I KK 250/26

I KK 250/26 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 5 sierpnia 2026 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Zbigniew Puszkarski (przewodniczący) SSN Jacek Błaszczyk SSN Małgorzata Wąsek-Wiaderek (sprawozdawca) w sprawie P.K., w przedmiocie wyroku łącznego, po rozpoznaniu w Izbie Karnej na posiedzeniu w dniu 5 sierpnia 2026 r., w trybie art. 535 § 5 k.p.k., kasacji Prokuratora Generalnego na korzyść skazanego, od wyroku łącznego Sądu Rejonowego Poznań-Nowe Miasto i Wilda w Poznaniu z dnia 19 maja 2026 r., III K 378/26, uchyla zaskarżony wyrok łączny i przekazuje sprawę Sądowi Rejonowemu Poznań-Nowe Miasto i Wilda w Poznaniu do ponownego rozpoznania. Jacek Błaszczyk Zbigniew Puszkarski Małgorzata Wąsek-Wiaderek UZASADNIENIE Wyrokiem łącznym z dnia 19 maja 2026 r., III K 378/26, Sąd Rejonowy Poznań-Nowe Miasto i Wilda w Poznaniu, po rozpoznaniu sprawy P.K., skazanego – zgodnie z opisem zawartym w części wstępnej wyroku łącznego – prawomocnymi wyrokami: I KK 250/26 2 A. Sądu Rejonowego w Starachowicach z dnia 7 lipca 2025 r., II K 156/25, za przestępstwo z art. 278 § 1 k.k. popełnione w dniu 12 grudnia 2024 r., na karę 6 miesięcy pozbawienia wolności; B. Sądu Rejonowego w Radomiu z dnia 16 października 2025 r., II K 1030/25, za przestępstwa: z art. 280 § 1 k.k. popełnione w dniu 10 grudnia 2024 r., na karę 3 lat pozbawienia wolności i z art. 278 § 1 k.k. w zw. z art. 12 § 1 k.k. popełnione w dniu 14 grudnia 2024 r., na karę 8 miesięcy pozbawienia wolności, które objęto karą łączną 3 lat i 2 miesięcy pozbawienia wolności; C. Sądu Rejonowego w Ostrowcu Świętokrzyskim z dnia 24 listopada 2025 r., II K 246/25, za ciąg przestępstw z art. 278 § 1 k.k. popełnionych w dniu 13 grudnia 2024 r., na karę 5 miesięcy pozbawienia wolności; D. Sądu Rejonowego Poznań-Nowe Miasto i Wilda w Poznaniu z dnia 3 marca 2026 r., III K 915/25, za przestępstwo z art. 278 § 3 k.k. popełnione w dniu 16 grudnia 2024 r., na karę 5 miesięcy pozbawienia wolności; – na podstawie art. 91 § 2 k.k. i art. 86 § 1 k.k. połączył kary pozbawienia wolności wymierzone wyrokami opisanymi powyżej w punktach: A, B, C i D, a w ich miejsce orzekł karę łączną 4 lat pozbawienia wolności (pkt 1) oraz na poczet kary łącznej pozbawienia wolności zaliczył skazanemu okresy rzeczywistego pozbawienia wolności (pkt 2) oraz orzekł o kosztach procesu (pkt 3). Powyżej opisany wyrok łączny nie został zaskarżony i uprawomocnił się w pierwszej instancji. Kasację w trybie art. 521 § 1 k.p.k. od tego wyroku łącznego wniósł Prokurator Generalny, na korzyść skazanego, zaskarżając go w całości i zarzucając: „rażące i mające istotny wpływ na treść wyroku łącznego naruszenie przepisów prawa procesowego i materialnego – art. 410 k.p.k. i art. 413 § 1 pkt 4 k.p.k. w zw. z art. 574 k.p.k. oraz art. 91 § 2 k.k. w zw. z art. 85 § 1 k.k., poprzez nieuwzględnienie całokształtu okoliczności, wynikających z materiałów ujawnionych w toku rozprawy głównej i błędne przyjęcie w komparycji wyroku łącznego, że prawomocnym wyrokiem Sądu Rejonowego w Radomiu z dnia 16 października 2025 r., sygn. akt II K 1030/25, wymierzono wobec P.K. dwie kary jednostkowe pozbawienia wolności w wymiarze: 3 lat (za czyn z art. 280 § 1 k.k.) oraz 8 miesięcy (za czyn z art. 278 § 1 k.k.), a w ich miejsce orzeczono karę łączną 3 lat i 2 miesięcy pozbawienia wolności, a następnie połączenie ww. kar jednostkowych z karami: 6 miesięcy pozbawienia I KK 250/26 3 wolności, orzeczoną wyrokiem Sądu Rejonowego w Starachowicach, sygn. akt II K 156/25, 5 miesięcy pozbawienia wolności, orzeczoną wyrokiem Sądu Rejonowego w Ostrowcu Świętokrzyskim, sygn. akt II K 246/25 i 5 miesięcy pozbawienia wolności, orzeczoną wyrokiem Sądu Rejonowego Poznań-Nowe Miasto i Wilda w Poznaniu, sygn. akt III K 915/25, a w ich miejsce utworzenie w pkt. 1 kary łącznej 4 lat pozbawienia wolności w sytuacji, gdy wyrokiem Sądu Okręgowego w Radomiu z dnia 14 kwietnia 2026 r., sygn. akt V Ka 156/26 rozstrzygnięcie Sądu I instancji o sygn. akt II K 1030/25, zostało zmienione i oskarżonemu prawomocnie przypisano popełnienie przestępstwa z art. 291 § 1 k.k., w miejsce czynu z art. 280 § 1 k.k., za które orzeczono karę pozbawienia wolności w wymiarze niższym