I KK 37/19

Sygn. akt I KK 37/19 POSTANOWIENIE Dnia 17 października 2019 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Marek Pietruszyński w sprawie A.B., P.F., A.P. skazanych za przestępstwa z art. 279§1 k.k. i inne po rozpoznaniu na posiedzeniu w Izbie Karnej w dniu 17 października 2019 r., kasacji wniesionych przez obrońców skazanych od wyroku Sądu Okręgowego w O. z dnia 14 lutego 2019 r., sygn. akt: II Ka (..), zmieniającego wyrok Sądu Rejonowego w W. z dnia 26 października 2017 r., sygn. akt II K (…), p o s t a n o w i ł: 1) oddalić kasacje jako oczywiście bezzasadne, 2) zasądzić od Skarbu Państwa na rzecz adw. S.B. (Kancelaria Adwokacka w W. ) - obrońcy z urzędu skazanego A.P. 442,80 (czterysta czterdzieści dwa 80/100) zł, w tym 23% VAT za sporządzenie i wniesienie kasacji, 3) zwolnić skazanego A.P. od ponoszenia kosztów postępowania kasacyjnego, 4) zasądzić od skazanych A.B. i P.F. na rzecz Skarbu Państwa koszty postępowania kasacyjnego w częściach na nich przypadających. 2 UZASADNIENIE Sąd Rejonowy w W. , wyrokiem z dnia 26 października 2017 r., sygn. akt II K (…), wydanym w stosunku do niżej wymienionych, jak również innych osób objętych aktem oskarżenia: I. oskarżonego A.P. : a) uznał za winnego popełnienia czynów zarzucanych mu w punktach: 271, 274, 276, 278-279 aktu oskarżenia, przy czym z ich opisu wyeliminował zwrot: „zorganizowanej”, a nadto z opisów czynów opisanych w punktach: 271, 278-279 aktu oskarżenia wyeliminował zwrot: „przy czym czynu tego dopuścił się w ciągu pięciu lat po odbyciu co najmniej 6 miesięcy kary pozbawienia wolności” oraz przyjął, iż one wszystkie zostały popełnione w warunkach ciągu przestępstw, z których każde wypełnia znamiona art. 279 § 1 k.k. k.k. w zw. z art. 65 § 1 k.k. w zw. z art. 91 § 1 k.k. i za to skazał go i wymierzył mu karę 3 lat pozbawienia wolości; b) uznał za winnego popełnienia czynów zarzucanych mu w punktach: 272, 280- 281 aktu oskarżenia, przy czym z ich opisu wyeliminował zwrot: „zorganizowanej” oraz „przy czym czynu tego dopuścił się w ciągu pięciu lat po odbyciu co najmniej 6 miesięcy kary pozbawienia wolności”, a nadto przyjął, iż zostały popełnione w warunkach ciągu przestępstw, z których każde wypełnia znamiona art. 279 § 1 k.k. w zb. z art. 286 § 2 k.k. w zw. z art. 11 § 2 k.k. w zw. z art. 12 k.k. w zw. z art. 65 § 1 k.k. w zw. z art. 91 § 1 k.k. i za to skazał go, zaś na podstawie art. 279 § 1 k.k. w zw. z art. 11 § 3 k.k. w zw. z art. 65 § 1 k.k. w zw. z art. 91 § 1 k.k. wymierzył mu karę 2 lat pozbawienia wolości; c) uznał za winnego popełnienia czynów zarzucanych mu w punktach: 273 i 275 aktu oskarżenia, przy czym z ich opisu wyeliminował zwrot „zorganizowanej” oraz przyjął, iż zostały popełnione w warunkach ciągu przestępstw, z których każde wypełnia znamiona art. 279 § 1 k.k. w zb. z art. 282 k.k. w zb. z art. 286 § 2 k.k. w zw. z art. 11 § 2 k.k. w zw. z art. 12 k.k. w zw. z art. 65 § 1 k.k. w zw. z art. 91 § 1 k.k. i za to skazał go, zaś na podstawie art. 279 § 1 k.k. w zw. z art. 11 § 3 k.k. w zw. z art. 65 § 1 k.k. w zw. z art. 91 § 1 k.k. wymierzył mu karę 2 lat pozbawienia wolości; 3 d) uznał za winnego popełnienia czynu zarzucanego mu w punkcie 270 aktu oskarżenia z tym, że z jego opisu wyeliminował zwrot: „zorganizowanej” oraz „przy czym czynu tego dopuścił się w ciągu pięciu lat po odbyciu co najmniej 6 miesięcy kary pozbawienia wolności” i zakwalifikował go z art. 278 § 1 k.k. w zw. z art. 65 § 1 k.k. i za to skazał go i wymierzył mu karę 6 miesięcy pozbawienia wolości; e) uznał za winnego popełnienia czynu zarzucanego mu w punkcie 277 aktu oskarżenia i za to na podstawie art. 286 § 2 k.k. w zw. z art. 65 § 1 k.k. skazał go i wymierzył mu karę roku i 4 miesięcy pozbawienia wolości; f) na podstawie art. 85 § 1 i § 3 k.k., art. 86 § 1 k.k., art. 91 § 2 k.k. wymierzone oskarżonemu A.P. jednostkowe kary pozbawienia wolności połączył i wymierzył mu karę łączną 4 lat i 6 miesięcy pozbawienia wolności; g) na podstawie art. 46 § 1 k.k. orzekł solidarny obowiązek naprawienia szkody w całości poprzez zapłatę na rzecz pokrzywdzonego J.U. kwoty 40.000,00 złotych; II. oskarżonego A.B. : a) uznał za winnego dokonania czynów zarzucanych mu w punktach: 335, 337-338, 340-344, 347-351, 353-356, 358-359, 361, 363, 365-372, 374-377, 381- 382, 384, 386, 390-391, 396, 398 komparycji (a z punktów 2, 4-5, 7-11, 14-18, 20-23, 