudnia 1977 r. uznał Józefa N. za winnego popełnienia:1)wykroczenia skarbowego z art. 57 w związku z art. 41 u.k.s. polegającego na tym, że dnia 12 lipca 1977 r. w G., przekraczając granicę PRL, nie zgłosił władzom celnym posiadanych 6 złotych monet "Krügerrand" i 3 złotych monet "50 pesos";2)występku skarbowego z art. 74 § 2 u.k.s., polegającego na tym, że w tym samym czasie i okolicznościach, uchylił się od powinności celnej przez niezgłoszenie do odprawy celnej 3 płytek ze złota o łącznej wadze 93,3 grama wartości 51.315 zł i co do obu tych czynów umorzył postępowanie na podstawie art. 2 ust. 1 pkt 1 dekretu z dnia 19 lipca 1977 r. o amnestii (Dz. U. z 1977 r. Nr 24, poz. 102), przy czym na postawie art. 2 ust. 3 pkt 1 tego dekretu i art. 16 § 1 u.k.s. orzekł przepadek na rzecz Skarbu Państwa 3 płytek ze złota o łącznej wadze 93,3 gramy oraz orzekł zwrot oskarżonemu 6 złotych monet "Krügerrand" i 3 złotych monet "50 pesos."Sąd Wojewódzki w Gdańsku wyrokiem z dnia 18 stycznia 1978 r. po rozpoznaniu rewizji Prokuratora Rejonowego w Gdyni i Urzędu Celnego w Gdyni: utrzymał w mocy wyrok sądu pierwszej instancji w części dotyczącej uznania oskarżonego Józefa N. za winnego czynu określonego w art. 57 u.k.s. i umorzenia w tej części postępowania na podstawie przepisów dekretu z dnia 19 lipca 1977 r. o amnestii oraz orzeczenia zwrotu oskarżonemu 6 złotych monet "Krügerrand" oraz 3 złotych monet "50 pesos", 2) uchylił tenże wyrok w pozostałej części, przekazując w tym zakresie sprawę do ponownego rozpoznania Sądowi Rejonowemu w Gdyni.Sąd Rejonowy w Gdyni, po ponownym rozpoznaniu sprawy, wyrokiem z dnia 30 marca 1978 r. uznał oskarżonego Józefa N. za winnego czynu z art. 74 § 1 u.k.s., polegającego na tym, że dnia 12 lipca 1977 r. w G., przywiózł z zagranicy 3 płytki ze złota o łącznej wadze 93,3 grama i wartości 51.315 zł z uchyleniem się od powinności celnej, przy czym wysokość cła narażonego na uszczuplenie wynosiła 466,50 zł i na podstawie art. 74 § 4 w związku z art. 41 u.k.s. skazał go na karę pieniężną w wysokości 5.000 zł z zamianą w razie nieuiszczenia w terminie - na karę pozbawienia wolności, przyjmując 1 dzień pozbawienia wolności na równoważny 50 zł kary pieniężnej, a ponadto na podstawie art. 82 § 1 u.k.s. orzekł przepadek na rzecz Skarbu Państwa wymienionych 3 płytek ze złota.Wyrok Sądu Wojewódzkiego w części utrzymującej w mocy wyrok Sądu Rejonowego, zaskarżył rewizję nadzwyczajną Prokurator Generalny PRL.Rewizja ta, podnosząc zarzut obrazy przepisów prawa materialnego z powodu przyjęcia, że czyn oskarżonego polegający na przywiezieniu z zagranicy bez zgłoszenia władzom celnym 6 złotych monet "Krügerrand" i 3 złotych monet "50 pesos" stanowi wykroczenie przewidziane w art. 57 u.k.s., mimo że monety te nie są środkiem płatniczym, lecz złotem w rozumieniu art. 2 pkt 2 ustawy dewizowej z 28 marca 1952 r., a niezgłoszenie ich do odprawy celnej stanowi przestępstwo określone w art. 75 u.k.s. i wnosi o uchylenie wyroku Sądu Wojewódzkiego w Gdańsku w zaskarżonej części i przekazanie sprawy w tym zakresie temu Sądowi Wojewódzkiemu do ponownego rozpoznania.