I KK 392/23

I KK 392/23 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 1 lutego 2024 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Paweł Kołodziejski (przewodniczący) SSN Małgorzata Bednarek (sprawozdawca) SSN Anna Dziergawka w sprawie A. N. skazanej za czyn z art. 18 § 3 k.k. w zw. z art. 54 § 2 k.k.s. w zw. z art. 6 § 2 k.k.s. po rozpoznaniu w Izbie Karnej, na posiedzeniu w trybie art. 535 § 5 k.p.k., w dniu 1 lutego 2024 r., kasacji wniesionej przez Prokuratora Generalnego na korzyść skazanej od prawomocnego wyroku nakazowego Sądu Rejonowego w Zielonej Górze z 21 września 2021 r., sygn. akt VII K 592/21 uchyla zaskarżony wyrok i sprawę oskarżonej A. N. przekazuje do ponownego rozpoznania Sądowi Rejonowemu w Zielonej Górze. UZASADNIENIE A. N. została oskarżona o to, że w nieustalonym czasie, ale po 1 stycznia 2019 r. oraz w nieustalonym miejscu ułatwiła popełnienie przestępstwa skarbowego poprzez otworzenie rachunku bankowego o nr […] w […] S.A. ul. […], […] oraz rachunku bankowego o nr […] w […] S.A. ul. […], […], które wykorzystane były do celów związanych z popełnieniem przestępstw skarbowych polegających na uchylaniu się od opodatkowania przed właściwym Naczelnikiem Urzędu Skarbowego to jest nie ujawnieniu przedmiotu opodatkowania, tj. towaru w postaci tytoniu do I KK 392/23 2 palenia w ilości 37 kg nieoznaczonego polskimi znakami akcyzy, przesyłanego w okresie od 6 lutego 2019 r. do 13 sierpnia 2019 r. za pośrednictwem firm kurierskich w przesyłkach pocztowych, w wyniku czego narażono na uszczuplenie podatek akcyzowy na kwotę 29 702 zł, tj. popełnienie przestępstwa skarbowego z art. 18 § 3 k.k. w zw. z art. 54 § 2 k.k.s. w zw. z art. 6 § 2 k.k.s. Aktem oskarżenia objęto również P. N., któremu zarzucono popełnienie przestępstwa skarbowego z art. 18 § 3 k.k. w zw. z art. 54 § 2 k.k.s. w zw. z art. 6 § 2 k.k.s. Wyrokiem nakazowym z 21 września 2021 r., sygn. akt VII K 592/21, Sąd Rejonowy w Zielonej Górze uznał A. N. winną popełnienia zarzucanego jej czynu stanowiącego przestępstwo skarbowe z art. 18 § 3 k.k. w zw. z art. 54 § 2 k.k.s. w zw. z art. 6 § 2 k.k.s. i za to na podstawie art. 19 § 1 k.k. w zw. z art. 54 § 2 k.k.s. wymierzył jej karę grzywny w wysokości 50 (pięćdziesiąt) stawek dziennych ustalając wysokość jednej stawki na kwotę 100.00 (sto) złotych. Oskarżonego P. N. również uznał winnego popełnienia zarzucanego mu czynu i na podstawie art. 19 § 1 k.k. w zw. z art. 54 § 2 k.k.s. wymierzył mu karę grzywny w wysokości 50 stawek dziennych ustalając wysokość jednej stawki na kwotę 100,00 złotych. Od powyższego wyroku nakazowego sprzeciw wniósł jedynie obrońca P. N., a wobec A. N. orzeczenie uprawomocniło się z dniem 6 października 2021 r. P. N. w dalszym toku postępowania wyrokiem z 6 kwietnia 2022 r., sygn. akt VII K 592/21 został uznany za winnego zarzucanego mu przestępstwa skarbowego z art. 18 § 3 k.k. w zw. z art. 54 § 2 k.k.s. w zw. z art. 6 § 2 k.k.s. 24 października 2023 r. w trybie art. 521 § 1 k.p.k. na korzyść skazanej A.N. kasację od