25-26, 28, 30, 32-39, 41-44, 48-49, 51, 53, 57-58, 63, 65 aktu oskarżenia sygn. V Ds. […]) z tym, że z ich opisu wyeliminował zwrot „zorganizowanej", a także przyjął, iż zostały one popełnione w warunkach ciągu przestępstw, z których każde wypełnia znamiona art. 279 § 1 k.k. w zw. z art. 65 § 1 k.k. w zw. z art. 91 § 1 k.k. i za to skazał go i wymierzył mu karę 5 lat pozbawienia wolności; b) uznał za winnego popełnienia czynów zarzucanych mu w punktach: 336, 352, 360, 364, 379, 383, 385, 388, 393, 397, 399, 402 komparycji (a z punktów 3, 19, 27, 31, 46, 50, 52, 55, 60, 64, 66, 69 aktu oskarżenia V Ds. (...)) z tym, że z ich opisu wyeliminował zwrot „zorganizowanej” i przyjął, iż zostały one popełnione w warunkach ciągu przestępstw, z których każde wyczerpało znamiona art. 279 § 1 k.k. w zb. z art. 286 § 2 k.k. w zw. z art. 11 § 2 k.k. w zw. z art. 12 k.k. w zw. z art. 65 § 1 k.k. w zw. z art. 91 § 1 k.k. i za to skazał go, zaś na podstawie art. 279 § 1 k.k. w zw. z art. 11 § 3 3 k.k. w zw. z art. 65 § 1 k.k. w zw. z art. 91 § 1 k.k. wymierzył mu karę 3 lat pozbawienia wolności; 4 c) uznał za winnego popełnienia czynów zarzucanych mu w punktach: 362, 373, 389, 392, 400 (a z punktów 29, 40, 56, 59, 67 aktu oskarżenia V Ds. (…)) z tym, że z ich opisu wyeliminował zwrot „zorganizowanej” i przyjął, iż zostały one popełnione w warunkach ciągu przestępstw, z których każde wyczerpało znamiona art. 279 § 1 k.k. w zb. z art. 282 k.k. w zb. z art. 286 §2 k.k. w zw. z art. 11 § 2 k.k. w zw. z art. 12 k.k. w zw. z art. 65 § 1 k.k. w zw. z art. 91 § 1 k.k. i za to skazał go, zaś na podstawie art. 279 § 1 k.k. w zw. z art. 11 § 3 k.k. w zw. z art. 65 § 1 k.k. w zw. z art. 91 § 1 k.k. wymierzył mu karę 3 lat pozbawienia wolności; d) uznał za winnego popełnienia czynów zarzucanych mu w punktach: 378 i 380 komparycji (a w punktach 45 i 47 aktu oskarżenia V Ds. (…)) z tym, że z ich opisu wyeliminował zwrot „zorganizowanej" oraz przyjął, iż zostały one popełnione w warunkach ciągu przestępstw, z których każde wyczerpało znamiona art. 13 § 1 k.k. w zw. z art. 279 § 1 k.k. w zw. z art. 65 § 1 k.k. w zw. z art. 91 § 1 k.k. i za to skazał go, zaś na podstawie art. 279 § 1 k.k. w zw. z art. 14 § 1 k.k. w zw. z art. 91 § 1 k.k. wymierzył mu karę roku i 6 miesięcy pozbawienia wolności; e) uznał za winnego popełnienia czynów zarzucanych mu w punktach: 394 i 401 komparycji (a w punktach 61 i 68 aktu oskarżenia V Ds. (…)) z tym, że z ich opisu wyeliminował zwrot „zorganizowanej” oraz przyjął, iż zostały one popełnione w warunkach ciągu przestępstw, z których każde wyczerpało znamiona art. 278 § 1 k.k. w zb. z art. 286 § 2 k.k. w zw. z art. 11 § 2 k.k. w zw. z art. 12 k.k. w zw. z art. 65 § 1 k.k. w zw. z art. 91 § 1 k.k. i za to skazał go, zaś na podstawie art. 286 § 2 k.k. w zw. z art. 11 § 3 k.k. w zw. z art. 65 § 1 k.k. w zw. z art. 91 § 1 k.k. wymierzył mu karę roku i 4 miesięcy pozbawienia wolności; f) uznał za winnego popełnienia czynu zarzucanego mu w punkcie 387 komparycji (a 54 aktu oskarżenia V Ds. (…)) z tym, że z jego opisu wyeliminował zwrot „zorganizowanej” i za to na podstawie art. 279 § 1 k.k. w zb. z art. 288 § 1 k.k. w zw. z art. 11 § 2 k.k. w zw. z art. 65 § 1 k.k. skazał go, zaś na podstawie art. 279 § 1 k.k. w zw. z art. 11 § 3 k.k. w zw. z art. 65 § 1 k.k. wymierzył mu karę roku i 6 miesięcy pozbawienia wolności; g) uznał za winnego popełnienia czynu zarzucanego mu w punkcie 395 komparycji (a 62 aktu oskarżenia V Ds. (…)) z tym, że z jego opisu wyeliminował zwrot 5 „zorganizowanej” i za to na podstawie art. 278 § 1 k.k. w zb. z art. 286 § 2 k.k. w zb. z art. 282 k.k. w zw. z art. 11 § 2 k.k. w zw. z art. 12 k.k. w zw. z art. 65 § 1 k.k. skazał go, zaś na podstawie art. 282 k.k. w zw. z art. 11 § 3 k.k. w zw. z art. 64 § 1 k.k. wymierzył mu karę 2 lat pozbawienia wolności; h) uznał za winnego popełnienia czynu zarzucanego mu w punkcie 357 komparycji (a 24 aktu oskarżenia V Ds. (…)) i za to na podstawie art. 279 § 1 k.k. skazał go i wymierzył mu karę roku i 4 miesięcy pozbawienia wolności; i) uznał za winnego popełnienia czynu zarzucanego mu w punkcie 346 komparycji (a 13 aktu oskarżenia V Ds. (…)) z tym, że z jego opisu wyeliminował zwrot „zorganizowanej” i za to na podstawie art. 13 § 2 k.k. w zw. z art. 278 § 1 k.k. w zw. z art. 65 § 1 k.k. skazał go, zaś na podstawie art. 278 § 1 k.k. w zw. z