I KK 192/26

I KK 192/26 POSTANOWIENIE Dnia 16 lipca 2026 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Piotr Mirek na posiedzeniu w trybie art. 535 § 3 k.p.k. po rozpoznaniu w Izbie Karnej w dniu 16 lipca 2026 r., w sprawie M.G. w przedmiocie zadośćuczynienia kasacji wniesionej przez pełnomocnika wnioskodawcy od wyroku Sądu Apelacyjnego we Wrocławiu z dnia 29 października 2025 r., sygn. akt II AKa 312/25, zmieniającego wyrok Sądu Okręgowego we Wrocławiu z dnia 22 maja 2025 r., sygn. akt III Ko 597/24, p o s t a n o w i ł: 1. oddalić kasację jako oczywiście bezzasadną; 2. obciążyć wnioskodawcę kosztami postępowania kasacyjnego. UZASADNIENIE Sąd Okręgowy we Wrocławiu, wyrokiem z dnia 22 maja 2025 r., sygn. akt III Ko 597/24, orzekając w sprawie z wniosku M.G. o odszkodowanie i zadośćuczynienie za niewątpliwie niesłuszne tymczasowe aresztowanie, na podstawie art. 552 § 4 k.p.k. (a contrario) oddalił żądanie wnioskodawcy, kosztami sądowymi obciążając Skarb Państwa. Apelację od powyższego wyroku wniósł pełnomocnik wnioskodawcy, I KK 192/26 2 zaskarżając wyrok w części oddalającej wniosek i zarzucając mu: 1. naruszenie przepisu art. 552 § 4 k.p.k. i art. 553a. k.p.k. poprzez błędne przyjęcie, że zaliczenie niesłusznie zastosowanego tymczasowego aresztowania na poczet innych orzeczonych kar wyklucza roszczenie o odszkodowanie i zadośćuczynienie na podstawie rozdziału 58 Kodeksu postępowania karnego; 2. naruszenie przepisu art. 5 ust. 5 Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności z dnia 4 listopada 1950 r. poprzez jego niezastosowanie. Mając na względzie powyższe zarzuty, skarżący wniósł o zmianę zaskarżonego wyroku poprzez uwzględnienie wniosku M.G. bądź ewentualnie o uchylenie wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. Sąd Apelacyjny we Wrocławiu, wyrokiem z dnia 29 października 2025 r., sygn. akt II AKa 312/25, zmienił zaskarżony wyrok w ten sposób, że zasądził od Skarbu Państwa na rzecz M.G. 20.000 zł z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od 29 października 2025 r. W pozostałej części zaskarżony wyrok utrzymał w mocy. Kasację od powyższego wyroku złożył pełnomocnik wnioskodawcy, zaskarżając go w części dotyczącej zadośćuczynienia - w zakresie w jakim Sąd odwoławczy nie uwzględnił żądania wnioskodawcy. Skarżący zarzucił mu naruszenie prawa materialnego przez jego błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie art. 445 § 1 k.c. w zw. z art. 445 § 2 k.c. i art. 448 k.c. skutkujące rażącym zaniżeniem przyznanego na rzecz wnioskodawcy zadośćuczynienia za doznaną krzywdę i orzeczeniem kwoty 20.000,00 zł, podczas gdy odpowiednie zadośćuczynienie to kwota 100.000 zł, uwzględniająca w sposób indywidualny całokształt okoliczności sprawy i wagę indywidualnych okoliczności stanowiących o rozmiarze doznanej przez wnioskodawcę krzywdy. Na tej podstawie wniósł o zmianę zaskarżonego wyroku poprzez zasądzenie od Skarbu Państwa na rzecz wnioskodawcy łącznej kwoty 100.000 zł tytułem zadośćuczynienia, tj. ponad dotychczas zasądzoną kwotę 20.000 zł wraz ustawowymi odsetkami za opóźnienie liczonymi od dnia prawomocności do dnia zapłaty. Skarga zawierała ponadto wnioski w zakresie rozstrzygnięcia o kosztach. Odpowiedź na kasację złożył prokurator, wnosząc o jej oddalenie jako I KK 192/26 3 oczywiście bezzasadnej. Sąd Najwyższy stwierdził, co następuje. Kasację należało uznać za oczywiście bezzasadną, a to pozwalało oddalić ja na posiedzeniu w trybie art. 535 § 3 k.p.k., bez udziału stron. Skarżący dążył do wykazania, że Sąd odwoławczy wadliwie zmiarkował krzywdę, doznaną w wyniku tymczasowego aresztowania, co z kolei skutkowało zaniżeniem kwoty zasądzonego zadośćuczynienia. Tak sformułowany zarzut, dotyczący kwestii pozostającej w sferze swobodnej decyzji Sądu orzekającego uznać należy za nietrafny. Zgodnie z art. 523 § 1 k.p.k. kasacja może być wniesiona tylko z powodu uchybień wymienionych w art. 439 lub innego rażącego naruszenia prawa, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na treść orzeczenia. Oznacza to, że poza sytuacjami rażącego niedoszacowania bądź przeszacowania wysokości zadośćuczynienia, powiązanymi z naruszeniem prawa, Sąd Najwyższy nie posiada kompetencji do uchylenia orzeczenia na podstawie jego subiektywnej nieadekwatności. W tym zakresie podzielić należy stanowisko wyrażone w postanowieniu Sądu Najwyższego z dnia 25 listopada 2020 r., sygn. akt V KK 444/20, zgodnie z którym: „W postępowaniu kasacyjnym zarzut niewłaściwego ustalenia kwoty zadośćuczynienia może być skuteczny tylko wtedy, gdy zaskarżone orzeczenie w sposób oczywisty