wyroku Sądu Rejonowego w Zielonej Górze wywiódł Prokurator Generalny, w której sformułował zarzut: rażącego i mającego istotny wpływ na treść wyroku naruszenia przepisów prawa procesowego, tj. art. 500 § 1 i 3 k.p.k. w zw. z art. 113 § 1 k.k.s., polegającego na nieuzasadnionym przyjęciu, że okoliczności zarzucanego A. N. czynu oraz jej wina nie budzą wątpliwości, co w konsekwencji doprowadziło do wydania wyroku nakazowego, na mocy którego uznano oskarżoną za winną popełnienia zarzucanego jej czynu z art. 18 § 3 k.k. w zw. z art. 54 § 2 k.k.s. w zw. z art. 6 § 2 k.k.s., polegającego na ułatwieniu popełnienia przestępstwa skarbowego, poprzez otworzenie rachunku bankowego o nr […] w […] S.A., oraz rachunku bankowego o nr […] w […] S.A., które wykorzystane były do celów związanych z popełnieniem przestępstw skarbowych, polegających na uchylaniu się od opodatkowania przed właściwym Naczelnikiem Urzędu Skarbowego, w wyniku czego narażono na uszczuplenie podatek akcyzowy na kwotę 29 702 zł, podczas gdy prawidłowa ocena zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego winna prowadzić Sąd meriti do I KK 392/23 3 wniosku, iż oskarżona w dniu 15 czerwca 2018 r., po tygodniu poszukiwań tegoż dokumentu, zgłosiła właściwemu organowi - Prezydentowi Miasta […] utratę dowodu osobistego seria i nr […], którym to dokumentem posłużono się w dniu 13 czerwca 2018 r. w trakcie zawierania z […] S.A. umowy rachunku bankowego o nr […], co winno skutkować skierowaniem sprawy do rozpoznania na rozprawie i wyjaśnienia wszystkich okoliczności sprawy. Formułując powyższy zarzut skarżący wniósł o uchylenie prawomocnego wyroku nakazowego Sądu Rejonowego w Zielonej Górze i przekazanie sprawy temuż Sądowi do ponownego rozpoznania. Sąd Najwyższy zważył co następuje: Kasacja Prokuratora Generalnego jest oczywiście zasadna, co uzasadniało jej rozpoznanie i uwzględnienie na posiedzeniu w trybie art. 535 § 5 k.p.k. Zaskarżony wyrok nakazowy został wydany z rażącym naruszeniem art. 500 § 1 i 3 k.p.k. w zw. z art. 113 § 1 k.k.s., które miało istotny wpływ na jego treść. Zgodnie z art. 500 § 1 k.p.k., w sprawach w których prowadzono dochodzenie, uznając na podstawie zebranego w postępowaniu przygotowawczym materiału, że przeprowadzenie rozprawy nie jest konieczne, sąd może w wypadkach pozwalających na orzeczenie kary ograniczenia wolności lub grzywny wydać wyrok nakazowy. Dopełnieniem tej normy jest § 3 art. 500 k.p.k., stosownie do którego sąd może wydać wyrok nakazowy, jeżeli na podstawie zebranych dowodów okoliczności czynu i wina oskarżonego nie budzą wątpliwości. Możliwość wydania wyroku nakazowego - w myśl art. 500 § 1 i 3 k.p.k. - istnieje zatem wtedy, gdy materiał dowodowy zebrany w sprawie pozwala na stwierdzenie, że okoliczności czynu i wina oskarżonego nie budzą wątpliwości. W przeciwnym wypadku konieczne jest rozpoznanie sprawy na rozprawie głównej (por. wyroki Sądu Najwyższego: z dnia 15 czerwca 2016 r., sygn. II KK 160/16, LEX nr 2109511, 14 czerwca 2018 r., sygn. II KK 194/18). W przedmiotowej