art. 14 § 1 k.k. w zw. z art. 65 § 1 k.k. wymierzył mu karę roku pozbawienia wolności; j) uznał za winnego popełnienia czynu zarzucanego mu w punkcie 339 komparycji (a 6 aktu oskarżenia V Ds. (…)) z tym, że z jego opisu wyeliminował zwrot „zorganizowanej” i za to na podstawie art. 279 § 1 k.k. w zb. z art. 276 k.k. w zw. z art. 11 § 2 k.k. w zw. z art. 65 § 1 k.k. skazał go, zaś na podstawie art. 279 § 1 k.k. w zw. z art. 11 § 3 k.k. w zw. z art. 65 § 1 k.k. wymierzył mu karę roku i 6 miesięcy pozbawienia wolności; k) na podstawie art. 85 § 1 i § 3 k.k., art. 86 § 1 k.k., art. 91 § 2 k.k. wymierzone oskarżonemu A.B. jednostkowe kary pozbawienia wolności połączył i wymierzył mu karę łączną 8 lat pozbawienia wolności; l) na podstawie art. 17 § 1 pkt 6 k.p.k. umorzył postępowanie karne w zakresie czynu zarzucanego mu w punkcie 345 komparycji (a z punktu 12 aktu oskarżenia V Ds. (…)); m) na podstawie art. 46 § 1 k.k. orzekł wobec oskarżonego A.B. solidarny obowiązek naprawienia szkody w całości poprzez zapłatę na rzecz pokrzywdzonych: - O. S.A. w O. kwoty 16.245,00 złotych; - J.S. kwoty 20.000,00 złotych; – W.G. kwoty 26.169,96 zł. III. oskarżonego P.F. : 6 a) uznał za winnego dokonania czynów zarzucanych mu w punktach: 119-123, 125-127, 129-132, 134-135, 137, 139, 141145, 147-150, 154, 156, 159, 163-164, 167, 171, 173 aktu oskarżenia z tym, że z ich opisu wyeliminował zwrot „zorganizowanej”, a także przyjął, iż zostały one popełnione w warunkach ciągu przestępstw, z których każde wypełnia znamiona art. 279 § 1 k.k. w zw. z art. 65 § 1 k.k. w zw. z art. 91 § 1 k.k. i za to skazał go i wymierzył mu karę 5 lat pozbawienia wolności; b) uznał za winnego popełnienia czynów zarzucanych mu w punktach: 124, 128, 136, 140, 152, 155, 157-158, 161, 168, 172, 174, 177 aktu oskarżenia z tym, że z ich opisu wyeliminował zwrot „zorganizowanej” i przyjął, iż zostały one popełnione w warunkach ciągu przestępstw, z których każde wyczerpało znamiona art. 279 § 1 k.k. w zb. z art. 286 § 2 k.k. w zw. z art. 11 § 2 k.k. w zw. z art. 12 k.k. w zw. z art. 65 § 1 k.k. w zw. 91 §1 kk i wymierzył mu karę 3 lat pozbawienia wolności; c) uznał za winnego popełnienia czynów zarzucanych mu w punktach: 138, 146, 162, 165, 175 aktu oskarżenia z tym, że z ich opisu wyeliminował zwrot „zorganizowanej” i przyjął, iż zostały one popełnione w warunkach ciągu przestępstw, z których każde wyczerpało znamiona art. 279 § 1 k.k. w zb. z art. 282 k.k. w zb. z art. 286 § 2 k.k. w zw. z art. 11 § 2 k.k. w zw. z art. 12 k.k. w zw. z art. 65 § 1 kk w zw. z art. 91 § 1 k.k. i za to skazał go, zaś na podstawie art. 279 § 1 k.k. w zw. z art. 11 § 3 k.k. w zw. z art. 65 § 1 k.k. w zw. z art. 91 § 1 k.k. wymierzył mu karę 3 lat pozbawienia wolności; d) uznał za winnego popełnienia czynów zarzucanych mu w punktach: 151 i 153 aktu oskarżenia z tym, z ich opisu wyeliminował zwrot „zorganizowanej” oraz przyjął, iż zostały one popełnione w warunkach ciągu przestępstw, z których każde wyczerpało znamiona art. 13 § 1 k.k. w zw. z art. 279 § 1 k.k. w zw. z art. 65 § 1 k.k. w zw. z art. 91 § 1 k.k. i za to skazał go, zaś na podstawie art. 279 § 1 k.k. w zw. z art. 14 § 1 k.k. w zw. z art. 65 § 1 k.k. w zw. z art. 91 § 1 k.k. wymierzył mu karę roku i 6 miesięcy pozbawienia wolności; e) uznał za winnego popełnienia czynu zarzucanego mu w punkcie 160 aktu oskarżenia z tym, że z jego opisu wyeliminował zwrot „zorganizowanej" i za to na podstawie art. 279 § 1 k.k. w zb. z art. 288 § 1 k.k. w zw. z art. 11§ 2 k.k. w zw. z art. 65 § 1 kk k.k. skazał go, zaś na podstawie art. 279 § 1 k.k. w zw. z art. 11 § 3 7 k.k. w zw. z art. 65 § 1 k.k. wymierzył mu karę roku i 6 miesięcy pozbawienia wolności; f) uznał za winnego popełnienia czynów zarzucanych mu w punktach: 166, 169, 176 aktu oskarżenia z tym, że z ich opisu wyeliminował zwrot „zorganizowanej” i przyjął, iż zostały one popełnione w warunkach ciągu przestępstw, z których każde wyczerpało znamiona art. 278 § 1 kk w zb. z art. 286 § 2 k.k. w zw. z art. 11 § 2 k.k. w zw. z art. 12 k.k. w zw. z art. 65 § 1 k.k. w zw. z art. 91 § 1 k.k. i za to skazał go, zaś na podstawie art. 286 § 2 k.k. w zw. z art. 11 § 3 k.k. w zw. z art. 65 § 1 k.k. w zw. z art. 91 § 1 k.k. wymierzył mu karę roku i 4 miesięcy pozbawienia wolności; g) uznał za winnego popełnienia czynu zarzucanego mu w punkcie 170 aktu oskarżenia z tym, że z jego