I KK 317/26

I KK 317/26 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 27 października 2026 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Marek Pietruszyński (przewodniczący) SSN Jacek Błaszczyk (sprawozdawca) SSN Kazimierz Klugiewicz w sprawie B. N. skazanego z art. 278 § 3 k.k. po rozpoznaniu w Izbie Karnej na posiedzeniu w trybie art. 535 § 5 k.p.k. w dniu 27 października 2026 r. kasacji, wniesionej przez Prokuratora Generalnego na korzyść skazanego od wyroku Sądu Okręgowego w Poznaniu z dnia 7 lipca 2026 r., sygn. akt XVII Ka 335/26, zmieniającego wyrok Sądu Rejonowego Poznań – Grunwald i Jeżyce w Poznaniu z dnia 6 lutego 2026 r., sygn. akt III K 1133/25, uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę do rozpoznania Sądowi Okręgowemu w Poznaniu w postępowaniu odwoławczym. Jacek Błaszczyk Marek Pietruszyński Kazimierz Klugiewicz UZASADNIENIE B. N. został oskarżony o to, że w dniu 29 listopada 2025 r. w P., ul. […] na terenie sklepu B. dokonał zaboru w celu przywłaszczenia produktów spożywczych, I KK 317/26 2 kosmetyków oraz środków czystości o łącznej wartości 829,99 zł na szkodę sklepu B. należącego do J. S.A., co stanowi wypadek mniejszej wagi, tj. o przestępstwo z art. 278 § 3 k.k. Sąd Rejonowy Poznań - Grunwald i Jeżyce w Poznaniu w dniu 6 lutego 2026 r., sygn. akt III K 1133/25, wydał wyrok, na mocy którego: 1. oskarżonego B. N. uznał za winnego przestępstwa z art. 278 § 3 k.k. popełnionego w sposób opisany powyżej i za to na podstawie art. 278 § 3 k.k. wymierzył mu karę 2 (dwóch) miesięcy pozbawienia wolności, 2. na podstawie art. 69 § 1 i 2 k.k. i art. 70 § 1 k.k. wykonanie kary pozbawienia wolności warunkowo zawiesił na okres 1 (jednego) roku, 3. na podstawie art. 72 § 1 k.k. zobowiązał oskarżonego do informowania sądu o przebiegu okresu próby co 3 (trzy) miesięce, 4. na podstawie art. 46 § 1 k.k. orzekł wobec oskarżonego obowiązek naprawienia szkody poprzez zapłatę na rzecz J. S.A. kwoty 829,99 (ośmiuset dwudziestu dziewięciu 99/100) złotych, 5. na podstawie art. 624 § 1 k.p.k. zwolnił oskarżonego od obowiązku zapłaty na rzecz Skarbu Państwa kosztów sądowych. Wskazany wyrok został zaskarżony, w części co do środka kompensacyjnego, na korzyść oskarżonego B. N. apelacją prokuratora, w której podniesiono zarzut błędu w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia, który miał wpływ na treść orzeczenia, polegającego na przyjęciu, iż szkoda, jaką wyrządził oskarżony sklepowi B. należącemu do J. S.A. wyniosła 829,99 zł i wymierzenie obowiązku naprawienia jej w tej wysokości, podczas gdy z materiału zgromadzonego w sprawie wynika, iż część towarów przywłaszczonych przez B. N., o wartości 436 zł, ponownie trafiła do sprzedaży, co oznacza, że faktyczna szkoda, jaką poniósł pokrzywdzony, to równowartość towaru, który uległ obowiązkowej utylizacji z uwagi na przerwanie tzw. ciągu chłodniczego, tj. 393,99 zł. Podnosząc powyższy zarzut skarżący domagał się zmiany zaskarżonego wyroku poprzez orzeczenie wobec B. N. na podstawie art. 46 § 1 k.k. obowiązku