I K 337/51

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia J. Potępa; Sędziowie: M. Szerer, K. Czajkowski, A. Bachrach, M. Dobromęski, J. Dorsz, G. Auscaler (sprawozdawca); Prokurator: W. Gajewski.SentencjaSąd Najwyższy na posiedzeniu niejawnym w składzie siedmiu sędziów w sprawie Stanisława B. osk. z art. 286 § 1 i 287 § 1 k.k., po wysłuchaniu wniosku Prokuratora, na podstawie art. 390 k.p.k. postanowił przedstawioną przez zwykły skład sędziów Sądu Najwyższego kwestię prawną:Czy przywrócenie terminu do złożenia środka odwoławczego przez sąd I instancji wiąże Sąd Najwyższy w razie gdy nie było formalnych lub materialnych warunków do uwzględnienia tego wniosku?rozstrzygnąć jak wyżej.Uzasadnienie faktycznePrzywrócenie terminu dotyczącego środka odwoławczego pozostawione jest zgodnie z art. 214 § 1 k.p.k. rozstrzygnięciu I-ej instancji. Na odmowę przywrócenia terminu służy zażalenie - rozstrzygane przez sąd właściwy do rozpoznania samego środka odwoławczego. Już z tego więc - przy uwzględnieniu podstawowej zasady równości stron procesowych - wynika, że również postanowienie uwzględniające wniosek - nie może pozostać poza sferą kontroli merytorycznej sądu właściwego do rozpoznania samego środka odwoławczego. K.p.k. nie przewiduje w tym przypadku - w przeciwieństwie do postanowienia oddalającego wniosek o przywrócenie terminu - zażalenia, a postanowienie to nie kończy postępowania w sprawie. Uwzględniając jednak, iż postanowienie przywracające termin w przypadku swej niesłuszności narusza prawa drugiej strony - nie można na tle procesu rewizyjnego pozbawić sądu rewizyjnego prawa badania słuszności tego postanowienia, a więc okoliczności, czy nie zostały naruszone prawa drugiej strony procesowej. Wniosek taki wypływa, jak wspomniano, z całokształtu istoty procesu karnego w Polsce Ludowej, procesu dążącego do celu zasadniczego - do wykrycia prawdy materialnej. Byłoby sprzeczne z pojęciem praworządności ludowej, by niesłuszne postanowienie sądu dotyczące zasadniczych praw strony procesowej było ostateczne i nie ulegało kontroli merytorycznej sądu rewizyjnego, by odcięta została możność przywrócenia ewentualnie naruszonych tym postanowieniem praw. Należy zauważyć, że w myśl art. 374 k.p.k. prezes sądu rewizyjnego obowiązany jest badać formalne warunki rewizji. Zgodnie zaś z art. 373 § 4 k.p.k. w rewizji można podnosić zarzuty, które nie mogły stanowić podstawy zażalenia. Z zestawienia tych dwóch przepisów wynika oczywiście, że postanowienia wstępne i to niezaskarżalne nie są bynajmniej bezwzględnie wiążące i mogą być skutecznie zwalczane w toku postępowania rewizyjnego przez stronę przeciwną lub też badane z urzędu.Jeśli w rozstrzyganej materii judykatura przedwojenna stała na przeciwnym stanowisku, wiążąc sąd wyższej instancji postanowieniem sądu I instancji w przedmiocie przywrócenia terminu do złożenia środka odwoławczego (Orz. S. N. 4 K. 480/32 *) ) - to bynajmniej nie oznaczało, że sąd I instancji, ma w tym względzie pełną swobodę. Sąd Najwyższy bowiem w postanowieniu składu siedmiu sędziów z dnia 2 XII 1933 r. (Zb. O. 32/34) wyraził pogląd, że uchybienie terminu złożenia środka odwoławczego przez oskarżonego wynikłe z winy adwokata jako obrońcy lub jego kancelarii nie jest przyczyną od strony niezależną w rozumieniu art. 227 k.p.k. (w dawnym brzmieniu).Stojąc więc formalnie na gruncie niekontrolowania postanowienia o przywrócenie terminu, orzecznictwo przedwojenne ograniczało jednocześnie możliwość korzystania przez oskarżonego z tej zasady. Tego rodzaju orzecznictwo wypływało konsekwentnie z istoty klasowej burżuazyjnego procesu karnego, pogłębiało faktyczną nierówność stron w procesie.I te argumenty wskazują, że teza o niedopuszczalności kontroli nad postanowieniami o przywrócenie terminu jest sprzeczna z istotą klasową procesu karnego w Polsce Ludowej, z jego podstawową zasadą równości praw stron procesowych.*) Patrz Kodeks Postępowania Karnego - E. Nisenson i M. Siewierski. Wydanie IV, str. 129, teza pod art. 228 § 1.