o 1 rok, to jest 2 lat pozbawienia wolności (oraz wymierzono nową karę łączną 2 lat i 2 miesięcy pozbawienia wolności), wskutek czego utworzony w wyroku łącznym węzeł kary łącznej objął nieistniejącą w obrocie prawnym karę 3 lat pozbawienia wolności”. Prokurator Generalny wniósł o uchylenie wyroku łącznego i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi Rejonowemu Poznań-Nowe Miasto i Wilda w Poznaniu, w postępowaniu pierwszoinstancyjnym. Sąd Najwyższy zważył, co następuje. Kasacja okazała się oczywiście zasadna, co umożliwiło jej uwzględnienie na posiedzeniu w trybie art. 535 § 5 k.p.k. W tej sprawie doszło do rażącego naruszenia przepisów prawa wskazanych w zarzucie kasacji. Jak trafnie podniósł Prokurator Generalny w uzasadnieniu kasacji, w części wstępnej wyroku łącznego Sąd Rejonowy w punkcie B błędnie opisał wyrok Sądu Rejonowego w Radomiu z dnia 16 października 2025 r., II K 1030/25, stwierdzając, że P.K. wymierzono karę 3 lat pozbawienia wolności, za przestępstwo z art. 280 § 1 k.k. oraz karę 8 miesięcy pozbawienia wolności za czyn z art. 278 § 1 k.k. w zw. z art. 12 § 1 k.k., a w miejsce kar jednostkowych wymierzono karę łączną 3 lat i 2 miesięcy pozbawienia wolności. Wyrok ten został bowiem zmieniony wyrokiem Sądu Okręgowego w Radomiu z dnia 14 kwietnia 2026 r., V Ka 156/26, poprzez uchylenie orzeczenia o karze łącznej, uznanie, że P.K. popełnił przestępstwo z art. 291 § 1 k.k., a nie, jak wynikało z rozstrzygnięcia Sądu meriti – art. 280 § 1 k.k. i wymierzenie za nie kary o rok niższej, to jest w wysokości 2 lat pozbawienia wolności. Sąd odwoławczy w miejsce kar jednostkowych orzekł nową karę łączną 2 lat i 2 miesięcy pozbawienia wolności. Co istotne, Sąd Rejonowy I KK 250/26 4 orzekający w przedmiocie wyroku łącznego dysponował wyrokiem Sądu Okręgowego w Radomiu, którego poświadczona za zgodność z oryginałem kopia została włączona do akt sprawy (k. 45-46). Błędnie opisaną karę Sąd Rejonowy połączył w punkcie pierwszym sentencji wyroku łącznego z innymi karami podlegającymi łączeniu i w konsekwencji orzekł karę łączną 4 lat pozbawienia wolności. Tym samym Sąd Rejonowy połączył w punkcie 1 rozstrzygnięcia z innymi karami jednostkowymi karę 3 lat pozbawienia wolności, zamiast kary 2 lat pozbawienia wolności. Co jednak kluczowe, Sąd Rejonowy objął karą łączną karę nieistniejącą. Powyższe w sposób oczywisty miało wpływ na treść wyroku, przede wszystkim z punktu widzenia granic możliwej do orzeczenia kary łącznej. Z uwagi na uchybienie Sądu Rejonowego, dolną granicę kary łącznej wyznaczała błędnie opisana i prawomocnie niewymierzona kara 3 lat pozbawienia wolności (pozwalająca orzec karę łączną w minimalnym wymiarze 3 lat i miesiąca pozbawienia wolności), podczas gdy powinna ją określać karą orzeczona w jej miejsce wyrokiem Sądu Okręgowego w Radomiu, tj. kara 2 lat pozbawienia wolności (minimalna kara łączna w wymiarze 2 lat i miesiąca pozbawienia wolności). W sposób oczywisty powyższe uchybienie wpływało także na sumę kar podlegających łączeniu, a więc górną granicę możliwej do wymierzenia kary łącznej. Ponadto, w orzecznictwie za uchybienie mające istotny wpływ na treść orzeczenia wprost uznaje się objęcie wyrokiem łącznym kary nieistniejącej (por. wyroki Sądu Najwyższego: z dnia 11 września 2025 r., V KK 272/25; z dnia 26 marca 2025 r., I KK 5/25; z dnia 18 maja 2006 r., V KK 92/06). Sąd Najwyższy dostrzega, że orzeczona przez Sąd Rejonowy kara łączna mieści się w granicach dopuszczalnego jej wymiaru (przy prawidłowym połączeniu kar jednostkowych), jednakże stanowi wtedy sumę kar jednostkowych faktycznie orzeczonych wobec P.K., które powinny wejść w jej skład. Tymczasem w błędnym wyroku Sąd meriti zastosował zasadę asperacji, a faktycznie skazany ma wymierzoną karę łączną na zasadzie kumulacji, co nie było zamiarem Sądu meriti. Dlatego też uchylenie zaskarżonego wyroku łącznego stanowi działanie na korzyść skazanego. I KK 250/26 5 Rozpoznając sprawę ponownie Sąd Rejonowy wnikliwie i rzetelnie przeanalizuje dotychczasową karalność skazanego, prawidłowo odda ją w wydawanym orzeczeniu oraz rozstrzygnie czyniąc zadość przepisom prawa materialnego i procesowego. Mając na uwadze powyższe, należało orzec jak w sentencji wyroku. [WB] [a.ł]