naprawienia szkody poprzez zapłatę na rzecz J. S.A. kwoty 393,99 zł. Sąd Okręgowy w Poznaniu wyrokiem z dnia 7 lipca 2026 r., sygn. akt XVII Ka 335/26, na skutek apelacji wniesionej przez prokuratora: 1. zmienił zaskarżony wyrok w ten sposób, że w jego pkt 4 zobowiązał oskarżonego do naprawienia szkody poprzez zapłacenie na rzecz I KK 317/26 3 wskazanego pokrzywdzonego kwoty 393,99 (trzysta dziewięćdziesiąt trzy 99/100) zł, 2. w pozostałym zakresie zaskarżony wyrok utrzymał w mocy, 3. zwolnił oskarżonego od zwrotu Skarbowi Państwa kosztów sądowych za postępowanie odwoławcze, w tym od uiszczenia opłaty za drugą instancję. Kasację od tego orzeczenia wniósł Prokurator Generalny zaskarżając wyrok w całości na korzyść B. N. zarzucając rażące i mające istotny wpływ na treść orzeczenia; - naruszenie przepisów prawa procesowego, a mianowicie art. 433 § 1 i 2 k.p.k. w zw. z art. 440 k.p.k., polegające na przeprowadzeniu przez Sąd Okręgowy w Poznaniu wadliwej kontroli odwoławczej, z zaniechaniem rzetelnej oceny podniesionego w apelacji prokuratora zarzutu, a także rozpoznania środka zaskarżenia poza granicami tegoż zarzutu, skutkiem czego było jedynie dokonane z obrazą art. 46 § 1 k.k. obniżenie wysokości zobowiązania oskarżonego do naprawienia szkody do kwoty 393,99 zł, podczas gdy wartość szkody będąca sumą skradzionych artykułów, które nie nadawały się do dalszej sprzedaży, prawidłowo obliczona wynosiła 361,07 zł, a nadto - utrzymanie w mocy w pozostałym zakresie rażąco niesprawiedliwego wyroku Sądu Rejonowego Poznań - Grunwald i Jeżyce w Poznaniu, wydanego z rażącym naruszeniem prawa procesowego i materialnego, tj. art. 7 k.p.k., art. 410 k.p.k. i art. 366 § 1 k.p.k., polegającym na zaniechaniu dokonania należytej oceny materiału dowodowego i w konsekwencji ustaleń odnośnie wartości zabranego w celu przywłaszczenia mienia, mających istotne znaczenie dla odpowiedzialności oskarżonego, co doprowadziło do wadliwego uznania B. N. za winnego przestępstwa stypizowanego w art. 278 § 3 k.k. - mimo, iż przypisany mu czyn polegający na kradzieży mienia przy prawidłowo ustalonej wartości w kwocie 797,06 złotych stanowił wykroczenie określone w art. 119 § 1 k.w. W oparciu o tak sformułowane zarzuty skarzący wniósł o uchylenie wyroku w całości i przekazanie sprawy Sądowi Okręgowemu w Poznaniu do ponownego rozpoznania w postępowaniu odwoławczym. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Kasacja Prokuratora Generalnego okazała się zasadna w stopniu oczywistym uzasadniającym jej oddalenie na posiedzeniu, bez udziału stron, w trybie art. 535 § 3 k.p.k. I KK 317/26 4 Zgodnie z art. 433 § 1 i 2 k.p.k. Sąd odwoławczy rozpoznaje sprawę w granicach zaskarżenia, a jeżeli w środku odwoławczym zostały wskazane zarzuty stawiane rozstrzygnięciu - również w granicach podniesionych zarzutów, uwzględniając treść art. 447 § 1-3 k.p.k., a w zakresie szerszym w wypadkach wskazanych w art. 435 k.p.k., art. 439 § 1 k.p.k., art. 440 k.p.k. i art. 455 k.p.k. Sąd odwoławczy jest obowiązany rozważyć wszystkie wnioski i