opisu wyeliminował zwrot „zorganizowanej” i za to na podstawie art. 278 § 1 k.k. w zb. z art. 286 § 2 k.k. w zb. z art. 282 k.k. w zw. z art. 11 § 2 k.k. w zw. z art. 12 k.k. w zw. z art. 65 § 1 k.k. skazał go, zaś na podstawie art. 282 k.k. w zw. z art. 11 § 3 k.k. w zw. z art. 65 § 1 k.k. wymierzył mu karę 2 lat pozbawienia wolności; h) uznał za winnego popełnienia czynu zarzucanego mu w punkcie 133 aktu oskarżenia i za to na podstawie art. 279 § 1 k.k. skazał go i wymierzył mu karę roku i 4 miesięcy pozbawienia wolności; i) na podstawie art. 85 § 1 i 3 k.k., art. 86 § 1, art.91 § 2 k.k. wymierzył mu karę łączną 8 lat pozbawienia wolności . j) na podstawie art. 46 § 1 k.k. orzekł obowiązek naprawienia szkody na rzecz O. S.A. oraz J.S.. Po rozpoznaniu apelacji wniesionych m.in. przez A.P., oraz obrońców A.B. i P.F., Sąd Okręgowy w O., wyrokiem z dnia 29 marca 2017 r., sygn. akt II Ka (…) zmienił wyrok Sądu I instancji: w stosunku do A.P. poprzez złagodzenie wymiaru kary do 4 lat pozbawienia wolności; w stosunku do A.B. poprzez złagodzenie wymiaru kary do 6 lat pozbawienia wolności i wobec P.F. także poprzez złagodzenie do 6 lat pozbawienia wolności. W pozostałym zakresie w stosunku do tych oskarżonych wyrok utrzymał w mocy. 8 Wyrok Sądu odwoławczego został zaskarżony kasacjami wywiedzionymi przez obrońcę A.P., obrońcę A.B. i obrońcę P.F.. Obrońca skazanego A.P. w kasacji zarzucił rażące naruszenia prawa, mogące mieć wpływ na treść wyroku, tj.: a) art. 7 k.p.k., art. 2 § 2 k.p.k., art. 4 k.p.k. i art. 366 § 1 k.p.k. poprzez sprzeczną z zasadami prawidłowego rozumowania i doświadczenia życiowego, a ponadto jednostronną, powierzchowną i wybiórczą ocenę zgromadzonych w sprawie dowodów, skutkującą zaniechaniem wszechstronnego wyjaśnienia całokształtu okoliczności sprawy w zgodzie z naczelną zasadą rzetelnego procesu karnego i zasadą prawdy materialnej, w szczególności poprzez uznanie, że ocena dowodów dokonana przez Sąd I instancji jest swobodna i nie nosi cech dowolności, w sytuacji gdy Sąd ten uznał za w pełni wiarygodne wyjaśnienia współoskarżonego, osoby wielokrotnie karanej, która składała wyjaśnienia obciążające inne osoby celem pozyskania niższej kary za popełnione przez siebie przestępstwa i kilkukrotnie zmieniała ich treść, co przesądza o tym, iż są to wyjaśnienia niespójne i niewiarygodne, a tym samym niemogące stanowić wyłącznej podstawy przesądzającej o winie danej osoby; b) art. 424 § 1 k.p.k. w zw. z art. 458 k.p.k., polegające na wadliwym przeprowadzeniu kontroli odwoławczej wyroku Sądu I instancji, poprzez wydanie orzeczenia utrzymującego ten wyrok w mocy, w części dotyczącej skazania A.P. za czyny opisane w akcie oskarżenia, przy jednoczesnym sporządzeniu uzasadnienia, które w sposób ogólnikowy odnosi się do zarzutów wskazanych w apelacji, nie wskazując na konkretne okoliczności sprawy, co doprowadziło do uznania bezzasadności postawionych zarzutów, a tym samym niezasadnego utrzymania wyroku Sądu I instancji w mocy w pozostałym zakresie; c) niewspółmierność kary poprzez wymierzenie skazanemu kary pozbawienia wolności w wymiarze niewspółmiernym do stopnia winy i szkodliwości społecznej przypisanych czynów. W konsekwencji obrońca A.P. wniósł o uchylenie wyroku Sądu Okręgowego w O. oraz wyroku Sądu Rejonowego w W. i uniewinnienie oskarżonego ewentualnie, uchylenie wyroku obu instancji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. 9 Obrońca skazanego A.B. w kasacji podniósł zarzuty rażącej obrazy prawa procesowego, która mogła mieć istotny wpływ na treść zaskarżonego wyroku, poprzez naruszenie art. 433 § 2 w zw. z art. 457 § 3 k.p.k., polegające na nierozważeniu zarzutów apelacji, dotyczących: a) art. 5 § 2. k.p.k., przez skazanie oskarżonego A.B., wyłącznie na podstawie dowodu z wyjaśnień współoskarżonego A.M., mimo braku innych dowodów wskazujących na winę oskarżonego A.B. ; b) art. 7 k.p.k., poprzez dowolną, a nie swobodną ocenę materiału dowodowego, wyrażającą się w sprzecznej z zasadami życiowego i logicznego rozumowania i jednoznacznie ukierunkowanej na poniesienie odpowiedzialności karnej przez oskarżonego, pomimo, że istnienie jedynego dowodu z pomówienia, jako nieweryfikowalnego, nie pozwala na uznanie winnym oskarżonego A.B. ; c) błędu w ustaleniach faktycznych, przyjętych za podstawę wyroku, mającego wpływ na treść orzeczenia, a polegającego na przyjęciu ustaleń