I KK 159/24

I KK 159/24 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 27 czerwca 2024 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Piotr Mirek (przewodniczący) SSN Małgorzata Gierszon (sprawozdawca) SSN Włodzimierz Wróbel Protokolant Jolanta Włostowska w sprawie M. R. skazanego za czyn z art. 286 § 1 k.k. w zw. z art. 64 § 1 k.k., po rozpoznaniu w Izbie Karnej na posiedzeniu w trybie art. 535 § 5 k.p.k. w dniu 27 czerwca 2024 r. kasacji Prokuratora Generalnego na niekorzyść od wyroku Sądu Rejonowego w Kole z dnia 18 stycznia 2024 r., II K 636/23, uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę Sądowi Rejonowemu w Kole do ponownego rozpoznania. Małgorzata Gierszon Piotr Mirek Włodzimierz Wróbel UZASADNIENIE Prokurator Rejonowy w Kole w dniu 31 października 2023 r. skierował do Sądu Rejonowego w Kole wniosek w trybie art. 335 § 1 k.p.k. o wydanie wyroku skazującego bez przeprowadzenia rozprawy w stosunku do M. R. oskarżonego o to, że w okresie od 28 września do 1 grudnia 2022 r. w bliżej nieokreślonym miejscu, ze skutkiem w miejscowości B. w woj. [...], działając w celu osiągnięcia korzyści majątkowej, za I KK 159/24 2 pośrednictwem portalu społecznościowego F. platformy M., za pomocą wprowadzenia w błąd doprowadził do niekorzystnego rozporządzenia mieniem K. B. w kwocie 1.000 zł w ten sposób, że na portalu społecznościowym F., na platformie M. zamieścił ogłoszenie o sprzedaży trzech ton pelletu, a następnie pomimo otrzymania pieniędzy w kwocie 1.000 zł na wskazany przez siebie rachunek bankowy, nie wysłał zamówionego towaru ani nie zwrócił przyjętych pieniędzy, czym działał na szkodę K. B. , przy czym czynu tego dopuścił się w ciągu 5 (pięciu) lat po odbyciu co najmniej 6 (sześciu) miesięcy kary pozbawienia wolności orzeczonej za umyślne przestępstwo podobne, tj. w warunkach określonych w art. 64 § 1 k.k., tj. o przestępstwo z art. 286 § 1 k.k. w zw. z art. 64 § I k.k. i wymierzenie uzgodnionej z oskarżonym kary 3 miesiące pozbawienia wolności oraz obowiązku naprawienia szkody w całości (k. 224). Sąd Rejonowy w Kole na podstawie art. 343 § 2 k.p.k. uwzględnił powyższy wniosek i wyrokiem z dnia 18 stycznia 2024 r. o sygn. akt II K 636/23, oskarżonego M. R. uznał za winnego czynu popełnionego w sposób wyżej opisany, tj. popełnienia przestępstwa z art. 286 § 1 k.k. w zw. z art. 64 § 1 k.k. i za to na podstawie art. 286 § 1 k.k. wymierzył mu karę 3 (trzech) miesięcy pozbawienia wolności i na podstawie art. 46 § 1 k.k. orzekł wobec niego obowiązek naprawienia szkody w całości na rzecz pokrzywdzonego K. B. w kwocie 1.000 zł. Wyrok nie został zaskarżony przez żadną ze stron postępowania i uprawomocnił się z dniem 26 stycznia 2024 r. (k. 239). Został zaskarżony kasacją, w całości na niekorzyść skazanego, przez Prokuratora Generalnego, który zarzucił mu rażące i mające istotny wpływ na treść wyroku naruszenie przepisów prawa procesowego, a mianowicie art. 343 § 6 i 7 k.p.k. w zw. z art. 335 § 1 k.p.k., polegające na uwzględnieniu wadliwego wniosku prokuratora o skazanie M. R. - oskarżonego o przestępstwo z art. 286 § 1 k.k. w zw. z art. 64 § 1 k.k. na karę 3 miesięcy pozbawienia wolności - bez przeprowadzenia rozprawy i wydaniu wyroku zgodnego z tym wnioskiem, co skutkowało rażącą obrazą prawa materialnego tj. art. 286 § 1 k.k., polegającą na wymierzeniu oskarżonemu, za czyn zakwalifikowany na podstawie tego przepisu, kary pozbawienia wolności poniżej dolnej granicy ustawowego zagrożenia, w sytuacji, gdy przestępstwo stypizowane w art. 286 § 1 k.k. zagrożone jest karą od 6 miesięcy do 8 lat pozbawienia wolności, a zatem