SNO 15/18

Sygn. akt SNO 15/18 UCHWAŁA Dnia 16 kwietnia 2018 r. Sąd Najwyższy - Sąd Dyscyplinarny w składzie: SSN Rafał Malarski (przewodniczący, sprawozdawca) SSN Henryk Pietrzkowski SSN Agnieszka Piotrowska Protokolant Anna Kuras po rozpoznaniu na posiedzeniu w dniu 16 kwietnia 2018 r. sprawy J.D., sędziego Sądu Okręgowego w [...] w stanie spoczynku, w związku z zażaleniem sędziego i jego obrońcy na uchwałę Sądu Apelacyjnego - Sądu Dyscyplinarnego w [...] z dnia 17 października 2017 r., sygn. akt ASDo …/17, w przedmiocie zezwolenia na pociągnięcie sędziego do odpowiedzialności karnej utrzymuje w mocy zaskarżoną uchwałę. UZASADNIENIE Sąd Apelacyjny – Sąd Dyscyplinarny w [...], uchwałą z 17 października 2017 r., na podstawie art. 80 § 2 lit. c u.s.p., zezwolił na pociągnięcie do odpowiedzialności karnej sędziego Sądu Okręgowego w [...] w stanie spoczynku W.D. w zakresie czynu, którego dotyczył wniosek Prokuratora Rejonowego w [...] z 3 listopada 2015 r., polegającego na tym, że 15 lipca 2015 r. w [...], znajdując się w stanie nietrzeźwości w ilości 0,39 mg/l alkoholu w wydychanym powietrzu, prowadził samochód osobowy marki Opel Astra w ruchu lądowym, to jest za 2 przestępstwo z art. 178a § 1 k.k., z uwagi na dostatecznie uzasadnione podejrzenie popełnienia przestępstwa. Na uchwałę tę złożyli zażalenia sędzia w stanie spoczynku i jego obrońca. Obaj skarżący podnieśli zarzuty błędu w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę uchwały oraz obrazę przepisów postępowania, która miała wpływ na treść uchwały, to jest art. 7 k.p.k. i przepisów zakazujących przeprowadzenia posiedzenia w przedmiocie uchylenia immunitetu pod usprawiedliwioną nieobecność sędziego, mimo wniosku o odroczenie tego posiedzenia w celu umożliwienia sędziemu złożenia wyjaśnień i wniosków dowodowych. W konsekwencji autorzy zażaleń zażądali wydania rozstrzygnięcia o charakterze kasatoryjnym. Sąd Najwyższy – Sąd Dyscyplinarny zważył, co następuje. Zażalenia okazały się bezzasadne. Odnosząc się w pierwszej kolejności do tezy skarżących o niemożności procedowania w przedmiocie uchylenia immunitetu sędziowskiego pod usprawiedliwioną nieobecność zainteresowanego sędziego, trzeba przypomnieć ugruntowane już w judykaturze zapatrywanie – które zyskało uznanie w oczach składu orzekającego w niniejszym postępowaniu odwoławczym – że niestawiennictwo sędziego na posiedzeniu w przedmiocie zezwolenia na pociągnięcie go do odpowiedzialności karnej, które nastąpiło z powodu niezdolności sędziego do udziału w takim posiedzeniu, nie wstrzymuje rozpoznania prokuratorskiego wniosku; w takim wypadku art. 117 § 2 k.p.k. nie znajduje odpowiedniego zastosowania (arg. a contrario z art. 80 § 2 lit. e u.s.p.), jako że uprawnienie sędziego do udziału w posiedzeniu aktualizuje się dopiero wtedy, gdy sędzia na takie posiedzenie się stawi (zob. uchwała SN-SD z 23 listopada 2017 r., SNO 49/17, OSNKW 2018, z. 2, poz. 19). Krytyczną ocenę zarzutów naruszenia zasady swobodnej oceny dowodów i błędu w ustaleniach faktycznych warto poprzedzić ogólną uwagą, że jakkolwiek obszerność zażaleń, w szczególności obrońcy (jego środek odwoławczy w niemałej części poświęcony był czysto abstrakcyjnym rozważaniom), mogła wywołać przekonanie, iż pozostające do