faktycznych, na podstawie wyjaśnień współoskarżonego A.M., iż oskarżony A.B. dopuścił się zarzucanych mu czynów, mimo braku w sprawie materiału dowodowego, pozwalającego na zweryfikowanie tych wyjaśnień. d) niewspółmierności (surowości) kary w odniesieniu do oskarżonego A.B.. W konsekwencji obrońca wniósł o zmianę zaskarżonego wyroku przez uniewinnienie oskarżonego A.B. od zarzucanych mu czynów lub zmianę i złagodzenie kary pozbawienia wolności, wymierzonej oskarżonemu A.B., ewentualnie uchylenie wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi Rejonowemu. Obrońca skazanego P.F. podniósł zarzuty: 1. rażącego naruszenia prawa materialnego to jest art. 4 kodeksu karnego przez jego niezastosowanie, 2. rażącego naruszenia prawa procesowego mające istotny wpływ na treść orzeczenia. tj. naruszenie art. 410 k.p.k. w zw. z art. 5 § 2 k.p.k. w zw. z art. 7 k.p.k. poprzez uznanie, że wina P.F. została udowodniona, podczas gdy zgromadzony w sprawie materiał dowodowy nie potwierdza, że oskarżony popełnił zarzucane mu czyny, albowiem wyjaśnienia współoskarżonego A.M. są całkowicie niewiarygodne, gdyż są niespójne, nieścisłe, pochodzą od osoby wielokrotnie karanej. 10 W konsekwencji obrońca P.F. wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku Sądu Okręgowego w O. i utrzymanego nim w mocy wyroku Sądu Rejonowego w W. oraz przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji. W pisemnej odpowiedzi na kasacje obrońców, prokurator wniósł o ich oddalenie, jako oczywiście bezzasadnych. Sąd Najwyższy zważył, co następuje. Żadna z kasacji nie zasługiwała na uwzględnienie. Na wstępie rozważań przypomnieć należy kwestie zasadnicze, odnoszące się do wszystkich wyżej opisanych skarg kasacyjnych. Kasacja jest nadzwyczajnym środkiem zaskarżenia i przysługuje stronie, stosownie do art. 519 k.p.k., od prawomocnego wyroku sądu odwoławczego kończącego postępowanie, tylko z powodu uchybień wymienionych w art. 439 k.p.k. lub innego rażącego naruszenia prawa, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na treść orzeczenia (art. 523 § 1 k.p.k.). Postępowanie kasacyjne służy więc, co do zasady, kontroli orzeczeń sądów odwoławczych z punktu widzenia dochowania norm prawa materialnego lub procesowego. Sąd Najwyższy nie jest natomiast uprawniony do ponownej, samodzielnej oceny dowodów i dokonywania na jej podstawie kontroli poprawności poczynionych w sprawie ustaleń faktycznych. W niniejszym postępowaniu Sąd II instancji nie dokonywał zmian w wyroku Sądu Okręgowego, o czym świadczy utrzymanie w mocy wyroku Sądu I instancji w zakresie skazania oskarżonych. Tymczasem zarówno sposób zredagowania przez obrońców zarzutów kasacyjnych, jak i argumentacja przedstawiona na ich poparcie wskazują na niepogodzenie się skarżących z treścią wyroku Sądu I instancji, a nie wyroku Sądu odwoławczego. Takiej oceny nie zmienia – wyłącznie formalne – wskazanie przez obrońcę A.P., jako rzekomo naruszonych, przepisów art. 433 § 2 w zw. z art. 457 § 3 k.p.k. Zasadniczym argumentem jest bowiem treść uprzednio wywiedzionych w sprawie apelacji dotyczących wszystkich trzech oskarżonych, w których – w nieco zmienionej redakcyjnie formie – analogiczne zastrzeżenia poczyniono pod adresem Sądu Rejonowego. Oparcie kasacji na niemal tych samych zarzutach, które stanowiły podstawę zwykłego środka zaskarżenia, w więc inkorporacji – niepotwierdzonych zresztą – uchybień Sądu meriti w zakresie kompletowania i oceny zebranego materiału 11 dowodowego do postępowania apelacyjnego, jest sprzeczne z istotą postępowania kasacyjnego, stanowiąca o tym, że przedmiot zaskarżenia kasacji stanowi – co do zasady – wyrok sądu odwoławczego wydany po przeprowadzeniu kontroli instancyjnej orzeczenia Sądu I instancji (art. 519 k.p.k.). Odnosząc się do kasacji wywiedzionej przez obrońcę A.P. podnieść należało następujące, dodatkowe argumenty. 1. Treść sformułowanych zarzutów nie dotyczy procedowania Sądu Okręgowego, tylko Sądu I instancji. Wskazuje na to powołanie, jako rzekomo naruszonych, przepisów regulujących kompletowanie i ocenę materiału dowodowego (art. 7 k.p.k., art. 366 k.p.k.), jak i podniesienie – niedopuszczalnego w kasacji pochodzącej od strony postępowania – zarzutu rażącej niewspółmierności kary. W takim układzie procesowym kasacja traci przynależne jej cechy nadzwyczajnego środka zaskarżenia i zasadniczo powinna zostać oceniona jako niedopuszczalna. Kierując się jednak dyspozycją art. 118 § 1 k.p.k. Sąd Najwyższy założył, że intencją skarżącego jest wskazanie na mankamenty w sferze kontroli odwoławczej wyroku Sądu meriti w zakreślonym w kasacji zakresie. W takiej sytuacji autor kasacji powinien jednak oprzeć zarzuty na naruszeniu przepisów statuujących powinności Sądu II instancji, to jest art. 433 § 2 k.p.k. i art. 457 § 3 k.p.k. Tak się jednak nie stało. 