Z 45/70

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia płk Z. Wizelberg. Sędziowie: płk S. Rzeczycki (sprawozdawca), płk Z. Furtak.Prokurator Naczelnej Prokuratury Wojskowej: ppłk J. Bilicki.SentencjaSąd Najwyższy w sprawie Kazimierza B., oskarżonego z art. 303 § 1 i 2 k.k. dwukrotnie, po rozpoznaniu zażalenia podprokuratora Wojskowej Prokuratury Garnizonowej w N. na postanowienie Sądu Marynarki Wojennej w N.1 z dnia 4 maja 1970 r. i po wysłuchaniu wniosku prokuratora, na podstawie art. 386 § 1 i 387 pkt 2 k.p.k. postanowił:w uwzględnieniu zażalenia prokuratora zaskarżone postanowienie uchylić i przekazać sprawę Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania.Uzasadnienie faktyczneZaskarżonym postanowieniem Sąd Marynarki Wojennej w N.1 kierując się przepisami art. 209 § 1 w związku z art. 11 pkt 2 k.p.k., umorzył postępowanie karne przeciwko Kazimierzowi B. oskarżonemu o przestępstwo z art. 303 § 1 i 2 k.k., popełnione dwukrotnie przez to, że będąc w ciągu ostatnich 6 miesięcy karany dyscyplinarnie aresztem za samowolne oddalenie się 1) w dniu 28 marca 1970 r. około godz. 14.30 samowolnie oddalił się z jednostki wojskowej w N.2 na okres 30 minut oraz 2) tego samego dnia około godz. 18 samowolnie opuścił swą jednostkę wojskową i udał się do miasta, gdzie około godz. 18.30 został w stanie nietrzeźwym zatrzymany przez patrol WSW.W uzasadnieniu postanowienia o umorzeniu postępowania karnego Sąd przyjął, że czyn oskarżonego nie stanowi przestępstwa w rozumieniu art. 26 § 1 k.k. ze względu na jego znikome społeczne niebezpieczeństwo. Za argumenty przemawiające za znikomym społecznym niebezpieczeństwem czynu Sąd uznał krótki okres przebywania poza jednostką oraz samowolne oddalenie się ze starszym stopniem Tadeuszem B., inicjatorem tych czynów. Ponadto Sąd zauważył, że oskarżony był nie tylko karany, ale również trzykrotnie wyróżniany, przy czym w stosunku do oskarżonego nie wyczerpano środka wychowawczego, jakim jest postępowanie przed sądem koleżeńskim. Umarzając postępowanie, Sąd stwierdził jednocześnie, że "samowolne oddalenie się na krótki czas w celu napicia się piwa lub zakupienia wina jest typowym wykroczeniem, które powinno być rozpatrywane przez sąd koleżeński i napiętnowane przez kolektyw żołnierski."Podprokurator Wojskowej Prokuratury Garnizonowej w N. w zażaleniu wnosił o uchylenie zaskarżonego postanowienia i skierowanie sprawy Kazimierza B. do rozpoznania na rozprawie. W motywach zażalenia prokurator kwestionuje trafność dokonanej przez Sąd oceny czynu oskarżonego jako czynu o znikomym niebezpieczeństwie społecznym i podnosi, że nie wszystkie kryteria, które powinny się składać na taką ocenę, zostały w zaskarżonym orzeczeniu wzięte pod uwagę. W szczególności, zdaniem żalącego się, nie wzięto pod uwagę tego, że współsprawca samowolnego oddalenia się Tadeusz B. nie był przełożonym oskarżonego, a tylko starszym stopniem, że czyn oskarżonego godzący w dyscyplinę wojskową mógł wywrzeć niekorzystny wpływ na innych żołnierzy, że oskarżony samowolnie oddalił się bez wyczerpania możliwości legalnego wyjścia po uzyskaniu przepustki i wreszcie, że oskarżony samowolnie oddalił się w celu zdobycia alkoholu.Uzasadnienie prawnePo wysłuchaniu prokuratora popierającego zażalenie, Sąd Najwyższy zważył, co następuje:Przy ocenie stopnia społecznego niebezpieczeństwa krótkotrwałego samowolnego oddalenia się powinny być rozważone również argumenty, które przytacza wniosek dowódcy o ściganie. Zaskarżone orzeczenie nie czyni zadość temu wymaganiu, aczkolwiek we wniosku z dnia 2 kwietnia 1970 r. dowódca jednostki wojskowej w N.2 uważa za konieczne wszczęcie postępowania karnego przeciwko Kazimierzowi B. z powodu: bardzo negatywnego wpływu czynu oskarżonego na środowisko pododdziału, wielokrotnego samowolnego oddalenia się oskarżonego i nadużywania alkoholu oraz całkowitego braku zdyscyplinowania i dbałości o samochód. Argumenty powołane na uzasadnienie wniosku dowódcy o ściganie powinny stanowić integralną część okoliczności czynu istotnych dla oceny jego społecznego niebezpieczeństwa z punktu widzenia interesów dyscypliny wojskowej oraz powinny podlegać - na równi z innymi okolicznościami - badaniu w toku postępowania karnego.W niniejszej sprawie ani w toku postępowania przygotowawczego, ani w toku postępowania przed sądem okoliczności dotyczące sytuacji w pododdziale w zakresie dyscypliny i potrzeb represyjnych nie były wyjaśniane, w związku z czym w zaskarżonym postanowieniu pominięte zostały najistotniejsze kryteria niezbędne dla dokonania prawidłowej oceny stopnia społecznego niebezpieczeństwa czynu. W tym stanie rzeczy przytoczone w zaskarżonym postanowieniu argumenty trzeba zaliczyć do drugorzędnych i nie stanowiących dostatecznie przekonywającej podstawy do umorzenia postępowania karnego w trybie art. 26 § 1 k.k. W szczególności nie jest przekonywającym argumentem fakt krótkotrwałego samowolnego oddalenia się, gdyż w art. 303 § 1 i 2 k.k. sankcją karną zagrożone są właśnie krótkotrwałe oddalenia się, nie przekraczające 2 dni kalendarzowych.W świetle powyższych danych instancja odwoławcza doszła do wniosku, że umorzenie postępowania karnego w niniejszej sprawie nastąpiło bez uprzedniego wyjaśnienia wszystkich istotnych okoliczności czynu, co mogło mieć wpływ na treść orzeczenia.