I DI 39/21

Sygn. akt I DI 39/21 POSTANOWIENIE Dnia 28 września 2021 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Jacek Wygoda Protokolant asystent sędziego Bernard Bałazy po rozpoznaniu na posiedzeniu w dniu 28 września 2021 r., zastrzeżenia co do możliwości udostępnienia prokuratorowi Prokuratury Rejonowej w R. A. M. lub jego pełnomocnikowi dokumentów dołączonych do wniosku sygn. PK XIV Ds (…) Naczelnika Wydziału Spraw Wewnętrznych Prokuratury Krajowej o podjęcie uchwały w przedmiocie zezwolenia na pociągnięcie do odpowiedzialności karnej prokuratora Prokuratury Rejonowej w R. A. M., działając na podstawie, art. 135 § 7 ustawy z dnia 28 stycznia 2016 r. Prawo o prokuraturze (Dz.U.2021.66 t.j. ze zm.; dalej: prawo o prokuraturze); postanowił: nie uwzględnić zastrzeżenia Naczelnika Wydziału Spraw Wewnętrznych Prokuratury Krajowej, co do możliwości udostępnienia dokumentów dołączonych do wniosku sygn. akt PK XIV Ds (…) z dnia 4 sierpnia 2021 r. Naczelnika Wydziału Spraw Wewnętrznych Prokuratury Krajowej o podjęcie uchwały w przedmiocie zezwolenia na pociągnięcie do odpowiedzialności karnej prokuratora Prokuratury Rejonowej w R. A. M. i zezwolić prokuratorowi A. M. oraz jego ewentualnemu pełnomocnikowi na zapoznanie się z dokumentami dołączonymi do wyżej wymienionego wniosku. UZASADNIENIE Wnioskiem z dnia 4 sierpnia 2021 r., Naczelnik Wydziału Spraw Wewnętrznych Prokuratury Krajowej wystąpił do Sądu Najwyższego o zezwolenie 2 na pociągnięcie prokuratora Prokuratury Rejonowej w R. A. M. do odpowiedzialności karnej za czyn z art. 231 § 3 k.k. Jednocześnie we wniosku tym, na podstawie art. 135 § 7 prawa o prokuraturze, złożył zastrzeżenie, że dokumenty załączone do wniosku nie mogą zostać udostępnione prokuratorowi A. M., ani też ewentualnie ustanowionemu jego pełnomocnikowi, z uwagi na dobro postępowania przygotowawczego. Sąd Najwyższy zważył co następuje. Zgodnie z art. 135 § 7 prawa o prokuraturze, prokurator, którego dotyczy postępowanie sądu dyscyplinarnego w przedmiocie wyrażenia zgody na pociągnięcie go do odpowiedzialności karnej, ma co do zasady prawo do wglądu do dokumentów, które zostały załączone przez wnioskodawcę. Prawo to może ulec wyłączeniu jedynie w sytuacji, w której sąd dyscyplinarny podzieli stanowisko wnioskodawcy, że dołączone przezeń do wniosku o uchylenie immunitetu prokuratorskiego dokumenty (w całości lub w części) nie mogą być udostępnione prokuratorowi, którego dotyczy ów wniosek z uwagi na dobro postępowania przygotowawczego (zgodnie z art. 135 § 7 prawa o prokuraturze). Tak sformułowany przepis ustawy oznacza, że obowiązkiem prokuratora – wnioskodawcy zgłaszającego zastrzeżenie, a następnie sądu dyscyplinarnego podejmującego uchwałę w przedmiocie odmowy udostępnienia materiału dowodowego prokuratorowi, którego dotyczy postępowanie (i jego pełnomocnikowi), którego dotyczy postępowanie immunitetowe, jest zbadanie czy z uwagi na charakter zgromadzonego dotychczas materiału dowodowego, należy przyjąć za uprawdopodobnione, iż w razie udostępnienia zastrzeżonych przez prokuratora prowadzącego śledztwo materiałów postepowania przygotowawczego może dojść do zagrożenia prawidłowego przebiegu tegoż postępowania. W realiach niniejszej sprawy uznać należy, iż takie zagrożenie dla dobra prowadzonego śledztwa nie zachodzi. W pierwszej kolejności na podkreślenie zasługuje fakt, iż oskarżyciel publiczny zastrzegając w wywiedzionym przez siebie wniosku, że dołączone przezeń dokumenty nie mogą być udostępnione prokuratorowi A. M. (oraz jego pełnomocnikowi), poprzestał jedynie na bardzo ogólnikowym stwierdzeniu, że przeciwko udostępnieniu wymienionych powyżej akt 3 śledztwa PK XIV (…) przemawia „dobro postępowania przygotowawczego”. Przywołać w tym miejscu należy uchwałę Sądu Najwyższego z dnia 30 listopada 2020 r. sygn. II DO 98/20, która zachowuje swoją aktualność także w przypadku postępowań prowadzonych w oparciu o analogiczny