rozstrzygnięcia zagadnienie odznacza się nie lada skomplikowaniem, to jednak takie wrażenie wypadało ocenić jako błędne. Dobitnie 3 trzeba stwierdzić, że w rozpoznawanym wypadku nie chodziło w żadnym razie o wypowiedzenie się w sposób stanowczy i jednoznaczny o winie sędziego w stanie spoczynku, ale jedynie o ustalenie, czy zachodzi uzasadnione podejrzenie popełnienia przez W.D. przestępstwa określonego w art. 178a § 1 k.k., a precyzyjniej – uzasadnione podejrzenie prowadzenia w dniu 15 lipca 2015 r. w stanie nietrzeźwości samochodu osobowego w ruchu lądowym. Warto podkreślić, że pojęcie „dostatecznie uzasadnione podejrzenie popełnienia przestępstwa”, o którym mowa w art. 80 § 2 lit. c u.s.p., określające materialne podstawy decyzji w przedmiocie zezwolenia na pociągnięcie sędziego do odpowiedzialności karnej, jest tożsame ze zwrotem użytym w art. 313 § 1 k.p.k., jednak ze względów podmiotowych i ustrojowych stopień prawdopodobieństwa uzasadniający uwzględnienie wniosku powinien być wyższy, niż przyjmowany w ramach postępowania przygotowawczego (zob. uchwała SN-SD z 27 października 2017 r., SNO 38/17). Nie wolno tu wszakże posuwać się za daleko i domagać się od wnioskującego prokuratora wykazania prawdopodobieństwa graniczącego z pewnością. Powszechnie akceptowane reguły wykładni prawa sprzeciwiają się takiemu rozumieniu przepisu art. 80 § 2 lit. c u.s.p. Dlatego pogląd wyrażony w motywacyjnej części zaskarżonej uchwały – skądinąd pozbawiony znaczenia w realiach konkretnej sprawy – że „rzeczą oskarżyciela jest wykazanie z prawdopodobieństwem graniczącym z pewnością, że sędzia W.D., kierując w dniu 15 lipca 2015 r. samochodem, znajdował się w stanie nietrzeźwości”, należało uznać za sformułowany niefortunnie i za nie zasługujący na aprobatę. Sąd Apelacyjny – Sąd Dyscyplinarny w [...] uzasadnił w sposób przekonujący – odwołując się do rzeczowej argumentacji – że in concreto wystąpił ten rodzaj przypuszczenia popełnienia przez sędziego w stanie spoczynku występku prowadzenia pojazdu mechanicznego w stanie nietrzeźwości, który dawał pełną podstawę do uchylenia immunitetu sędziowskiego i w konsekwencji do przedstawienia sędziemu w ramach już postępowania przygotowawczego zarzutu popełnienia tego czynu zabronionego. Dość tu wspomnieć – rezygnując z powtarzania wywodów Sądu dyscyplinarnego pierwszej instancji, co przecież byłoby zbyteczne, a więc i w jakimś sensie nieracjonalne – o rezultacie badania na obecność alkoholu urządzeniem typu „Alco – Blow” i o wyniku badania 4 urządzeniem przenośnym typu „Drager”, a także o treści opinii wydanej przez Zakład Medycyny Sądowej Uniwersytetu Medycznego w […] autorstwa K. R. Zaprezentowany punkt widzenia w żadnym razie nie oznacza, że Sąd Najwyższy – Sąd Dyscyplinarny opowiada się za niezbędnością przypisania w przyszłości sędziemu w stanie spoczynku winy. Rozstrzygnięcie w tym zakresie będzie leżało w wyłącznej kompetencji niezależnego i właściwego sądu powszechnego, o ile rzecz jasna uprawniony oskarżyciel publiczny podejmie wcześniej decyzję, po dokonaniu prawem wymaganych czynności procesowych, o postawieniu sędziego W.D. w stan oskarżenia. Dlatego Sądowi Najwyższemu – Sądowi Dyscyplinarnemu nie pozostało nic innego, jak tylko utrzymać w mocy zaskarżoną uchwałę.