II DO 69/20

Sygn. akt II DO 69/20 POSTANOWIENIE Dnia 16 lipca 2020 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Ryszard Witkowski (przewodniczący) SSN Adam Tomczyński SSN Jarosław Sobutka (sprawozdawca) w sprawie sędziego M. R. zakończonej uchwałą Sądu Najwyższego z dnia 11 czerwca 2019r., sygn. akt I DO 11/19, po rozpoznaniu w Izbie Dyscyplinarnej w dniu 16 lipca 2020r. na posiedzeniu bez udziału stron w kwestii istnienia podstaw do wznowienia postępowania z urzędu na podstawie art. 544 § 2 i § 3 k.p.k. w zw. z art. ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. o Sądzie Najwyższym (t.j. Dz. U. z 2019 r., poz. 825 ze zm.) postanowił: 1. stwierdzić brak podstaw do wznowienia z urzędu postępowania zakończonego uchwałą Sądu Najwyższego z dnia 11 czerwca 2019 r., sygn. akt I DO 11/19; 2. kosztami postępowania w sprawie obciążyć Skarb Państwa. UZASADNIENIE Pismem z dnia 10 kwietnia 2020r. sędzia Sądu Okręgowego w S. M.R. , za pośrednictwem reprezentującego go w sprawie obrońcy, złożył „sygnalizację istnienia podstaw do wznowienia postępowania z urzędu w sprawie o sygn. akt: I DO 11/19”. W sprawie tej uchwałą z dnia 11 czerwca 2019r. Izba Dyscyplinarna Sądu Najwyższego zmieniła uchwałę Sądu Dyscyplinarnego przy Sądzie Apelacyjnym w (…) z 2 dnia 27 września 2018r., w sprawie o sygn. akt: ASDo (…), o odmowie zezwolenia na pociągnięcie do odpowiedzialności karnej sędziego Sądu Okręgowego w S. M. R. , za czyn z art. 231 § 1 k.k. i inne. Zmieniając uchwałę Sąd Najwyższy zezwolił na pociągnięcie do odpowiedzialności karnej sędziego, zawiesił sędziego w czynnościach służbowych oraz obniżył wysokość wynagrodzenia sędziego na czas trwania zawieszenia. Zdaniem autora pisma z dnia 10 kwietnia 2020r. w sprawie ujawniło się jedno z uchybień określonych w art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k. w postaci nienależycie obsadzonego sądu – w związku z treścią uchwały połączonych Izb: Cywilnej, Karnej oraz Pracy i Ubezpieczeń Społecznych Sądu Najwyższego z dnia 23 stycznia 2020 r. w sprawie BSA I-4110-1/20. W związku z tym postępowanie prowadzone przed Sądem Najwyższym powinno zostać wznowione z urzędu, a uchwała z dnia 11 czerwca 2019r. powinna zostać uchylona. Sąd Najwyższy zważył, co następuje. W rozpoznawanej sprawie brak jest jakichkolwiek przesłanek uzasadniających wznowienie postępowania z urzędu. W pierwszej kolejności wskazać należy, że zgodnie z brzmieniem art. 27 § 1 pkt 1a ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. o Sądzie Najwyższym (t.j. Dz. U. z 2019 r., poz. 825 ze zm.) do właściwości Izby Dyscyplinarnej należą między innymi sprawy o zezwolenie na pociągniecie do odpowiedzialności karnej lub tymczasowe aresztowanie sędziów, asesorów sądowych, prokuratorów i asesorów prokuratorskich. Wznowienie postępowania 3 (zarówno na wniosek jak i z urzędu) należy więc także do właściwości Izby Dyscyplinarnej Sądu Najwyższego. Przepis art. 542 § 3 k.p.k. stanowi, że wznowienie postępowania z powodu istnienia bezwzględnej przyczyny odwoławczej następuje jedynie z urzędu. Strona postępowania nie ma możliwości prawnych skutecznego formułowania wniosku o wznowienie postępowania w oparciu o ten właśnie przepis. W uchwale składu siedmiu sędziów z dnia 24 maja 2005 r., I KZP 5/05 (OSNKW 2005, z. 6, poz. 48) Sąd Najwyższy stwierdził, że wznowienie postępowania na podstawie art. 542 § 3 k.p.k., w związku z ujawnieniem się jednego z uchybień wymienionych w art. 439 § 1 k.p.k., może nastąpić tylko z urzędu, nie zaś na wniosek strony. Podobne stanowisko wyrażane było w wielu orzeczeniach, zapadłych zarówno przed, jak i po wydaniu wspomnianej uchwały (zob.m.in. postanowienia z dnia 21 kwietnia 2005 r., II KO 59/04, OSNKW 2005, z. 6, poz. 56; z dnia 8 czerwca 2005 r., IV KO 5/05, OSNwSK 2005, poz. 1123; z dnia 23 lutego 2010 r., V KO 115/09. OSNwSK 2010, poz. 389 czy z dnia 22 listopada 2012 r., LEX nr 1228515), V KO 83/16 LEX nr 2178684). Pogląd, że wykładnia przepisu art. 542 § 3 k.p.k., w szczególności o charakterze systemowym i celowościowym, prowadzi do wniosku, że postępowanie w kwestii wznowienia postępowania na podstawie jednego z uchybień wymienionych w art. 439 § 1 k.p.k. toczyć się może tylko z urzędu, wyrażany jest również w doktrynie (por.m.in. T. Grzegorczyk: Wybrane zagadnienia najnowszej nowelizacji karnej, Państwo i Prawo 2003, z. 8, s. 15; tenże: Kodeks postępowania karnego. Komentarz. Wydanie III, Kraków 2003, s. 1352; S. Zabłocki: Nowe i nie całkiem nowe wznowienie, Palestra 2003 nr 9-10, s. 