2. Treść zarzutów z pkt. 1a i 1b w powiązaniu z uzasadnieniem kasacji wskazują, że intencją skarżącego jest zakwestionowanie poprawności oceny wyjaśnień współoskarżonego A.M., w zakresie, w jakim obciążył on oskarżonego A.P. i zaaprobowanie takiego procedowania przez Sąd odwoławczy. Zarzut ten jest bezzasadny w stopniu oczywistym. Sąd odwoławczy obszernie i wnikliwie odniósł się do zarzutów analogicznej treści, sformułowanych we własnej apelacji oskarżonego, jak też – wywiedzionej w jego imieniu przez obrońcę. Prawidłowo przyjął, że Sąd meriti nie dopuścił się uchybień zarówno w sferze kompletowania, jak i oceny materiału dowodowego. Pisemne motywy wyroku są jasne, świadczą o wszechstronnym rozważeniu okoliczności sprawy. Pozwalają również stronie poznać, które okoliczności Sąd Rejonowy uznał za udowodnione, a które nie, na jakich oparł się w tej mierze dowodach i dlaczego nie uznał dowodów przeciwnych. Prawidłowo Sąd Okręgowy przyjął, że ocena dowodów na niekorzyść A.P., w tym w 12 szczególności obciążających go wyjaśnień A.M., nie nosi cech dowolności i spełnia kryteria wyznaczone przepisem art. 7 k.p.k. Takie stanowisko Sąd Najwyższy w pełni podziela. Oczywiste jest, że to wyjaśnienia A.M. były zasadniczą podstawą przypisania oskarżonym zarzucanych im czynów. Sąd Rejonowy dokonał ich kompletnej, wprost drobiazgowej analizy, nie znajdując – w odniesieniu do czynów zarzucanych A.P., jakichkolwiek podstaw do zakwestionowania ich wiarygodności, o czym świadczyła ich zgodność z zeznaniami zdecydowanej większości przesłuchanych w sprawie świadków, do których zaliczali się zwłaszcza pokrzywdzeni przestępstwami. O prawidłowości i zgodności z regułami procedury karnej oceny Sądu Rejonowego świadczy obszerny i logiczny wywód zawarty na s. 197-200 pisemnych motywów wyroku, który zasadnie zyskał aprobatę Sądu ad quem. Przeciwne twierdzenia, odnośnie przebiegu zdarzeń i braku udziału w nich oskarżonego A.P., zawarte w apelacjach oskarżonego i jego obrońcy, trafnie zostały ocenione wyłącznie jako polemika z ustalonym stanem faktycznym. 3. Akcentowana w kasacji (s. 6-7) ocena Sądu Okręgowego odnosząca się do oskarżonego H.B. nie znajduje bezpośredniego przełożenia na trafność skazania oskarżonego A.P.. Sad odwoławczy wyraźnie zaakcentował, że jakkolwiek podstawą uniewinnienia pierwszego z wyżej wymienionych, była odmowa dania wiary A.M., to powodem takiej oceny był konflikt pomiędzy nim a H.B.. Okoliczność taka, odnosząca się wyłącznie do jednego z oskarżonych, nie dezawuuje wiarygodności wszystkich pozostałych depozycji A.M. i nie dekompletuje wszystkich pozostałych okoliczności wskazujących na winę oskarżonego A.P., zwłaszcza kiedy znajdują one zakotwiczenie w innych – niż wyjaśnienia A.M. – dowodach o charakterze obiektywnym, choćby zeznaniach pokrzywdzonych. Uwagi te odnieść należy do stanowiska prezentowanego aktualnie w kasacji. Skarżący powinien zdać sobie sprawę, że podstawą zarzutu kasacyjnego nie może być samo negowanie wiarygodności dowodów stanowiących podstawę przypisania sprawstwa skazanemu tylko dlatego, że zostały one ocenione w sposób dla niego niekorzystny, ani też przeciwstawienie im innych dowodów lub ich fragmentów, stawiających skazanego w korzystniejszym świetle (zob. postanowienie SN z dnia 16 czerwca 2015 r., III KK 176/15). 13 4. Kolejny zarzut kasacji zdaje się wskazywać na przeoczenie przez skarżącego dyspozycji art. 457 § 3 k.p.k. regulującego wymogi dotyczące uzasadnienia wyroku sądu odwoławczego odnoszącego się do zarzutów sformułowanych w apelacji. W takim zakresie wyżej wskazany przepis stanowi lex specialis w stosunku do art. 424 § 1 k.p.k., który w postępowaniu odwoławczym może znaleźć zastosowanie zasadniczo wyłącznie w razie orzekania reformatoryjnego (zob. wyroki SN: z 9 maja 2017 r., V KK 63/17; z 30 września 2016 r., IV KK 126/16). Przyznać należy, że pisemne motywy Sądu odwoławczego zostały sporządzone syntetycznie. Nie sposób jednak przyjąć, że uniemożliwiają one zrozumienie oskarżonemu, czym kierował się Sąd odwoławczy utrzymując w mocy skazanie dokonane przez Sąd pierwszej instancji. Sąd Okręgowy wyraźnie wskazał, że polemiczny charakter zarzutów środków zaskarżenia nie daje podstaw do podważenia trafności oceny przeprowadzonej przez Sąd meriti oraz przedstawił w tym zakresie stosowną argumentację, której ponowne przytaczanie jest zbędne. 