I KK 255/23

I KK 255/23 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 5 grudnia 2023 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Barbara Skoczkowska (przewodniczący, sprawozdawca) SSN Waldemar Płóciennik SSN Paweł Wiliński Protokolant Jolanta Włostowska po rozpoznaniu w Izbie Karnej na posiedzeniu w dniu 5 grudnia 2023 r., w trybie art. 535 § 5 k.p.k. w sprawie Ł.S., skazanego za przestępstwo z art. 286 § 3 k.k. w zw. z art. 286 § 1 k.k., kasacji wniesionej przez Prokuratora Generalnego na korzyść, od wyroku nakazowego Sądu Rejonowego w Brzegu, z dnia 15 marca 2021 r., sygn. akt II K 64/21, uchyla zaskarżony wyrok nakazowy i sprawę przekazuje Sądowi Rejonowemu w Brzegu do ponownego rozpoznania. UZASADNIENIE Sąd Rejonowy w Brzegu wyrokiem nakazowym z dnia 15 marca 2021 r., sygn. akt II K 64/21, uznał oskarżonego Ł.S. za winnego tego, że: „w okresie od […] do […] w B., woj. ś., działając w celu osiągnięcia korzyści majątkowej, doprowadził R.K. prowadzącego działalność I KK 255/23 2 gospodarczą pod firmą H. do niekorzystnego rozporządzenia własnym mieniem w wysokości 96,00 zł w ten sposób, że w Urzędzie Pocztowym nr 1 w B. nadał przesyłkę pocztową z zawartością płyty CD na adres siedziby firmy prowadzonej przez R.K. w opcji za pobraniem, wskazując do wpłaty numer swojego rachunku bankowego […], wyzyskując błąd pokrzywdzonego będącego w przekonaniu, iż odbiera przesyłkę, której oczekiwał, a w rzeczywistości był to towar, którego nie zamawiał, czym działał na szkodę R.K. w wysokości 96,00 zł, przy czym czyn ten stanowi wypadek mniejszej wagi”, tj. przestępstwa z art. 286 § 3 k.k. w zw. z art. 286 § 1 k.k., za które wymierzył mu karę 6 miesięcy ograniczenia wolności, zobowiązując go do wykonywania nieodpłatnej kontrolowanej pracy na cel społeczny w wymiarze 30 godzin w stosunku miesięcznym (pkt I wyroku). Ponadto Sąd Rejonowy w Brzegu na podstawie art. 46 § 1 k.k. orzekł wobec oskarżonego obowiązek naprawienia w całości szkody wyrządzonej przestępstwem poprzez zapłatę kwoty 96 zł na rzecz pokrzywdzonego R.K. (pkt II wyroku). Powyższe orzeczenie nie zostało zaskarżone przez strony i uprawomocniło się w dniu 2 kwietnia 2021 r. Kasację od wyroku nakazowego Sądu I instancji wniósł Prokurator Generalny, zaskarżając go w całości na korzyść skazanego Ł.S., zarzucając: „rażące i mające istotny wpływ na treść wyroku naruszenie przepisów prawa karnego procesowego, a mianowicie art. 500 § 1 i 3 k.p.k., polegające na wydaniu wobec Ł.S. wyroku w postępowaniu nakazowym, mimo iż okoliczności popełnienia opisanego w akcie oskarżenia czynu z art. 286 § 3 k.k. w zw. z art. 286 § 1 k.k. i wina oskarżonego, w świetle całokształtu zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, budziły wątpliwości, w szczególności w odniesieniu do okoliczności, w jakich miało dojść do wyzyskania błędu pokrzywdzonego w związku z odbiorem I KK 255/23 3 przesyłki pocztowej oraz w odniesieniu do rzeczywistej wartości szkody, w konsekwencji czego doszło również do rażącego naruszenia przepisu prawa karnego materialnego, a mianowicie art. 46 § 1 k.k., skutkującego wadliwym orzeczeniem środka kompensacyjnego w postaci zobowiązania oskarżonego do naprawienia w całości szkody wyrządzonej przestępstwem, poprzez zapłatę na rzecz pokrzywdzonego kwoty 96 złotych, pomimo zawartych w aktach sprawy dokumentów wskazujących na odzyskanie