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył co następuje:Niezasadny jest pogląd prawny wyrażony w obu zaskarżonych wyrokach, że złote monety "Krügerrand" i "Pesos" są bezwzględnymi wartościami dewizowymi, a nie towarem, a co za tym idzie, że są one jako środki płatnicze zwolnione od należności celnych i ograniczeń w myśl art. 19 pkt 2 prawa celnego. W myśl art. 2 pkt 2 ustawy dewizowej i 95 zarządzenia Ministra Finansów z dnia 23 czerwca 1973 r. (Monitor Podatkowy 1973/29 poz. 184), złote monety nawet obiegowe uznać należy jako towar - złoto. Wyjaśnił to już Sąd w uchwale Składu Siedmiu Sędziów Sądu Najwyższego - Izba Karna z dnia 22 lutego 1962 r. VI KO 68/61 (OSN 1962/IV poz. 54), stwierdzając, że monety złote bite po roku 1850 należy zaliczać do złota, a nie do środków płatniczych. Stanowisko to jest zgodne ze stanowiskiem w tym względzie Pierwszego Zastępcy Ministra Finansów zawartym w piśmie z dnia 4 kwietnia 1978 r. nr ZC2-B-032-61/78, skierowanym do Prezesa Głównego Urzędu Ceł, wskazującym, iż monety złote ("Krügerrandy") będące w rozumieniu ustawy dewizowej wartościami dewizowymi, są zarazem - w świetle art. 4 prawa celnego - towarem. Powyższe wyjaśnienie Ministra Finansów, zgodnie z art. 9 ust. 2 pkt 1 cytowanej ustawy dewizowej ma charakter wykładni autentycznej.Konsekwencją przyjętego przez sądy poglądu było niesłuszne potraktowanie całości zachowania się oskarżonego jako dwóch odrębnych czynów.Oskarżony przywiózł do kraju bez wymaganego zezwolenia i bez zgłoszenia do odprawy celnej łącznie 421,8 grama towarów ze złota w stanie nie stanowiącym wyrobów jubilerskich. Na taką ilość towarów ze złota powinien uzyskać pozwolenie przywozu w myśl § 7 pkt 2 rozporządzenia Ministra Handlu Zagranicznego i Gospodarki Morskiej z dnia 9 czerwca 1977 r. - zmieniające rozporządzenie w sprawie ceł i pozwoleń na towary przywożone i na towary wywożone w niehandlowym obrocie towarowym z zagranicą (Dz. U. z 1977 r. Nr 17, poz. 70) i zarządzenia nr 6 Prezesa Głównego Urzędu Ceł z dnia 5 sierpnia 1977 r. w sprawie wydawania pozwoleń na przywóz i wywóz towarów w niehandlowym obrocie towarowym z zagranicą (Dz. Urz. Głównego Urzędu Ceł z 1977 r. Nr 8 poz. 20), które określa, że przywóz złota w postaci nie stanowiącej wyrobów jubilerskich w ilości ponad 0,100 kg z jednej podróży wymaga pozwolenia przywozu.W tych warunkach istnieje podstawa do uchylenia wyroku Sądu Wojewódzkiego w Gdańsku z dnia 18 stycznia 1978 r. i przekazania sprawy temuż Sądowi do ponownego rozpoznania w toczącym się obecnie postępowaniu przed tym Sądem z powodu rewizji stron wniesionej od wyroku Sądu Rejonowego w Gdyni z 30 marca 1978 r.Rozpoznając ponownie sprawę, Sąd Wojewódzki powinien również rozważyć, czy ilość przywiezionego towaru może wskazywać na jego handlowe przeznaczenie (...).