dolna granica ustawowego zagrożenia w stosunku do oskarżonego M. R. wynosiła 6 miesięcy pozbawienia wolności. W związku z tym zarzutem skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy Sądowi Rejonowemu w Kole do ponownego rozpoznania. Sąd Najwyższy zważył, co następuje. I KK 159/24 3 Kasacja Prokuratora Generalnego jest oczywiście zasadna i jako taka została uwzględniona. Zaskarżony wyrok jest wadliwy, gdyż został wydany z rażącym naruszeniem przepisów prawa procesowego i materialnego, wskazanych w zarzucie kasacji. Jest on zgodny z wnioskiem prokuratora o wydanie wyroku skazującego bez przeprowadzenia rozprawy i wcześniejszym porozumieniem prokuratora z oskarżonym. Nie ulega wątpliwości, że fakt zawarcia tego „porozumienia", którego następstwem było złożenie wniosku o wydanie wyroku bez przeprowadzenia rozprawy nie zwalniał sądu orzekającego z realizacji ciążących na nim obowiązków. Nie czyniła tego także zgoda oskarżonego na orzeczenie we wskazanym trybie, o ustalonej między stronami postępowania sądowego treści. Orzekając w trybie art. 343 k.p.k. w zw. z art. 335 k.p.k. sąd jest bowiem zobowiązany do zbadania wniosku prokuratora zarówno pod względem formalnym, jak i merytorycznym. Kontrola sądu winna obejmować okoliczności popełnienia przestępstwa, kwestię zgodności wniosku o wymierzenie określonej kary ze stanowiskiem oskarżonego, a także zgodność propozycji zawartych we wniosku z przepisami obowiązującego prawa materialnego i procesowego. Niezgodność wniosku z treścią tych przepisów pociąga za sobą niemożność jego uwzględnienia (tak. m.in. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 26 października 2017 r., sygn. akt II KK 201/17; wyroki Sądu Najwyższego: z dnia 8 lutego 2017 r., sygn. akt III KK 364/16; z dnia 10 sierpnia 2017 r., sygn. akt III KK 335/17; z dnia 27 czerwca 2017 r., sygn. II KK 124/17). Dopiero po dokonaniu takiej kontroli możliwe jest bądź uwzględnienie wniosku i wydanie wyroku (art. 343 § 6 k.p.k.), bądź zwrot sprawy prokuratorowi (art. 343 § 7 k.p.k.). Takiej weryfikacji wniosku prokuratora Sąd Rejonowy w Kole jednak nie dokonał. Jednoznacznie świadczy o tym to, że przeoczył, iż przestępstwo oszustwa stypizowane w art. 286 § 1 k.k. zagrożone jest wszak karą pozbawienia wolności od 6 miesięcy do lat 8. Tym samym, wniosek o orzeczenie wobec oskarżonego za tak zakwalifikowane przestępstwo kary pozbawienia wolności w wymiarze 3 miesięcy, rażąco ten przepis naruszał. Sąd uwzględniając ten wniosek wymierzył oskarżonemu karę pozbawienia wolności poniżej dolnej granicy ustawowego zagrożenia, powtórzył to rażące uchybienie, co miało istotny wpływ na treść zaskarżonego wyroku. I KK 159/24 4 Na marginesie zauważyć należy, że zgodnie z obecnie obowiązującym (od 1 października 2023 r.) brzmieniem art. 64 § 1 k.k. w razie skazania w warunkach wymienionych w tym przepisie sąd wymierza karę przewidzianą za przypisane przestępstwo w wysokości powyżej dolnej granicy ustawowego zagrożenia, a może ją wymierzyć w wysokości do górnej granicy ustawowego zagrożenia zwiększonego o połowę. Niemniej jednak, zgodnie z obowiązującym w dacie popełnienia czynu poprzednim brzmieniem art. 64 § 1 k.k. sąd mógł wymierzyć karę przewidzianą za przypisane sprawcy przestępstwo w wysokości do górnej granicy ustawowego zagrożenia zwiększonego o połowę. Zaostrzenie wymiaru kary nie było zatem obligatoryjne. Minimalną karą, jaką można było wymierzyć za przestępstwo z art. 286 § 1 popełnione w warunkach z art. 64 § 1 k.k. było zatem 6 miesięcy pozbawienia wolności. Mając powyższe na uwadze Sąd Najwyższy orzekł jak w sentencji. [J.J.] [ał]