I K 661/51

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia A. Bachrach (sprawozdawca); Sędziowie: J. Majewski, M. Dobromęski; Prokurator: J. Pozorski.SentencjaSąd Najwyższy w sprawie Franciszka K. osk. z art. 29 m.k.k., po rozpoznaniu rewizji oskarżonego od wyroku Sądu Wojewódzkiego w Olsztynie, na sesji wyjazdowej w Sądzie Powiatowym w Koślu z dnia 16 marca 1951 r., na podstawie art. 375, 376, 383 pkt 3, 388 k.p.k. uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę temuż Sądowi do ponownego rozpoznania.Uzasadnienie faktyczneRewizja oskarżonego zarzuca, między innymi, obrazę art. 79 § 2 k.p.k., której dopuścił się Sąd przeprowadzając rozprawę mimo niestawienia się z powodu choroby obrońcy oskarżonego i wyznaczając oskarżonemu bez jego zgody obrońcę z urzędu, który nie miał możności przejrzenia akt sprawy i porozumienia się z oskarżonym. Zdaniem autora rewizji uchybienie powyższe mogło mieć wpływ na treść wyroku, skoro wyznaczony przez Sąd obrońca z urzędu nie orientował się w sprawie, nie wiedział np. że świadkowie obrony mogli potwierdzić, iż świadkowie oskarżenia od dłuższego czasu żyją w niezgodzie z oskarżonym, a również całkiem bezpodstawnie zrzekł się przesłuchania szeregu świadków i nie zawnioskował odczytania zeznań świadków W. i P.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy wyraził, między innymi, następujący pogląd prawny:W przeddzień wyznaczonej przez Sąd rozprawy, tj. 15 marca 1951 r. ustanowiony w sprawie oskarżonego obrońca z wyboru zawiadomił Sąd, iż nie może stawić się na rozprawę w dniu 16 marca 1951 r. z powodu nagłej, w dniu dzisiejszym wynikłej choroby, związanej z wysoką temperaturą. W piśmie swym do Sądu obrońca oskarżonego wyjaśnił zarazem, iż nie może wyręczyć się trzema wymienionymi w piśmie adwokatami, ponieważ mają oni w dniu tym sprawy w innych sądach. Na powyższym piśmie, które, jak to wynika z datownika, wpłynęło do Sądu Wojewódzkiego w Opolu w dniu 15 marca 1951 r. nie znajduje się żadna adnotacja stwierdzająca, że Sąd rozpatrzył to pismo i powziął decyzję, w protokole zaś rozprawy z dnia 16 marca 1951 r. figuruje natomiast wzmianka, iż na rozprawę został oskarżony doprowadzony z więzienia i że stawił się jego obrońca z urzędu. Żadnych oświadczeń oskarżonego lub jego obrońcy co do możności porozumienia się przed rozprawą w protokole nie ma, a z okoliczności w jakich obrońca został ustanowiony i wobec zawiłości sprawy przypuszczać należy, że nie miał on należytej możności przygotowania się do obrony.W tym stanie rzeczy uznać należy, iż Sąd Wojewódzki obraził podstawowe prawo oskarżonego do obrony, zagwarantowane nie tylko przez art. 76 k.p.k., lecz stanowiące jedną z konstytucyjnych gwarancji obywatelskich w Państwie Ludowym.Nie oparta na poważnych przyczynach odmowa odroczenia rozprawy w przypadku nagłej i poważnej choroby obrońcy wybranego przez oskarżonego stanowi obrazę art 76 § 1 k p k nawet wówczas, gdy Sąd wyznaczył oskarżonemu obrońcę z urzędu, lecz nastąpiło to w terminie uniemożliwiającym mu należyte przygotowanie obrony.Sąd Wojewódzki nie uzasadnił w ogóle dlaczego na miejsce obrońcy z wyboru ustanowił obrońcę z urzędu, a uchybienie to jest tak poważne, iż powoduje uchylenie zaskarżonego wyroku, miało ono bowiem w niniejszej sprawie istotny wpływ na treść wyroku.W posiadaniu obrońcy oskarżonego znajdował się dokument potwierdzający prawdziwość jego wyjaśnień złożonych na śledztwie i konsekwentnie podtrzymywanych na rozprawie. Wskutek obrazy art. 76 § 1 k.p.k. obrońca oskarżonego został pozbawiony możności przedstawienia Sądowi tego dowodu, oskarżony - prawa skorzystania z niego a Sąd - możliwości wykrycia prawdy.