sprawie, w której prowadzone było przez Naczelnika [...] Urzędu Celnoskarbowego dochodzenie, zebrany materiał dowodowy nie pozwalał na stwierdzenie, że okoliczności popełnienia czynu i wina oskarżonej nie budzą wątpliwości, a w konsekwencji uznanie, że przeprowadzenie rozprawy przed wydaniem orzeczenia było zbędne. Jak słusznie wskazał skarżący, istniały bowiem zasadnicze wątpliwości co do możliwości przyjęcia, że A. N. była podmiotem I KK 392/23 4 zarzucanego jej aktem oskarżenia przestępstwa. W aktach sprawy istotnie znajdują się kopie zaświadczenia z 15 czerwca 2018 r. wydane przez Prezydenta Miasta […] o utracie przez oskarżoną dowodu osobistego oraz pismo Banku […] S.A. i […] S.A. stanowiące odpowiedź na reklamacje wymienionej oskarżonej, która kwestionowała zawarcie umów rachunku bankowego ze wskazanymi podmiotami (t. II. k. 126, 127, 129). Analiza załączonej do akt dokumentacji […] S.A., dotyczącej rachunku bankowego o nr […] istotnie wskazywała – co słusznie zauważył skarżący - że w trakcie zawierania umowy rachunku bankowego tj. 13 czerwca 2018 r. posłużono się dowodem osobistym oskarżonej, którego utratę zgłosiła w w/w okolicznościach, przy czym z wymienionego rachunku 21 marca 2019 r. dokonano przelewu aktywacyjnego na rachunek prowadzony przez […] S.A. o nr […], co stanowiło metodę weryfikacji tożsamości osoby zakładającej to konto. Z wyjaśnień oskarżonej A. N. wynika natomiast, że nie przyznała się ona do zarzucanego przestępstwa skarbowego oraz wskazała, że wczesnym latem 2018 r. utraciła w nieustalonych okolicznościach dowód osobisty, a następie po około tygodniu poszukiwań tego dokumentu, zgłosiła jego utratę w Urzędzie Miasta. Ponadto oskarżona wskazała, że nigdy nie zajmowała się sprzedażą tytoniu oraz nie miała dostępu do rachunków bankowych. Uzupełniająco za skarżącym podnieść również należy, iż Sąd Rejonowy w Zielonej Górze, w sprawie o sygn. akt VII W 481/20, prowadzonej przeciwko A.N., oskarżonej o wykroczenie skarbowe z art. 65 § 1 i 4 k.k.s. w zw. z art. 6 § 2 k.k.s., polegające na pomocy w zbyciu wyrobów akcyzowych bez wymaganych znaków akcyzy, poprzez udzielenie dostępu nieustalonej osobie do rachunków bankowych o nr […] w […] S.A. oraz o nr […] wr […] S.A., uzyskał opinię biegłego z zakresu badania pisma ręcznego, z której wynikało m.in., że A. N. nie złożyła podpisów na dokumencie w postaci umowy rachunku bankowego o nr […] i z tego powodu uniewinnił oskarżoną od zarzucanego jej czynu (k. 295-304. 319 akt o sygn. VII W 481/20). Okoliczność ta istotnie stanowi dodatkowy argument przemawiający za uznaniem, iż zastosowanie przez Sąd Rejonowy trybu postępowania nakazowego i w konsekwencji zaniechanie przeprowadzenia postępowania dowodowego, miało istotny wpływ na treść orzeczenia. Przy ponownym rozpoznawaniu sprawy Sąd Rejonowy w Zielonej Górze winien kierować się powyższymi uwagami, a także mieć na względzie kierunek wniesionej kasacji. I KK 392/23 5 Mając powyższe na uwadze Sąd Najwyższy orzekł, jak w części dyspozytywnej wyroku. [PGW] [ał]