zarzuty wskazane w środku odwoławczym, chyba że ustawa stanowi inaczej. O naruszeniu art. 440 k.p.k. przez sąd odwoławczy można twierdzić jedynie wówczas, gdy sąd ten zignorował lub nie zauważył oczywistych i bezspornych uchybień popełnionych przez sąd niższej instancji, które mogły naruszyć zasadę sprawiedliwej represji, prowadząc do rażącej niesprawiedliwości orzeczenia tego sądu (por. postanowienia Sądu Najwyższego: z dnia 20 listopada 2024 r., III KK 508/24 oraz z dnia 10 lipca 2025 r., III KK 194/25). Słusznie podnosi Prokurator Generalny w kasacji, że Sąd Okręgowy, rozpoznając apelację prokuratora wywiedzioną od wyroku w części dotyczącej orzeczenia o środku kompensacyjnym, zaniechał weryfikacji wyliczeń wartości szkody wskazywanej przez pracownika pokrzywdzonego sklepu i w konsekwencji nie dostrzegł, że Sąd Rejonowy, w ślad za aktem oskarżenia, błędnie przyjął wartość zabranego mienia w kwocie 829,99 zł i po rozpoznaniu sprawy wadliwie uznał oskarżonego B. N. za winnego zarzuconego aktem oskarżenia czynu, wymierzając mu karę za przestępstwo z art. 278 § 3 k.k. Zgodzić się należy ze skarżącym, że rzetelna weryfikacja wyliczeń odnośnie do wysokości szkody i wartości zabranych w celu przywłaszczenia artykułów miała niebagatelne znaczenie dla ustalenia charakteru odpowiedzialności oskarżonego, bowiem czyn z art. 278 § 3 k.k. jest tzw. czynem przepołowionym, tzn. w zależności od wartości przedmiotu przestępstwa stanowi on przestępstwo z art. 278 § 3 k.k., albo wykroczenie z art. 119 § 1 k.w. Przepis art. 119 § 1 Kodeksu wykroczeń stanowi bowiem, że kto kradnie lub przywłaszcza sobie cudzą rzecz ruchomą, jeżeli jej wartość nie przekracza 800 złotych, podlega karze aresztu, ograniczenia wolności albo grzywny. W dacie popełnienia czynu przez B. N. jak i w dacie orzekania obowiązywał art. 119 § 1 k.w. w obecnym brzmieniu, obowiązującym od dnia 1 października 2023 r., nadanym ustawą z dnia 7 lipca 2022 r. o zmianie ustawy - Kodeks karny oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2022 r. poz. 2600 ze zm.) wyznaczającym kwotowo granicę pomiędzy przestępstwem a wykroczeniem na 800 zł. I KK 317/26 5 Analiza materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie wskazuje, że wartość skradzionego przez oskarżonego mienia wynosi łącznie 797,06 zł. W pisemnym uzasadnieniu zaskarżonego wyroku Sąd I instancji nie podał wprawdzie, na podstawie których konkretnie dowodów została ustalona kwota skradzionego mienia, to jednak lektura akt prowadzi do wniosku, że została ona ustalona w oparciu o zeznania świadka Z. K. (k. 6-8) oraz dokumentu zawierającego wykaz skradzionego mienia (k. 10). Dokładna analiza wskazanych dokumentów i zawartych w nich wyliczeń wskazuje, że popełniono w nich następujące błędy rachunkowe: 1. wyliczając wartość pozycji „Zupa 450 g - 6,89 zł x 2 szt. - łącznie 12,28 zł” popełniono błąd, gdyż 6,89 zł x 2 szt. = 13,78 zł, 2. wyliczając wartość pozycji „pierogi z serem - 7,29 zł x 2 szt. - łącznie 14,68 zł” popełniono błąd, gdyż 7,29 zł x 2 szt. = 14,58 zł, 3. wyliczając