przez wymienionego części pieniędzy”. Podnosząc powyższy zarzut, Prokurator Generalny wniósł o uchylenie wyroku nakazowego Sądu Rejonowego w Brzegu i przekazanie sprawy temu Sądowi do ponownego rozpoznania. Sąd Najwyższy zważył, co następuje. Kasacja, jako oczywiście zasadna, podlegała uwzględnieniu na posiedzeniu w trybie opisanym w art. 535 § 5 k.p.k. Trafny okazał się zarzut podniesiony w kasacji, zgodnie z którym zakwestionowany wyrok został wydany z rażącą obrazą przepisów prawa karnego procesowego. Zgodnie z art. 500 § 3 k.p.k. Sąd może wydać wyrok nakazowy, jeżeli na podstawie zebranych dowodów okoliczności czynu i wina oskarżonego nie budzą wątpliwości. Brak tych wątpliwości oznacza, że nie ma ich zarówno odnośnie do sprawstwa danego czynu, winy oskarżonego, wypełnienia wszystkich znamion tego czynu wymienionych w przepisach prawa karnego materialnego, przy uwzględnieniu wszystkich dowodów przedstawionych w akcie oskarżenia. Niespełnienie tego wymagania wyłącza dopuszczalność rozpoznania sprawy w tym trybie i wydania wyroku nakazowego oraz obliguje do rozpoznania sprawy na rozprawie głównej (zob. np. wyrok SN z dnia 9 lutego 2021 r., sygn. akt IV KK 275/20). I KK 255/23 4 Trafnie wskazał skarżący w kasacji, że w przedmiotowej sprawie nie zostały spełnione przesłanki pozwalające na wydanie wyroku nakazowego. Zasadnie wskazano zarówno na okoliczność, że skazany Ł.S. nie przyznał się do winy (k. 35 akt), a jednocześnie nie została prawidłowo zweryfikowana przedstawiona przez niego linia obrony. Należy ponadto zgodzić się ze skarżącym w zakresie, w jakim wskazuje na nietypowy charakter okoliczności faktycznych sprawy, niespełniającego cech „modelowego” oszustwa, w którym niekorzystne rozporządzenie mieniem wynika z faktu otrzymania produktu innego lub tańszego niż ten, który pokrzywdzony zamawiał. Przesyłka została wysłana przez skazanego do pokrzywdzonego bez uprzedniego zamówienia. W przedmiotowej sprawie chodzi zatem o konieczność wykazania in concreto znamienia „wyzyskania błędnego przekonania” pokrzywdzonego, zarówno na płaszczyźnie przedmiotowej (obiektywna możliwość wyprowadzenia pokrzywdzonego z błędu), jak i podmiotowej (świadomość, że pokrzywdzony oczekuje na paczkę z inną zawartością oraz brak ukrycia swojej tożsamości). Ponadto skarżący podniósł prawidłowo, że wątpliwości wzbudza również zobowiązanie skazanego do naprawienia szkody w wysokości 96 zł, tj. w pełnej wysokości, skoro z akt sprawy wynika, że operator pocztowy zatrzymał pobranie wskazując, że chodziło o 80 zł, a jednocześnie pokrzywdzony twierdził, że część kwoty odzyskał (k. 8 i 18 akt). Należy podkreślić, że Sąd Najwyższy nie przesądza w tym miejscu o kierunku rozstrzygnięcia w przedmiotowej sprawie. Okoliczności podniesione przez skarżącego uzasadniają jednak przekonanie, że Sąd I instancji błędnie przyjął brak wątpliwości co do winy oskarżonego oraz co do realizacji wszystkich znamion przedmiotowych i podmiotowych czynu z art. 286 § 3 w zw. z art. 286 § 1 k.k. To zaś prowadzi do wniosku, że doszło do rażącego naruszenia art. 500 § 1 i 3 k.p.k., które mogło mieć istotny wpływ na treść orzeczenia. I KK 255/23 5 Sąd Rejonowy w Brzegu ponownie rozpozna sprawę zwracając uwagę na to, by wszystkie ujawnione w tej sprawie wątpliwości zostały należycie wyjaśnione. Mając powyższe na uwadze orzeczono jak na wstępie. [MD] [ał]