5. Samoistny zarzut nadzwyczajnego środka zaskarżenia sprowadzający się do zakwestionowania wysokości wymierzonej oskarżonemu kary łącznej, jest – z mocy art. 523 § 1 zdanie drugie k.p.k. niedopuszczalny w kasacji pochodzącej od strony postępowania. Natomiast analogiczny zarzut apelacji został rozpoznany, o czym przecież świadczy złagodzenie wymiaru kary łącznej orzeczonej w stosunku do A.P.. Także i w tym zakresie stanowisko Sądu odwoławczego zostało prawidłowo i jasno uzasadnione. Odnośnie zaś kasacji wywiedzionej w imieniu A.B., stwierdzić należało, co następuje. 1. Pomimo oparcia kasacji na zarzutach naruszenia art. 433 § 2 k.p.k. i art. 457 § 3 k.p.k., analiza treści zarzutów w powiązaniu z ich uzasadnieniem daje podstawy do przyjęcia, że także i w tym wypadku skarżący dąży wyłącznie do poddania kolejnej ocenie – tym razem przez Sąd Najwyższy – wyroku Sądu I instancji, co jest sprzeczne z istotą postępowania kasacyjnego. Zarzuty podniesione pod adresem orzeczenia Sądu I instancji podlegają rozważeniu przez sąd kasacyjny tylko w takim zakresie, w jakim jest to konieczne dla właściwego rozpoznania zarzutów stawianych w tym nadzwyczajnym trybie zaskarżonemu wyrokowi sądu odwoławczego. Tych zarzutów jednak nie można rozpatrywać w oderwaniu od 14 zarzutów stawianych orzeczeniu sądu odwoławczego, skoro nie jest funkcją kontroli kasacyjnej kolejne, powielające kontrolę apelacyjną rozpoznawanie zarzutów stawianych pod pozorem kasacji orzeczeniu sądu pierwszej instancji (zob. postanowienie SN z dnia 26 marca 2013 r., III KK 449/12). 2. Zarzuty odnoszące się do prawidłowości kontroli apelacyjnej w sferze depozycji A.M. nie zasługują na uwzględnienie. Motywy takiego stanowiska Sądu Najwyższego są przy tym identyczne, jak w odniesieniu do kasacji wywiedzionej na rzecz A.P.. Ponownie podkreślić należy, że o ile prawem obrony jest taka interpretacja materiału dowodowego, której efekt jest korzystny dla oskarżonego, nie świadczy to o tym, iż ocena dokonana przez sąd orzekający jest dowolną, a tym samym wadliwą. Rekonstruując stan faktyczny Sąd Rejonowy rozważył treść wyjaśnień A.M., dokonał ich analizy pod względem spójności, konsekwencji, logiki, zbadał czy istnieją okoliczności mogącego podważyć ich wiarygodność i skonfrontował z pozostałym, bardzo obszernym materiałem dowodowym. Wreszcie, swoje stanowisko w tym zakresie należycie umotywował akcentując fakt, iż wyjaśnienia wyżej wymienionego, dotyczące czynów prawomocnie przypisanych A.B., znalazły potwierdzenie w zeznaniach świadków – pokrzywdzonych tymi przestępstwami. W odniesieniu do skazanego A.B. nie ujawniły się przy tym jakiekolwiek niedające się usunąć wątpliwości, obligujące do zastosowania dyspozycji art. 5 § 2 k.p.k. Wobec kompletności, logiczności i przejrzystości oceny Sądu Rejonowego, brak było również podstaw do uwzględnienia zarzutu obrazy art. 7 k.p.k. Powyższe dowodzi, że stanowisko Sądu odwoławczego jest trafne, a kontrola apelacyjna zaskarżonego wyroku spełnia wymogi stawiane m.in. poprzez art. 433 § 2 k.p.k. Okoliczności tej, szczególnie w płaszczyźnie funkcji sądu kasacyjnego, nie jest w stanie zmienić wyłącznie odmienne postrzeganie przez oskarżonego wyników postępowania dowodowego. Także wywód odnoszący się do istoty naruszeń przepisów art. 5 § 2 k.p.k. oraz art. 7 k.p.k., w tym – wykluczający ich współistnienie w zarzutach odnoszących się do tych samych okoliczności, uznać należy za trafny i wyczerpujący. 3. Podnoszona przez obronę okoliczność polegająca na nieprzeprowadzeniu z urzędu w stosunku do oskarżonego wywiadu środowiskowego nie uwzględnia 15 wymogu przewidzianego w art. 526 § 1 k.p.k. obligującego do podania na czym polega zarzucane uchybienie i wykazania choćby jego minimalnego wpływu na trafność rozstrzygnięcia Sądu II instancji. Sformalizowany charakter kasacji i wyjątkowość (verba legis: „nadzwyczajność) tego środka zaskarżenia powodują, że obowiązek ten nie może zostać w całości przerzucony na sąd kasacyjny i nie jest rolą Sądu Najwyższego „domyślanie” się rzeczywistych intencji skarżącego, których nie wyartykułowano w treści zarzutu lub uzasadnieniu kasacji. Jak natomiast wynika z okoliczności niniejszej sprawy, trudno dowodowi temu przyznać walor wywierania „istotnego wpływu na treść orzeczenia”, skoro zamierzony efekt w postaci obniżenia oskarżonemu wymierzonej kary łącznej pozbawienia wolności został przez skarżącego osiągnięty nawet bez potrzeby przeprowadzenia tego dowodu. 