sumę skradzionych artykułów, które nie nadawały się do dalszej sprzedaży popełniono błąd, gdyż zsumowanie prawidłowych kwot wynosi 361,07 zł, a nie jak wskazano 393,99 zł (k. 7), 4. wyliczając kwotę skradzionego towaru, który trafił do ponownej sprzedaży (k. 7-7v.) popełniono błąd, gdyż zsumowanie prawidłowych kwot wynosi 435,99 zł, a nie jak wskazano 436 zł. Reasumując, wartość skradzionego towaru wynosi 361,07 zł + 435,99 zł = 797,06 zł. Oznacza to, że czyn ten, w związku z treścią wskazanych przepisów prawa materialnego, winien być kwalifikowany jako wykroczenie, a nie jako przestępstwo. Nie ulega wątpliwości, że Sąd I instancji zaniechał prawidłowego wykonania wskazanych obowiązków i nie sprawdził prawidłowości wyliczeń wartości zabranych artykułów przedstawionych przez pracownika sklepu. W rezultacie zaniechania należytej krytycznej oceny materiału dowodowego Sąd skazał oskarżonego za przestępstwo kradzieży z art. 278 § 3 k.k., w sytuacji gdy jego czyn, z uwagi na wartość zabranych artykułów, stanowi wykroczenie z art. 119 § 1 k.w. Podobnie rzetelne rozpoznanie zarzutu apelacji prokuratora wymagało od Sądu odwoławczego weryfikacji prawidłowości wyliczeń przyjętych za podstawę faktyczną rozstrzygnięcia o obowiązku naprawienia szkody, a weryfikacja ta doprowadziłaby do ujawnienia wadliwości wyliczenia wartości zabranego mienia, która to wartość rzutowała nie tylko na wysokość możliwego do orzeczenia I KK 317/26 6 obowiązku naprawienia szkody, ale wprost na charakter odpowiedzialności karnej oskarżonego B. N.. Wskazane w kasacji uchybienie miało oczywisty wpływ na treść wyroku. W konsekwencji doprowadziło do orzeczenia przez Sąd Okręgowy w Poznaniu, z obrazą art. 46 § 1 k.k. obowiązku naprawienia szkody w zawyżonej kwocie 393,99 zł, podczas gdy faktyczna szkoda wyniosła 361,07 zł., ale przede wszystkim do utrzymania w mocy rażąco niesprawiedliwego wyroku skazującego B. N. za przestępstwo z art. 278 § 3 k.k. - w sytuacji, gdy czyn przypisany oskarżonemu stanowił wykroczenie z art. 119 § 1 k.k., w związku z czym wyrok ten, jako wydany z rażącym naruszeniem prawa podlegał zgodnie z art. 440 k.p.k. zmianie na korzyść oskarżonego. Podsumowując uznać należy, że Sąd Okręgowy dopuścił się uchybienia wskazanego w kasacji Prokuratora Generalnego, w sposób rażący naruszając przepisy prawa procesowego i materialnego, które niewątpliwie miały wpływ na końcowe rozstrzygnięcie sprawy. Z uwagi na powyższe, wyrok Sądu Okręgowego należało uchylić i przekazać sprawę temu Sądowi do ponownego rozpoznania w postępowaniu odwoławczym. Rozpoznając sprawę w zakresie, w którym Sąd Najwyższy uchylił zaskarżony wyrok, Sąd Okręgowy w Poznaniu będzie musiał baczyć (art. 518 k.p.k. w zw. z art. 442 § 3 zd. pierwsze k.p.k.), by dokonując ponownej oceny dowodów mieć w polu widzenia wszystkie zgromadzone w sprawie dowody we wzajemnej korelacji, w szczególności zaś dokonać ponownej oceny treści dokumentów zawierających wykaz skradzionego mienia. [J.J.] [r.g.] Jacek Błaszczyk Marek Pietruszyński Kazimierz Klugiewicz