narusza zasady ustalania tego zadośćuczynienia. W ramach kontroli kasacyjnej nie jest natomiast możliwe wkraczanie w sferę swobodnego uznania sędziowskiego”. W ocenie Sądu Najwyższego, realiach niniejszej sprawy nie doszło do naruszenia prawa, a tylko taka okoliczność pozwalałoby uznać zarzut za skuteczny. Sąd odwoławczy wskazał czym kierował się ustalając wysokość zadośćuczynienia, a przedstawiona w tym zakresie argumentacja nie nosi cech dowolności i wyjaśnia w sposób akceptowalny powody zaskarżonego rozstrzygnięcia. Sąd odwoławczy trafnie wskazał, że suma zadośćuczynienia stanowi formę wynagrodzenia krzywdy, jednak z uwagi na jej niematerialny charakter nie można jej dokładnie przeliczyć na wartość pieniężną. W związku z tym, w odróżnieniu od odszkodowania za szkodę materialną (gdzie kwota stanowi rzeczywisty ekwiwalent poniesionej straty), zadośćuczynienie pełni inną funkcję – ma przede wszystkim ograniczyć trwające jeszcze skutki naruszenia oraz złagodzić negatywne przeżycia osoby pokrzywdzonej niesłusznym I KK 192/26 4 aresztowaniem. Skala owych negatywnych przeżyć uzależniona jest także od indywidualnych doświadczeń wnioskodawcy, w tym także wcześniejszych pobytów w zakładach karnych. Jak wskazano w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku: „M.G. przed tymczasowym aresztowaniem będącym przedmiotem oceny w tej sprawie, był już kilkakrotnie karany za różne przestępstwa przede wszystkim przeciwko mieniu, ale także przeciwko wolności i zdrowiu. Wcześniej siedmiokrotnie przebywał w zakładach karnych i aresztach śledczych (k. 108-110). Znał więc i był przystosowany do warunków panujących w areszcie śledczym, zasady funkcjonowania, relacje panujące między osobami osadzonymi były mu znane. W konsekwencji negatywne odczucia związane z faktem i warunkami izolacji, przebywaniem z innymi, także istotnie zdemoralizowanymi, osobami pozbawionymi wolności, natężenie stresu były stosunkowo mniejsze niż osoby pozbawionej wolności po raz pierwszy, nieobeznanej z warunkami i zasadami wykonywania tymczasowego aresztowania, trafiającej do nieznanego wcześniej środowiska, którego reguł nie zna”. Nie odmawiając skarżącemu prawa do własnej oceny znaczenia tych okoliczności, przypomnieć należy, że dopóki nie wykaże on wadliwości skarżonego rozstrzygnięcia, także w sferze motywacyjnej, jego zapatrywania na kwestię wysokości oczekiwanego przez wnioskodawcę zadośćuczynienia nie stanowią argumentu, pozwalającego na skuteczne zwalczanie stanowiska Sądu Apelacyjnego. Podkreślić trzeba, że podnosząc potrzebę uwzględnienia przez Sąd drugiej instancji kwot zadośćuczynienia w podobnych przypadkach, kasacja nie wskazuje jednak punktów odniesienia, którymi należałoby się kierować, oceniając odpowiedniość zadośćuczynienia należnego wnioskodawcy. Stwierdzić też trzeba, że tam, gdzie kasacja odwołuje się do konkretnych okoliczności nie stanowią one argumentu, który mógłby podważać trafność skarżonego wyroku. Nie jest zatem trafnym twierdzenie, że, Sąd odwoławczy miarkując zadośćuczynienie błędnie powołał się na wyroki wydane w sprawach toczących się pod sygn. akt II K 984/23 i sygn. akt VII K 432/24, które zapadły wykonano już po zastosowaniu wobec wnioskodawcy niesłusznego tymczasowego aresztowania. Pomijając już to, że sygnatura tej drugiej sprawy nie została nawet I KK 192/26 5 wymieniona w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku, orzeczenia, na które powołuje się nie determinowały dokonanego przez Sąd odwoławczy miarkowania zadośćuczynienia. Wystarczy zauważyć, że z pisemnych motywów wyroku Sądu odwoławczego wynika, iż tym co miało w tym zakresie znaczenie było to, iż M.G. przed tymczasowym aresztowaniem będącym przedmiotem oceny w niniejszej sprawie siedmiokrotnie przebywał w zakładach karnych i aresztach śledczych. Powyższe nie oznacza oczywiście, że w tak określonych realiach pobyt w areszcie śledczym w ogóle nie oddziaływał na dobrostan wnioskodawcy. Podniósł on niezaprzeczalną krzywdę, co znalazło odzwierciedlenie w treści wyroku. Sąd odwoławczy zmiarkował jednak jej rozmiar w sposób odmienny od żądania wnioskodawcy. Wyrok Sądu odwoławczego pozostawał jednak w zgodzie z art. 445 § 1 k.c. w zw. z art. 445 § 2 k.c. i art. 448 k.c. Jak bowiem trafnie wskazano w wyroku Sądu Najwyższego z dnia 11 maja 2023 r., V KK 64/23: „Nie można przyjąć, aby doszło do rażącej obrazy prawa cywilnego materialnego wówczas, gdy strona prezentuje tylko odmienną ocenę przesłanek, rzutujących na wysokość dochodzonego zadośćuczynienia”. Mając na względzie powyższe argumenty, orzeczono jak w części dyspozytywnej. [WB] [a.ł]