do art. 80 § 2f prawa o ustroju sądów powszechnych (dalej: u.s.p.; na podstawie, którego wydano wydał uchwałę II DO 98/20) – przepis ustawy prawo o prokuraturze (art. 135 § 7): „Prokurator formułując zastrzeżenie, o którym mowa w treści przepisu art. 80 § 2f u.s.p. winien wskazać precyzyjnie jakie powody, związane z dobrem postępowania przygotowawczego, zadecydowały o jego złożeniu. Winien to uczynić, by sąd weryfikując z urzędu zasadność zastrzeżenia w trybie art. 80 § 2g u.s.p. mógł ocenić powołane przesłanki i zdecydować, czy nie ma ono charakteru arbitralnego” (LEX nr: 3092558). Bez wątpienia w rozpoznawanym tu wniosku prokurator obowiązkowi temu nie uczynił zadość. Rozstrzygnięcie Sądu w przedmiocie zastrzeżenia dostępu prokuratorowi w stosunku do którego skierowano wniosek o uchylenie immunitetu, do dowodów dołączonych przez oskarżyciela publicznego do tegoż wniosku, jako ograniczające wynikające z art. 42 ust. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej i art. 6 ust. 3 Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności z 4 listopada 1950 r. prawo do obrony (szerzej na ten temat dział 11.2 uzasadnienia wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 28 listopada 2007 r., sygn. K 39/07, LEX nr: 319447), nie może mieć charakteru blankietowego, ale musi być oparte na konkretnych występujących w sprawie przesłankach. Jak już podniesiono powyżej na zaistnienie takich konkretnych przesłanek, w przedmiotowej sprawie, oskarżyciel publiczny w wywiedzionym przez siebie wniosku w ogóle nie wskazał. Sąd Najwyższy zauważa, że dokonując oceny czy ewentualne udostępnienie akt postępowania prokuratorowi, którego dotyczy wniosek o wyrażenie zgody na pociągnięcie go do odpowiedzialności karnej, nie naruszy dobra postępowania przygotowawczego należy rozważyć, czy owo udostępnienie nie utrudni realizacji celów postępowania przygotowawczego określonych w art. 297 § 1 k.p.k. Zgodzić się należy ze stanowiskiem doktryny, że: „W literaturze przyjmuje się, że zabezpieczenie prawidłowego toku postępowania polega na stworzeniu w procesie karnym takich warunków, by mógł on być prowadzony bez przeszkód, oraz by 4 mogły zostać osiągnięte cele postępowania we wszystkich jego etapach. (…) Prawidłowy tok postępowania może zostać zakłócony przez oskarżonego (podejrzanego), który uchyla się od wypełnienia ciążących na nim obowiązków wynikających z jego statusu w procesie np. poprzez odmowę lub uniemożliwienie poddana się czynnościom, do przeprowadzenia których jest uprawniony jest organ procesowy (art. 74 i nast. k.p.k.), gdy zachodzi uzasadniona obawa, ucieczki lub ukrywania się oskarżonego (podejrzanego), gdy zachodzi obawa, że oskarżony będzie namawiał do składania fałszywych zeznań lub wyjaśnień, albo w inny bezprawny sposób utrudniał postępowanie karne, np. poprzez oddziaływanie na świadków lub biegłych albo niszczenie dowodów” (K. Grajewski, J. Stelina, P. Uziębło. Komentarz do ustawy o wykonywaniu mandatu posła i senatora. Warszawa 2014. s. 152). W niniejszej sprawie wnioskodawca nie wykazał w sposób konkretny na okoliczności potwierdzające zaistnienie którejkolwiek z przesłanek uprawdopodabniających obawę, iż udostepnienie materiałów śledztwa zagrozi prawidłowemu przebiegu dalszego postepowania przygotowawczego. Natomiast dokonana samodzielnie przez sąd ocena zgromadzonego dotychczas w toku śledztwa materiału dowodowego pozwala na stwierdzenie, iż ewentualne udostępnienie prokuratorowi A. M. (lub jego pełnomocnikowi) dołączonych przez oskarżyciela publicznego do wniosku o uchylenie immunitetu akt postępowania przygotowawczego sygn. akt PK XIV (…) w żaden sposób nie utrudni prokuraturze realizacji celów postępowania, w szczególności nie przeszkodzi w ustaleniu czy został popełniony czyn zabroniony i czy czyn ów jako zawiniony stanowi przestępstwo oraz uniemożliwi ewentualne wykrycia i ustalenia sprawcy przestępstwa. SSN Jacek Wygoda