4. Tak samo jak to miało miejsce w odniesieniu do kasacji dotyczącej A.P., skarżącemu przypomnieć należy, że niedopuszczalny w kasacji pochodzącej od strony postępowania jest zarzut sprowadzający się do kwestionowania wysokości wymierzonej oskarżonemu kary łącznej (art. 523 § 1 zdanie drugie k.p.k.). Natomiast tożsamy zarzut apelacji został rozpoznany, o czym przecież świadczy złagodzenie wymiaru kary łącznej orzeczonej w stosunku do A.B.. Także i w tym zakresie stanowisko Sądu odwoławczego zostało wyczerpująco uzasadnione. Co do kasacji obrońcy skazanego P.F., należało podnieść, iż: 1. Zarzut naruszenia art. 4 k.k. jest chybiony. W pełni podzielić należy argumentację Sądu Okręgowego, że przepis art. 2 ustawy o zmianie ustawy - Kodeks karny z dnia 3 czerwca 2005 r. (Dz.U. Nr 132, poz. 1109) wyraźnie określa, że do czynów popełnionych przed wejściem w życie niniejszej ustawy stosuje się przepisy Kodeksu karnego o przedawnieniu w brzmieniu nadanym tą ustawą, chyba że termin przedawnienia już upłynął. Przepis ten wyłącza spod zasady lex mitior agit regulację odnoszącą się do zmiany (wydłużenia) okresów przedawnienia karalności czynów zabronionych (zob. wyroki SN: z dnia 29 listopada 2012 r., IV KK 176/12, z dnia 8 października 2013 r., III KK 236/13). Uzasadniony jest pogląd Sądu Okręgowego, że skoro w dniu 3 sierpnia 2005 r. (data wejścia noweli w życie) czyny nie przedawniły się, to stosuje się do nich przepisy nadane nową ustawą, a w konsekwencji okres przedawnienia tych czynów wynosi lat 15, a nie 10. 16 Przedmiotową ustawą zmieniającą został również wydłużony termin określony w art. 102 k.k. i do niego także ma zastosowanie powołany przepis art. 2 noweli. 2. Niezasadny jest również zarzut wskazujący na rzekome naruszenie art. 410 k.p.k. w zw. z art. 5 § 2 k.p.k. w zw. z art. 7 k.p.k. Zarzut ten, pomijając iż dotyczy wyłącznie postępowania pierwszoinstancyjnego, ponownie zasadza się na wadliwości pozytywnej oceny wyjaśnień A.M. i uczynienia ich podstawą ustaleń faktycznych. Aktualne wobec tego pozostają wszystkie zaprezentowane wyżej rozważania odnoszące się do prawidłowości oceny przeprowadzonej w tym zakresie przez Sąd odwoławczy. Dodać jedynie można, iż uzasadnienie zarzutu kasacji opiera się wyłącznie na gołosłownym forsowaniu tezy o niewinności oskarżonego P.F., mającego zostać fałszywie pomówionym przez wyżej wymienionego. Podniesione w uzasadnieniu kasacji argumenty mające przemawiać za taka tezą stanowią jedynie nieudolną – bo nieznajdującą oparcia w ustawie procesowej – próbę poddania kolejnej ocenie, tym razem Sądu Najwyższego, konkretnych dowodów i poczynienia na ich podstawie odmiennych – od przyjętych przez oba Sądy – ustaleń odnośnie do sprawstwa P.F.. Świadczy to wyłącznie o zignorowaniu istoty postępowania kasacyjnego i karnoprocesowej roli Sądu Najwyższego. Argumentacja ta, wobec jej wcześniejszego zaprezentowania w apelacji, stanowiła przedmiot rozważań Sądu Okręgowego i po raz kolejny wypada stwierdzić, że została trafnie uznana wyłącznie za polemikę z ustaleniami dokonanymi przez Sąd meriti. Wszystkie te powody zdecydowały o oddaleniu wszystkich kasacji jako oczywiście bezzasadnych. Aktualne położenie życiowe skazanego A.P. i związana z nim ograniczona możliwość zarobkowania uzasadniała zwolnienie go od ponoszenia kosztów postępowania kasacyjnego. W ocenie Sądu Najwyższego podstawy do zwolnienia z obowiązku poniesienia tych kosztów nie wystąpiły po stronie skazanych A.B. i P.F. i obowiązani są oni je ponieść w częściach na nich przypadających. Wobec sporządzenia i złożenia kasacji przez obrońcę wyznaczonego z urzędu, należało zasądzić od Skarbu Państwa na rzecz adw. S. B. kwotę 442,80 zł, w tym 23% VAT za sporządzenie i wniesienie kasacji (art. 29 ust. 1 ustawy – Prawo 17 o adwokaturze oraz § 17 ust. 3 pkt 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu, tekst jedn.: Dz. U. z 2019 r., poz. 18). as