92; tenże (w: ) Z. Gostyński (red.): Kodeks 4 postępowania karnego. Komentarz. Tom III, wydanie II zmienione, Warszawa 2004, s. 689, D.Drajewicz, Kodeks postępowania karnego, Komentarz 2020, Legalis). Zarzut wskazany przez autora sygnalizacji z dnia 10 kwietnia 2020r., o rzekomo nienależytej obsadzie sądu, uznać należy za całkowicie chybiony. Trybunał Konstytucyjny, postanowieniem z dnia 28 stycznia 2020 r., sygn. akt Kpt 1/20 (M.P.2020.103), nakazał wstrzymać stosowanie, od dnia jej wydania, uchwały składu połączonych Izb Cywilnej, Karnej oraz Pracy i Ubezpieczeń Społecznych Sądu Najwyższego z 23 stycznia 2020 r. W szczególności oznacza to, że: 1) niedopuszczalne jest stosowanie art. 439 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. – Kodeks postępowania karnego (Dz.U. z 2020 r. poz. 30) oraz art. 379 pkt 4 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego (Dz.U. z 2019 r. poz. 1460, ze zm.) w rozumieniu przyjętym w przedmiotowej uchwale, 2) kompetencja do orzekania przez sędziego powołanego na urząd przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa ukształtowanej zgodnie z ustawą, o której mowa w pkt I.1, w trybie uregulowanym tą ustawą, nie może być ograniczana, 3) orzeczenia wydane przez składy orzekające, w których zasiadali sędziowie wskazani w pkt 2, mają moc obowiązującą. W postanowieniu rozstrzygającym spór kompetencyjny pomiędzy Sądem Najwyższym a Sejmem oraz pomiędzy Sądem Najwyższym a Prezydentem z dnia 21 kwietnia 2020r. (sygn. akt Kpt 1/20), Trybunał Konstytucyjny orzekł, że Sąd Najwyższy – również w związku z orzeczeniem sądu międzynarodowego – nie ma kompetencji do dokonywania prawotwórczej wykładni przepisów prawa, prowadzącej do 5 zmiany stanu normatywnego w sferze ustroju i organizacji wymiaru sprawiedliwości, dokonywanej w drodze uchwały, o której mowa w art. 83 § 1 ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. o Sądzie Najwyższym (Dz. U. z 2019 r. poz. 825 oraz z 2020 r. poz. 190). A na podstawie art. 179 w związku z art. 144 ust. 3 pkt 17 Konstytucji, powołanie sędziego jest wyłączną kompetencją Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej, którą wykonuje na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa osobiście, definitywnie, bez udziału i ingerencji Sądu Najwyższego. Następnie wyrokiem z dnia 20 kwietnia 2020r., sygn. akt U 2/20, Trybunał Konstytucyjny orzekł, że Uchwała składu połączonych Izb: Cywilnej, Karnej oraz Pracy i Ubezpieczeń Społecznych Sądu Najwyższego z dnia 23 stycznia 2020 r. (sygn. akt BSA I 4110 1/20, OSNKW nr 2/2020, poz. 7) jest niezgodna z: a) art. 179, art. 144 ust. 3 pkt 17, art. 183 ust. 1, art. 45 ust. 1, art. 8 ust. 1, art. 7 i art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, b) art. 2 i art. 4 ust. 3 Traktatu o Unii Europejskiej (Dz. U. z 2004 r. Nr 90, poz. 864/30, ze zm.), c) art. 6 ust. 1 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności, sporządzonej w Rzymie dnia 4 listopada 1950 r., zmienionej następnie Protokołami nr 3, 5 i 8 oraz uzupełnionej Protokołem nr 2 (Dz. U. z 1993 r. Nr 61, poz. 284, ze zm.). W związku ze stanowiskiem zajętym przez Trybunał Konstytucyjny we wskazanych wyżej orzeczeniach, aktualna pozostaje uchwała Sądu Najwyższego z dnia 10 kwietnia 2019r., sygn. akt II DSI 54/18, zgodnie z którą: „Udział w składzie sądu osoby, która została powołana przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej do pełnienia urzędu na stanowisku 6 sędziego Sądu Najwyższego w następstwie procedury zainicjowanej obwieszczeniem Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej wydanym bez kontrasygnaty Prezesa Rady Ministrów oraz na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa, ukształtowanej w zakresie udziału w niej sędziów w wyniku wyboru przez Sejm Rzeczypospolitej Polskiej piętnastu sędziów, w trybie określonym przepisami ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. o zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2018 r. poz. 3 ze zm.), nie narusza wynikającego z art. 6 ust. 1 Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności (Dz.U. z 1993 r. Nr 61, poz. 284) prawa do rozpoznania sprawy przez niezawisły i bezstronny sąd ustanowiony ustawą, wskutek czego osoba taka nie jest osobą nieuprawnioną do orzekania w rozumieniu art. 439 § 1 pkt 1 k.p.k., a skład orzekający sądu, w którym zasiada taka osoba, nie jest sądem nienależycie obsadzonym w rozumieniu art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k.”. Biorąc powyższe pod uwagę należało orzec jak wyżej.