I KR 13/90

WyrokIzba Karna1990-03-08

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy kara 25 lat pozbawienia wolności jest rażąco niewspółmierna w sensie jej surowości, gdy oskarżony popełnił zbrodnię z zamiarem ewentualnym, miał ograniczoną poczytalność w stopniu nieznacznym, a czyn miał przypadkowy charakter?
Ratio decidendi
Sąd Najwyższy uznał, że kara 25 lat pozbawienia wolności była rażąco niewspółmierna w sensie jej surowości. Wskazał, że kara ta może być stosowana w sytuacjach, gdy okoliczności obciążające zdecydowanie przeważają nad łagodzącymi, a sprawca wykazuje szczególnie wysoki stopień niebezpieczeństwa społecznego i głębokie zdemoralizowanie. W analizowanym przypadku brak było podstaw do przypisania oskarżonemu głębokiego zdemoralizowania, a czyn miał charakter wyjątkowy w jego życiu. Z uwagi na drogę życiową oskarżonego, jego mankamenty psychiczne oraz przypadkowy charakter czynu, Sąd Najwyższy uznał, że zachodziły podstawy do złagodzenia kary.
Stan faktyczny
Sąd Wojewódzki wymierzył oskarżonemu karę 25 lat pozbawienia wolności. Sąd Najwyższy uznał tę karę za rażąco niewspółmierną. Oskarżony popełnił zbrodnię z zamiarem ewentualnym, miał ograniczoną poczytalność w stopniu nieznacznym, a czyn miał przypadkowy charakter. Oskarżony przyznał się do winy i prowadził uczciwe życie człowieka pracy, z dobrymi opiniami w zakładzie pracy. Wcześniejsza karalność dotyczyła grzywny za samowolne oddalenie się z jednostki obrony cywilnej.
Rozstrzygnięcie
Sąd Najwyższy uchylił zaskarżony wyrok w części dotyczącej wymiaru kary i orzekł karę 15 lat pozbawienia wolności.

Pełny tekst orzeczenia

Uzasadnienie faktyczneSąd Wojewódzki wskazał w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku okoliczności, które miał na względzie przy wymiarze kary. (...) Analiza tych okoliczności prowadzi do wniosku, że nie można odmówić racji zarzutom obrońcy oskarżonego, iż wymierzona oskarżonemu kara 25 lat pozbawienia wolności jest rażąco niewspółmierna w sensie jej surowości.Sąd Najwyższy w swoim orzecznictwie wskazywał, iż kara 25 lat pozbawienia wolności może być stosowana w sytuacjach, gdy okoliczności obciążające zdecydowanie przeważają nad łagodzącymi, gdy zostanie ustalony szczególnie wysoki stopień niebezpieczeństwa społecznego przypisanej sprawcy zbrodni i głębokie zdemoralizowanie sprawcy, "gdy nawet kara 15 lat pozbawienia wolności nie byłaby wystarczająca dla realizacji wszystkich celów" (wyrok Sądu Najwyższego z dnia 20 grudnia 1973 r. III KR 319/73 OSNKW 1974/4 poz. 62 i wyrok z dnia 4 lipca 1972 r. V KRN 70/72). W zachowaniu oskarżonego nie można dopatrzeć się głębokiego zdemoralizowania, a czyn oskarżonego miał charakter wyjątkowy w jego życiu. Nie można większego znaczenia przywiązywać do kwestii uprzedniej karalności oskarżonego, gdyż dotyczyła ona samowolnego oddalenia się oskarżonego, będącego junakiem w jednostce obrony cywilnej i polegała na skazaniu oskarżonego na karę grzywny. Oskarżony prowadził uczciwe życie człowieka pracy, mając w zakładzie pracy dobre opinie. Nie można pomijać postawy oskarżonego w toku procesu, ponieważ oskarżony przyznał się do zarzuconego mu czynu, co nie może być pozbawione istotnego znaczenia przy wymiarze kary, gdyż ze względu na podstawę sprawcy istnieje przecież w wyjątkowych wypadkach możliwość stosowania nadzwyczajnego złagodzenia kary.Oskarżony popełnił przypisaną mu zbrodnię z zamiarem ewentualnym. Nie można również pomijać okoliczności, że oskarżony według opinii biegłych psychiatrów miał poczytalność ograniczoną w stopniu nieznacznym. (...)Nie było to powiązane z demoralizacją, skoro oskarżony po popełnieniu przestępstwa ujawnił pewne okoliczności popełnionej zbrodni w rozmowie ze świadkiem I.G., który poprzestał na wysłuchaniu relacji oskarżonego, co Sąd pierwszej instancji ocenił jako postępowanie naganne tego świadka.Ze względu na drogę życiową oskarżonego, jego mankamenty psychiczne oraz przypadkowy charakter czynu, bowiem zamiar zgwałcenia pokrzywdzonej został powzięty nagle - Sąd Najwyższy uznał, że zachodziły podstawy do złagodzenia kary przez wymierzenie oskarżonemu w miejsce kary 25 lat pozbawienia wolności kary terminowego pozbawienia wolności w najwyższym ustawowym wymiarze. Kara ta pozwoli na realizację wszystkich celów kary i nie będzie pozbawiona znaczenia w zakresie społecznego oddziaływania.Ze względu na dane osobopoznawcze i przypadkowy charakter przestępstwa - nie można szczególnego znaczenia nadawać względom prewencji ogólnej, które to względy - jak wynika z uzasadnienia zaskarżonego wyroku miały decydujący wpływ na wymiar kary 25 lat pozbawienia wolności. Kara 15 lat pozbawienia wolności będzie odpowiednia do stopnia zawinienia oskarżonego i stopnia szkodliwości społecznej przypisanego mu czynu i spełni swe zadania ogólnoprewencyjne.

Powiązane orzeczenia

Źródło: Baza Orzeczeń Sądu Najwyższego (sn.pl), pozyskano 18.07.2026.