VI KRN 300/77

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia M. Paluch (sprawozdawca). Sędziowie: K. Mochtak, J. Pustelnik.Prokurator Prokuratury Generalnej: M. Tuszyńska.SentencjaSąd Najwyższy po rozpoznaniu sprawy Eugeniusza G., oskarżonego z art. 184 § 1 k.k., z powodu rewizji nadzwyczajnej wniesionej przez Prokuratora Generalnego PRL na niekorzyść oskarżonego od wyroku Sądu Rejonowego w Zgierzu z dnia 14 czerwca 1977 r. i od postanowienia tego Sądu z dnia 28 lipca 1977 r.uchylił zaskarżone orzeczenia i sprawę przekazał Sądowi Rejonowemu w Zgierzu do ponownego rozpoznania.Uzasadnienie faktyczneSąd Rejonowy w Zgierzu wyrokiem z dnia 14 czerwca 1977 r. skazał oskarżonego Eugeniusza G. na podstawie art. 184 § 1 k.k. na karę 1 roku pozbawienia wolności za to, że w okresie od 1968 r. do dnia 4 listopada 1976 r. w I., będąc w stanie nietrzeźwości, znęcał się fizycznie i moralnie nad swoją żoną Zofią G. w ten sposób, że bił rękoma po całym ciele, znieważał słowami wulgarnymi i groził pozbawieniem życia.Wyrok ten zaskarżył obrońca oskarżonego.Sąd Rejonowy - w związku z wejściem w życie dekretu z dnia 19 lipca 1977 r. o amnestii (Dz. U. Nr 24, poz. 102) - postanowieniem z dnia 28 lipca 1977 r. postępowanie w sprawie umorzył na podstawie art. 2 ust. 1 pkt 3 cytowanego dekretu o amnestii.Orzeczenia te (wyrok i postanowienie) zaskarżył Prokurator Generalny PRL rewizją nadzwyczajną na niekorzyść oskarżonego Eugeniusza G.Zaskarżonemu wyrokowi wnoszący rewizję zarzucił rażącą niewspółmierność kary wymierzonej oskarżonemu wobec niedostatecznego uwzględnienia stopnia społecznej szkodliwości jego czynu i nasilenia przestępczej woli oskarżonego, co w konsekwencji bezzasadnie skutkowało umorzenie postępowania na podstawie dekretu z dnia 19 lipca 1977 r. o amnestii, a także obrazę art. 45 § 2 k.p.k., polegającą na bezzasadnym pozbawieniu oskarżyciela posiłkowego przysługujących mu praw.Podnosząc te zarzuty, rewizja w konkluzji wniosła o uchylenie obu zaskarżonych orzeczeń i przekazanie sprawy Sądowi Rejonowemu w Zgierzu do ponownego rozpoznania.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:Rewizja jest zasadna.(...) Sąd Rejonowy dopuścił się naruszenia przepisu art. 45 § 2 k.p.k.Jak wynika z materiału dowodowego sprawy, Sąd ten dopuścił do udziału w postępowaniu w charakterze oskarżyciela posiłkowego Pelagię C. - matkę zmarłej Zofii G., żony oskarżonego, która w toku postępowania korzystała z pomocy pełnomocnika. Z protokołu rozprawy wynika, że w ostatnim dniu rozprawy po przesłuchaniu biegłych pełnomocnik oskarżyciela posiłkowego złożył wniosek o powołanie innych biegłych ze względu na to, że opinia biegłych jest "niekompletna". Sąd Rejonowy, nie uwzględniając tego wniosku, jednocześnie wydał postanowienie o pozbawieniu oskarżyciela posiłkowego jego spraw, z tym uzasadnieniem, że utrudnia on postępowanie. Dodać należy, że po wydaniu tego postanowienia przewód sądowy ograniczył się w zasadzie do zaliczenia w poczet materiału dowodowego dowodów zgłoszonych w akcie oskarżenia do odczytania.Postanowienie Sądu Rejonowego w tej materii należy uznać za oczywiście wadliwe.(...) Jakkolwiek w myśl art. 45 § 3 k.p.k. na postanowienie sądu w tej kwestii nie przysługuje zażalenie, to z tego powodu postanowienie takie, na co zwracają uwagę wytyczne wymiaru sprawiedliwości i praktyki sądowej w sprawie wzmożenia ochrony interesów pokrzywdzonego w postępowaniu sądowym w sprawach karnych (uchwała połączonych Izb Karnej i Wojskowej z dnia 26 listopada 1976 r. - VI KZP 11/75, OSNKW 1977, z. 1-2, poz. 1): "(...) powinno być należycie uzasadnione, gdyż ma to duże znaczenie wychowawcze" (pkt 14 cytowanej uchwały). Konieczność taka zachodzi również z tego powodu, że uchybienia w tym zakresie mogą podlegać kontroli rewizyjnej (art. 397 § 3 k.p.k.). Uzasadnienie postanowienia Sądu Rejonowego, pozbawiające oskarżyciela posiłkowego jego uprawnień, ograniczyło się jedynie do powołania na fakt utrudniania postępowania, bez wskazania, na czym utrudnianie to polegało, a z treści protokołu rozprawy nie wynika, aby sam oskarżyciel posiłkowy w jakikolwiek sposób utrudniał postępowanie. Fakt zgłaszania przez oskarżyciela posiłkowego lub jego pełnomocnika wniosków dowodowych - niezależnie od kwestii ich zasadności - nie może być sam przez się uznany za znaczne utrudnianie postępowania w rozumieniu art. 45 § 2 k.p.k.Skoro zgodnie z powołanymi wyżej wytycznymi wymiaru sprawiedliwości oskarżyciel posiłkowy nie jest wyłącznie oskarżycielem w zakresie winy oskarżonego i w związku z tym może w czasie rozprawy dowodzić i wypowiadać się co do okoliczności mających znaczenie dla wymiaru kary i innych prawnych konsekwencji ustalenia winy oskarżonego, to oczywiście bezzasadne pozbawienie oskarżyciela posiłkowego praw z naruszeniem art. 45 § 2 k.p.k. w sytuacji, kiedy kwestionowany jest wymiar kary, należy uznać za uchybienie, które mogło mieć wpływ na treść wyroku (...).